તા. ૧૮ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૯ બુધવાર
News of Saturday, 7th September 2024
કલાઇમેટ ચેંજ પસંદગીનું ખાવાનું પણ છીનવી લેશે
અસર ખેતી અને ખેડૂતો ઉપર પડી રહી છે : ચોખા - ઘઉં - મકાઇ - કોફી - ચોકલેટ - બટેટા ઉપર તોળાતો ખતરો વધતુ તાપમાન, પૂર અને હવામાનમાં પરિવર્તન પાક માટે નુકશાનકારક : આપણા ખાવા-પીવાના શોખ ઉપર ત્રાટકશે કલાઇમેટ ચેંજ

નવી દિલ્હી, તા.૭: ક્લાઈમેટ ચેન્જને હળવાશથી લેનારા લોકો માટે એક ડરામણા સમાચાર સામે આવ્યા છે. આબોહવા પરિવર્તનને કારણે, તમારી રાત્રિભોજનની પ્લેટ ટૂંક સમયમાં ખાલી થઈ શકે છે. અમારી પાર્ટનર સંસ્થા ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, આબોહવા પરિવર્તનની અસર આપણા ખોરાક પર પણ પડશે. તોફાન, પૂર, ગરમી અને ઠંડીની સાથે, આબોહવા પરિવર્તન પણ આપણે જે ખાઈએ છીએ તેની અસર કરશે. આનો અર્થ એ છે કે કોરિયન રેસ્ટોરન્ટ્સમાંથી કિમચી અને ચોકલેટ જેવા તમારા મનપસંદ ખોરાક ટૂંક સમયમાં જ અનુપલબ્ધ થઈ શકે છે.
આબોહવા પરિવર્તનથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત વિશ્વભરના ખાદ્ય પદાર્થોની યાદી બહાર પાડવામાં આવી છે. આમાં ભારતીય ખોરાકનો પણ સમાવેશ થાય છે. આબોહવા પરિવર્તન આપણા જીવનના દરેક પાસાને અસર કરશે. આમાં આપણી ખાવાની આદતો પણ સામેલ છે. તમારા રાત્રિભોજનની પ્લેટ પર આબોહવા પરિવર્તનનો ખતરો તોળાઈ રહ્યો છે. ચોખા, ઘઉં, મકાઈ, કોફી, ચોકલેટ જેવી વસ્તુઓ જે આપણને ખૂબ ગમે છે તે ભવિષ્યમાં ઓછી ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ વધતું તાપમાન, પૂર અને હવામાનમાં ફેરફાર આ પાકોને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે.
રિપોર્ટમાં ભારત સરકારના કળષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલયને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું છે કે જળવાયુ પરિવર્તન કળષિ અને ખેડૂતોના જીવનને અસર કરી રહ્યું છે. જો કોઈ પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો વરસાદ આધારિત ચોખાની ઉપજ ૨૦૫૦ સુધીમાં ૨૦% અને ૨૦૮૦ સુધીમાં ૪૭% ઘટી શકે છે. તે જ સમયે, સિંચાઈવાળા ડાંગરની ઉપજ ૨૦૫૦ સુધીમાં ૩.૫% અને ૨૦૮૦ સુધીમાં ૫% ઘટી શકે છે.
ઘઉં વિના લોટનું ઉત્પાદન કેવી રીતે થશે?
ચોખા પછી ઘઉં આવે છે, જે આપણા રોજિંદા જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. ઉત્તર ભારતમાં વધતું તાપમાન ઘઉંના પાક માટે જોખમી બની રહ્યું છે. ઘઉંને વાવણી સમયે ઠંડકની જરૂર પડે છે, જે વાતાવરણના બદલાવને કારણે ઘટી રહ્યું છે. કળષિ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ઘઉંનું ઉત્પાદન ૨૦૫૦ સુધીમાં ૧૯.૩% અને ૨૦૮૦ સુધીમાં ૪૦% ઘટવાની ધારણા છે.
મકાઈ ચોખા અને ઘઉં જેટલી લોકપ્રિય ન હોઈ શકે, પરંતુ તેનું ઉત્પાદન ૧૯૫૦ થી ૧૬ ગણું વધીને લગભગ ૨૮ મિલિયન ટન થયું છે. ભારતમાં, મકાઈની ખેતી ચોમાસા (ખરીફ) અને શિયાળા (રબી) બંને ઋતુઓમાં થાય છે, પરંતુ ૮૩% ઉત્પાદન ખરીફ મોસમમાં થાય છે. મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ, ખરીફ મકાઈનું ઉત્પાદન ૨૦૫૦ સુધીમાં ૧૮% અને ૨૦૮૦ સુધીમાં ૨૩્રુ ઘટી શકે છે. તે પશુધન અને મરઘાંને પણ અસર કરશે, જેને મકાઈ આપવામાં આવે છે.
વિશ્વભરમાં પ્રિય એવી વાઇન દ્રાક્ષ પણ જોખમમાં છે. માલબેક જેવી ઘણી જાતો પહેલેથી જ લુપ્ત થવાની આરે છે. કેટલીક જાતો ફરીથી શોધવામાં આવી છે અથવા તેને પુનર્જીવિત કરવામાં આવી છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે આવી પરિસ્થિતિ ફરીથી ઊભી થશે નહીં. ખાસ કરીને જ્યારે વિશ્વનો કોઈ પણ ભાગ આબોહવાની આપત્તિથી સુરક્ષિત નથી. આ દ્રાક્ષ હવામાનના નાનામાં નાના ફેરફારો માટે પણ સંવેદનશીલ હોય છે. ૨૦૧૪માં પ્રકાશિત થયેલા તેમના પુસ્તક વાઈન એન્ડ ક્લાઈમેટ ચેન્જમાં લેખક એલજે જોホ્સન-બેલે લખ્યું છે કે ક્લાઈમેટ ચેન્જની ઘણી નકારાત્મક અસરો પહેલાથી જ દેખાઈ રહી છે અને વાઈન ઉત્પાદકોને વાઈન બનાવવાના નવા રસ્તા શોધવાની ફરજ પડી રહી છે.
કોફી પીનારાઓ માટે પણ ખરાબ સમાચાર છે. આ વર્ષે મે મહિનામાં પ્રકાશિત થયેલા એક રિપોર્ટ અનુસાર, ૨૦૨૩માં વૈશ્વિક કોફીનું ઉત્પાદન વપરાશ કરતા ૩% ઓછું હતું. આગામી વર્ષોમાં તે વધુ ખરાબ થવાની સંભાવના છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે ૨૦૩૦ સુધીમાં કોફીની ખેતી માટે યોગ્ય જમીનમાં ભારે ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. બ્રાઝિલ, વિયેતનામ, કોલંબિયા અને ઈન્ડોનેશિયા કોફીના સૌથી મોટા ઉત્પાદક દેશો છે. અરેબિકા અને રોબસ્ટા કોફીની બે મુખ્ય જાતો છે. વિશ્વભરમાં વપરાતા કોફી મિશ્રણોમાં અરેબિકાનો હિસ્સો આશરે ૬૦-૭૦% છે. પરંતુ, અનુમાન મુજબ, ૨૦૫૦ સુધીમાં, હાલની કોફી ઉગાડતી જમીનમાંથી ૫૦% જમીન અયોગ્ય બની જશે (ખાસ કરીને અરેબિકા ખેતી માટે). રોબસ્ટા પણ જોખમમાં છે. વિયેતનામ રોબસ્ટાનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે, પરંતુ ૨૦૨૩-૨૪ પાક વર્ષમાં, દુષ્કાળને કારણે ઉત્પાદનમાં ૨૦% ઘટાડો થવાનો અંદાજ છે.
ચોકલેટ પ્રેમીઓ પણ નિરાશ થશે, કારણ કે કોકોના વળક્ષો પણ આબોહવા પરિવર્તનથી જોખમમાં છે. કોકો કોકોના બીજમાંથી બને છે અને ચોકલેટ કોકોમાંથી બને છે. કોકોના ઝાડને વધવા માટે ચોક્કસ તાપમાનની જરૂર પડે છે, જે આબોહવા પરિવર્તનને કારણે પ્રાપ્ત કરવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. કેટલાક અંદાજો અનુસાર, ૨૦૫૦ સુધીમાં કોકોનું ઉત્પાદન ત્રીજા ભાગ સુધી ઘટી શકે છે. એવોકાડો, જે સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સભાન લોકોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે, તે સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ સારી નથી. સંશોધકોના મતે આ ફળ ગરમીના તાણ, પૂર, પાણીની અછત, ભારે પવન અને અતિવળષ્ટિથી પ્રભાવિત થઈ રહ્યું છે.
બટાકા જેવી સામાન્ય શાકભાજી પણ જોખમમાં છે. જાન્યુઆરી ૨૦૨૨માં ‘એક્શન અગેન્સ્ટ હંગર' વેબસાઈટ પર પ્રકાશિત થયેલા એક લેખ અનુસાર, ૨૦૫૦ સુધીમાં બટાકાનું વૈશ્વિક ઉત્પાદન ૯% ઘટી શકે છે. સમશીતોષ્ણ આબોહવામાં બટાકાની સારી વળદ્ધિ થાય છે. આ પાક ગરમી અને હિમ બંને માટે સંવેદનશીલ છે. આ જ કારણ છે કે તે જોખમમાં છે. આ ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે બટાટા એ વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ બિનપ્રધાન્ય પાક છે અને ચોખા અને ઘઉં પછી ત્રીજો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ખાદ્ય પાક છે. એકંદરે, આબોહવા પરિવર્તનની અસર આપણી ફૂડ પ્લેટો પર સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. આપણે આ ધમકીને ગંભીરતાથી લેવી પડશે અને પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના ખાદ્ય સુરક્ષાને સુનિશ્ચિત કરી શકે તેવા પગલાં લેવા પડશે.
(3:41 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
