તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
હાઇકોર્ટનાં માત્ર ૧૩% જજોની સંપત્તિની વિગતો જાહેર થઇ છે
૮૭% જજોની સંપત્તિની વિગતો જાહેર નથી થઇ : હાઇકોર્ટના ૭૪૯ જજોમાંથી માત્ર ૯૮ની સંપત્તિની માહિતિ ઉપલબ્ધ : સુપ્રિમ કોર્ટના જજોની સંપત્તિની વિગતો પણ જાહેર નથી થઇ : જે જજોની માહિતિ વેબસાઇટ ઉપર છે તેમાંથી ૮૦% ફકત ૩ હાઇકોર્ટના છે : કેરળમાં સૌથી વધુ માહિતિ
નવી દિલ્હી, તા.૨૮: મોદી સરકાર ૨.૦ ના છેલ્લા દિવસોમાં દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત અને હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશોની સંપત્તિની વિગતો ફરજિયાતપણે જાહેર કરવા માટે નિયમો બનાવવાની વાત થઈ હતી. આ સંદર્ભે, સરકારે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪માં રાજ્યસભાના દિવંગત સાંસદ સુશીલ કુમાર મોદીની અધ્યક્ષતાવાળી સંસદીય સમિતિને નિયમો બનાવવા વિશે જાણ કરી હતી.
હાલમાં દેશમાં હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશો માટે તેમની સંપત્તિની વિગતો જાહેર કરવી ફરજિયાત નથી. આ સંદર્ભમાં, એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે દેશમાં હાઈકોર્ટના લગભગ ૮૭% ન્યાયાધીશોની સંપત્તિની વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી. દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના ન્યાયાધીશોની મિલકતની વિગતો પણ સાર્વજનિક નથી.
હાલમાં જ સુપ્રીમ કોર્ટની વેબસાઈટ પર પણ આ માહિતી આપવામાં આવી હતી કે અહીં ફરજ બજાવતા ૨૭ જજોએ ચીફ જસ્ટિસ ડીવાય ચંદ્રચુડને તેમની સંપત્તિની વિગતો આપી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ ન્યાયાધીશોના નામ જાહેર કર્યા હતા પરંતુ તેમની સંપત્તિની વિગતો જાહેર કરી ન હતી.
ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક રિપોર્ટ અનુસાર, હાલમાં દેશની ૨૫ અલગપ્રઅલગ હાઈકોર્ટમાં ૭૪૯ જજ સેવા આપી રહ્યા છે. તેમાંથી માત્ર ૯૮ મિલકતોની વિગતો જાહેરમાં ઉપલબ્ધ છે. આ ૯૮ જજોની સંપત્તિની વિગતો હાઈકોર્ટની વેબસાઈટ પર મુકવામાં આવી છે જ્યાં તેઓ હાલમાં ફરજ બજાવે છે.
રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે દિલ્હી હાઈકોર્ટના ૩૯માંથી ૧૧ જજો, પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટના ૫૫માંથી ૩૧ જજો, હિમાચલ પ્રદેશના ૧૨માંથી ૧૦ અને કેરળના ૩૯માંથી ૩૭ જજોએ પોતાની સંપત્તિની વિગતો મૂકી છે. જાહેર ડોમેન. આ સિવાય મદ્રાસ હાઈકોર્ટના ૬૨ જજમાંથી ૫, છત્તીસગઢ હાઈકોર્ટના ૧૭માંથી ૨ અને કર્ણાટક હાઈકોર્ટના ૫૦માંથી ૨ જજોની સંપત્તિની વિગતો જાહેર કરવામાં આવી છે.
રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે દેશની બાકીની ૧૮ હાઈકોર્ટના એક પણ જજની સંપત્તિની વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી. તેમાં અલ્હાબાદ અને બોમ્બે હાઈકોર્ટનો પણ સમાવેશ થાય છે જેમાં સૌથી વધુ ન્યાયાધીશો છે. રિપોર્ટનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે કોઈપણ હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશોની ૧૦૦% સંપત્તિ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ અહેવાલ આપે છે કે આરટીઆઈ તે હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશોને પણ મોકલવામાં આવી છે જેમની સંપત્તિની વિગતો જાહેર નથી. RTIના જવાબમાં મોટાભાગની હાઈકોર્ટે જજોની સંપત્તિ જાહેર ન કરવા માટે અલગ-અલગ કારણો આપ્યા છે.
જ્યારે બોમ્બે હાઈકોર્ટે કહ્યું છે કે તે આરટીઆઈની વ્યાખ્યા હેઠળ આવતી નથી, તો ઉત્તરાખંડ હાઈકોર્ટે ન્યાયાધીશોની સંપત્તિની વિગતોને આરટીઆઈ હેઠળ લાવવા સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે. ગૌહાટી હાઈકોર્ટે કહ્યું છે કે તે ન્યાયાધીશોની સંપત્તિ જાહેર કરવામાં કોઈ ‘જનહિત' જોતો નથી. અન્ય હાઈકોર્ટે પણ ઓછાવત્તા અંશે સમાન જવાબો આપ્યા છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની વેબસાઈટ જણાવે છે કે તેની સંપૂર્ણ બેન્ચે સર્વસંમતિથી એક પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો હતો કે દરેક ન્યાયાધીશે તેમની સંપત્તિની વિગતો સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશને આપવી પડશે. આ સિવાય તેમણે કોઈપણ મોટી ખરીદી કે વેચાણની વિગતો પણ આપવી પડશે. જો કે, આ માહિતી વેબસાઈટ પર પોસ્ટ કરીને સાર્વજનિક કરવાની તેમની પસંદગી હશે.
સુપ્રીમ કોર્ટની વેબસાઇટ પર જે નિર્ણયની વાત કરવામાં આવી છે તે વર્ષ ૧૯૯૭માં લેવામાં આવ્યો હતો. આ દરમિયાન કહેવામાં આવ્યું હતું કે ન્યાયાધીશોએ તેમના ઘર અને અન્ય સંપત્તિની માહિતી મુખ્ય ન્યાયાધીશને આપવાની રહેશે. તેમાં તેમના જીવનસાથી અને તેમના આશ્રિતોની સંપત્તિની વિગતો પણ હશે.
૨૦૦૯માં સુપ્રીમ કોર્ટની ફુલ બેન્ચે મિલકતની વિગતો વેબસાઈટ પર અપલોડ કરીને સાર્વજનિક કરવાનો બીજો નિર્ણય લીધો હતો. એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે તમામ ન્યાયાધીશો તેમની સંપત્તિની વિગતો વેબસાઇટ પર પોસ્ટ કરશે, પરંતુ એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે તે ન્યાયાધીશોની વિવેકબુદ્ધિ પર નિર્ભર રહેશે.
ભારતમાં હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટના જજોની સંપત્તિ સાર્વજનિક કરવા માટે કોઈ કાયદો નથી. વેબસાઈટ પર તેની સંપત્તિની વિગતો અપલોડ કરવી તે સંપૂર્ણપણે ન્યાયાધીશ પર નિર્ભર છે. કેન્દ્ર સરકારે આ અંગે કાયદો બનાવવા માટે પગલાં લીધાં છે.
મોદી સરકારના બીજા કાર્યકાળના અંતિમ દિવસોમાં કાયદા મંત્રાલયે રાજ્યસભાની એક સમિતિને જાણ કરી હતી કે તે ન્યાયાધીશોની સંપત્તિને સાર્વજનિક કરવા અંગે નિયમો બનાવી રહી છે. આ કમિટીના રિપોર્ટ પર આ જવાબ આપવામાં આવ્યો છે. સમિતિએ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૩માં પોતાનો રિપોર્ટ સોંપ્યો હતો.
૩૦ સભ્યોની આ સમિતિએ પોતાના રિપોર્ટમાં એ વાત પર ભાર મૂકયો હતો કે માત્ર રાજકારણીઓ અને અધિકારીઓ જ નહીં પરંતુ ન્યાયાધીશોએ પણ તેમની સંપત્તિ લોકો સમક્ષ જાહેર કરવી જોઈએ. સમિતિએ કહ્યું કે આનાથી સિસ્ટમમાં લોકોનો વિશ્વાસ વધારવામાં મદદ મળશે.
એવી માહિતી પણ સામે આવી છે કે કેન્દ્ર સરકાર મિલકતને સાર્વજનિક કરવા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટ સાથે સલાહ લઈ રહી છે. આ અંગે હજુ સુધી કોઈ નિયમો બહાર આવ્યા નથી. હવે જોવાનું એ રહે છે કે કેન્દ્ર સરકાર આ અંગે આગળ શું પગલાં લે છે અને ન્યાયતંત્રનું આ અંગે શું વલણ છે.
દેશના હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટના જજોની સંપત્તિને સાર્વજનિક કરવાની માંગ ઘણા સમયથી થઈ રહી છે. એવી દલીલ કરવામાં આવી છે કે ન્યાયાધીશ પણ એક જાહેર પદ છે અને તેથી તેની શુદ્ધતા ફરજિયાત છે. ભૂતકાળમાં પણ હાઈકોર્ટના જજો પર ભ્રષ્ટાચારમાં સંડોવાયેલા હોવાના આક્ષેપો થયા છે.
૨૦૦૮માં આવા જ એક કેસમાં પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટના પૂર્વ જજ નિર્મલા યાદવ પર રૂ.૧૫ લાખની લાંચ લેવાનો આરોપ લાગ્યો હતો. અથવા જમીન વિવાદમાં ચુકાદો આપવા માટે રૂ.૧૫ લાખની લાંચ લેવામાં આવી હતી. આ લાંચ ભરેલી બેગ નિર્મલા યાદવના ઘરે મોકલવાની હતી પરંતુ ભૂલથી તે બીજા જજ પાસે પહોંચી અને રહસ્ય ખુલ્યું. હાલ આ કેસની સુનાવણી અંતિમ તબક્કામાં છે.
અન્ય સમાન કેસમાં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ એસએન શુક્લા અને તેમની પત્ની સામે અપ્રમાણસર સંપત્તિનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. આ કેસમાં પણ સીબીઆઈ તપાસ અને ટ્રાયલ ચાલી રહી છે. અન્ય એક કેસમાં મદ્રાસ હાઈકોર્ટના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ માર્કંડેય કાત્જુએ કહ્યું હતું કે ન્યાયાધીશ ભ્રષ્ટ છે.
(11:48 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
