તા. ૧૭ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૮ મંગળવાર
News of Friday, 25th October 2024
પોલીસ ગમે ત્યારે કોઈને હાથકડી પહેરાવી ન શકે
હાથકડીના ઉપયોગ વિશે કડક નિયમો અમલમાં : આરોપીને બિનજરૂરી પીડા થાય તે રીતે હાથકડી નહીં પહેરાવી શકાય યોગ્ય કારણ આપ્યા વગર લાંબા ગાળા સુધી હાથકડી ન પહેરાવી શકાય

નવી દિલ્હી, તા.૨૫: એક જમાનાની હિંદી ફિલ્મોમાં તમે જોયું હશે કે પોલીસ જ્યારે કોઈ ગુનેગારને ઘેરી લે છે ત્યારે તેને હાથકડી દેખાડીને કહે છે કે ‘યુ આર અંડર એરેસ્ટ.' જોકે, હવે સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. સીઆઈડી (ક્રાઈમ એન્ડ રેલવે)એ એક સકર્યુલર બહાર પાડીને પોલીસને સૂચના આપી છે કે હાથકડીનો ઉપયોગ કરતી વખતેં હંમેશા ધોરણોનું પાલન કરવામાં આવે. આ માટે સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિઝર છે જેને અનુસરવામાં આવે.
ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા અમલમાં આવ્યા પછી આ પરિપત્ર બહાર પાડવામાં આવ્યો છે. અગાઉ ભારતમાં ક્રિમિનલ પ્રોસિઝર એક્ટ હતો જેમાં હાથકડીના ઉપયોગ માટે કોઈ એસઓપી નક્કી કરવામાં આવી ન હતી, પરંતુ ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતામાં એસઓપી છે.
૧૯મી ઓક્ટોબરે બહાર પાડવામાં આવેલા સકર્યુલરમાં જણાવાયું છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ પોતાના જુદા જુદા ચુકાદામાં હાથકડીના ઉપયોગને રેગ્યુલેટ કરવા માટે સ્પષ્ટ જણાવ્યું હતું. કોઈ પણ વ્યક્તિને હાથકડી પહેરાવતા પહેલાં એન્ફોર્સમેન્ટ એજન્સીએ કોર્ટની પરમિશન લેવી જરૂરી છે.
કોઈ વ્યક્તિને કસ્ટડીમાંથી ભાગી જવાનો રેકોર્ડ હોય, તેણે સંગઠીત ગુનાખોરી કરી હોય, ડ્રગને લગતો ગુનો હોય કે પછી હત્યા, રેપ, એસિડ એટેક, બનાવટી કરન્સી, હ્યુમન ટ્રાફિકિંગનો ગુનો કે બાળકો વિરુદ્ધ જાતીય સતામણીનો ગુનો હોય ત્યારે તેને પકડતી વખતે અથવા કોર્ટમાં રજુ કરતી વખતે હાથકડીનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
સકર્યુલરમાં જણાવાયું છે કે કોઈ ગંભીર ગુનામાં આરોપીને પકડવામાં આવ્યો હોય ત્યારે તેની ધરપકડ વખતે અને તેને કોર્ટમાં રજૂ કરતી વખતે હાથકડી પહેરાવવાની મંજૂરી આપી શકાય છે. કોઈ આરોપીને મેડિકલ તપાસ માટે, હથિયારની રિકવરી માટે અથવા ચોરાયેલી પ્રોપર્ટી શોધવા માટે કે પછી ક્રાઈમની ઘટના રિક્રિયેટ કરવા માટે હાથકડી પહેરાવવાની જરૂરિયાત પેદા થાય તો તેના માટે પહેલાં કોર્ટનો ઓર્ડર લેવો પડે અને પછી જ હાથકડી પહેરાવી શકાય.
સરકર્યુલરમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે કોઈ ચોક્ક્સ બીમારી ધરાવતી વ્યક્તિને હાથકડી પહેરાવવી જોખમી હોય તો તેની હેલ્થ અને સેફ્ટીના અધિકારનો ભંગ ન થાય તે માટે તેને હાથકડી પહેરાવવી ન જોઈએ. હાથકડી પહેરાવવાની નોબત આવે ત્યારે ભારતીય બંધારણના આર્ટિકલ ૨૧નો ભંગ ન થાય અને માનવ ગરિમા જળવાય તે જોવું જરૂરી છે. કોઈ વ્યક્તિને હાથકડી પહેરાવવાની હોય ત્યારે તે શા માટે જરૂરી છે તેના કારણો સ્ટેશન ડાયરીમાં સ્પષ્ટપણે રેકોર્ડ હોવા જોઈએ.
તેમાં જણાવાયું છે કે સેક્શન ૪૩(૩) હેઠળ હાથકડી માટેની જોગવાઈઓ ફરજિયાત નથી પરંતુ આવશ્યક જરૂર છે. સામાન્ય સંજોગોમાં હાથકડીનો ઉપયોગ નહીં કરી શકાય, આરોપીને બિનજરૂરી પીડા અથવા ઈજા થાય તે રીતે હાથકડી નહીં પહેરાવી શકાય. આ ઉપરાંત યોગ્ય અને આવશ્યક કારણ આપ્યા વગર લાંબા ગાળા સુધી પણ વ્યક્તિને હાથકડી પહેરાવવાની ના પાડવામાં આવી છે. કોઈ વ્યક્તિને સજા કરવા કે તેની ગરિમા ઘટાડવા માટે પણ હાથકડીનો ઉપયોગ નહીં કરી શકાય.
(2:57 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
