ડિજિટલ ડેસ્ક, નવી દિલ્હી આ દિવસે એટલે કે 1લી નવેમ્બરે દિલ્હી, મધ્યપ્રદેશ અને હરિયાણાના 11 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. વર્ષ 1950માં મધ્યપ્રદેશ અલગ થઈ ગયું અને ત્યારબાદ વર્ષ 2000માં છત્તીસગઢની રચના થઈ. 1966માં હરિયાણા અને ચંદીગઢ પૂર્વ પંજાબથી અલગ થઈ ગયા. 11 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો જેનો સ્થાપના દિવસ આજે ઉજવવામાં આવે છે, તેઓ કયા વર્ષમાં સ્થાપિત થયા હતા અને ત્યાંની વિશેષતા શું છે. અહીં વાંચો...

1. મધ્યપ્રદેશ: દેશનું હૃદય

નવેમ્બર 1, 1956... આ તે તારીખ હતી જ્યારે મધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય અસ્તિત્વમાં આવ્યું હતું. મધ્યપ્રદેશની રચના ચાર રાજ્યો - અગાઉના મધ્ય પ્રદેશ, મધ્ય ભારત, વિંધ્ય પ્રદેશ અને ભોપાલને મર્જ કરીને કરવામાં આવી હતી. દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન પંડિત જવાહર લાલ નહેરુએ જ્યારે રાજ્યનો નકશો જોયો ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે, 'આ રાજ્યને ઊંટ જેવું શું દેખાડ્યું છે?'

 

2. હરિયાણા: હરિનું આગમન

1 નવેમ્બર, 1966ના રોજ હરિયાણાને પંજાબથી અલગ કરીને સ્વતંત્ર રાજ્યનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો. હરિયાણાનું નામ 'હરિ કા આના' એટલે કે ભગવાનના ધામ પરથી પડ્યું છે. હરિયાણા તેની કૃષિ આધારિત અર્થવ્યવસ્થા અને રમતગમતના ક્ષેત્રમાં સફળતા માટે પણ ઓળખાય છે.

3. છત્તીસગઢ: ડાંગરનો બાઉલ

નવેમ્બર 2000માં મધ્યપ્રદેશથી અલગ કરીને એક નવા રાજ્યની રચના કરવામાં આવી હતી. પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય, સાંસ્કૃતિક વારસો અને ખનિજ સંપત્તિને કારણે રાજ્યને 'ભારતના ચોખાના બાઉલ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. અહીં ચોખાનું ઉત્પાદન ખૂબ જ મોટા પાયે થાય છે.

4. પંજાબ: ભારતનું અનાજ

પંજાબનો સ્થાપના દિવસ પણ આ દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. અહીંથી પાંચ નદીઓ – સતલજ, બિયાસ, રાવી, ચેનાબ અને જેલમ વહે છે, જેના કારણે તેનું નામ પંજાબ પડ્યું. રાજ્ય તેના કૃષિ ઉત્પાદન, ખાસ કરીને ઘઉં અને ડાંગર માટે પ્રખ્યાત છે, તેથી પંજાબને 'ભારતનું અનાજ ભંડાર' પણ કહેવામાં આવે છે.

 

5. કર્ણાટક: ભારતીય સિલિકોન વેલી

કર્ણાટકની રચના 1 નવેમ્બરના રોજ થઈ હતી. વાસ્તવમાં, કર્ણાટકના વિવિધ વિસ્તારોને રાજ્ય પુનર્ગઠન કાયદા હેઠળ એકીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા. પહેલા તે મૈસુર રાજ્ય તરીકે ઓળખાતું હતું, પરંતુ 1973માં તેનું નામ કર્ણાટક રાખવામાં આવ્યું.

6. કેરળ: ભગવાનનો દેશ

કેરળમાં, દર વર્ષે 1 નવેમ્બરે સ્થાપના દિવસ 'કેરળ પીરાવી' તરીકે ઓળખાય છે. કેરળની રચના 1 નવેમ્બર, 1956 ના રોજ ભાષાકીય રેખાઓ પર ભારતીય રાજ્યોના પુનર્ગઠન પછી કરવામાં આવી હતી. કેરળની રાજધાની તિરુવનંતપુરમ છે.

7. આંધ્ર પ્રદેશ: તેલુગુ ભાષાનું ઘર

આંધ્ર પ્રદેશનો સ્થાપના દિવસ પણ દર વર્ષે 1 નવેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. રાજ્યને 'તેલુગુ ભાષાનું ઘર' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે તેલુગુ સંસ્કૃતિ અને સાહિત્યનું કેન્દ્ર છે. આંધ્ર પ્રદેશ તેના પ્રાચીન મંદિર સ્થાપત્ય અને માછીમારી ઉદ્યોગ માટે પ્રખ્યાત છે. આંધ્ર પ્રદેશનું વિશાખાપટ્ટનમ બંદર ભારતનું સૌથી જૂનું અને મુખ્ય બંદર છે.

8. તમિલનાડુ: આધુનિકતા અને પરંપરાઓનું અનોખું મિશ્રણ

તમિલનાડુનો સ્થાપના દિવસ પણ આ દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. પહેલા આ રાજ્ય મદ્રાસ તરીકે જાણીતું હતું. 1968માં તેનું નામ તમિલનાડુ એટલે કે 'તમિલોની ભૂમિ' રાખવામાં આવ્યું. તમિલનાડુ એક એવું રાજ્ય છે જે આધુનિકતા અને પરંપરાઓનું અનોખું મિશ્રણ પ્રદાન કરે છે.

તમિલનાડુ તેની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક વારસો, ભરતનાટ્યમ અને મંદિરો માટે પ્રખ્યાત છે. 9. આંદામાન અને નિકોબાર: કાળા પાણીની સજા

આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની સ્થાપના 1 નવેમ્બર 1956ના રોજ કરવામાં આવી હતી. આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ એ ભારતના પૂર્વ કિનારે હિંદ મહાસાગરમાં સ્થિત ટાપુઓનો સમૂહ છે. આ રાજ્ય તેના અદ્ભુત કુદરતી સૌંદર્ય, સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિ અને ઐતિહાસિક મહત્વ માટે જાણીતું છે.

10. લક્ષદ્વીપ: ભારતની મરમેઇડ

લક્ષદ્વીપ 1 નવેમ્બર 1956ના રોજ ભારતમાં જોડાયું અને તેને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી. લક્ષદ્વીપ એટલે કે 'મિલિયન્સ ટાપુઓનો સમૂહ' હિંદ મહાસાગરમાં સ્થિત એક સુંદર અને નાનો ટાપુ સમૂહ છે, જેમાં 36 નાના ટાપુઓનો સમાવેશ થાય છે.

11. દિલ્હી: મિની ઈન્ડિયા

દિલ્હીનો સ્થાપના દિવસ પણ દર વર્ષે 1 નવેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. દેશની સરકાર અહીંથી ચાલે છે. દિલ્હીને 'દિલ્હી ઓફ દિલ' અને 'મિની ઈન્ડિયા' પણ કહેવામાં આવે છે. આ એક એવું રાજ્ય છે જ્યાં સમગ્ર ભારતની વિવિધતા જોઈ શકાય છે.