નવી દિલ્‍હીઃ  ઉચ્ચ ઉત્પાદન ખર્ચ અને ખાદ્ય ફુગાવાના કારણે સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં ફાસ્ટ-મૂવિંગ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ (FMCG) નું ઉત્પાદન કરતી દેશની મોટી કંપનીઓના માર્જિનમાં ઘટાડો થયો છે. આના કારણે આખરે શહેરી વિસ્તારોમાં વપરાશ પર અસર પડી છે. પામ ઓઈલ, કોફી અને કોકો જેવી FMCG કંપનીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા માલસામાનના ભાવમાં વધારો થયો છે. આવી સ્થિતિમાં હવે કેટલીક એફએમસીજી કંપનીઓએ ભાવ વધારવાના સંકેત આપ્યા છે.
હિન્દુસ્તાન યુનિલિવર (HUL), ગોદરેજ કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સ લિમિટેડ (GCPL), મેરિકો, ITC અને Tata Consumer Products Ltd (TCPL) એ શહેરી વપરાશમાં ઘટાડા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોના મતે FMCG સેક્ટરના કુલ વેચાણમાં શહેરી વપરાશનો હિસ્સો 65-68 ટકા છે.
GCPLના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (CEO) સુધીર સીતાપતિએ GCPLના બીજા ક્વાર્ટરના પરિણામોની જાહેરાતની બાજુમાં જણાવ્યું હતું કે, "અમને લાગે છે કે આ ટૂંકા ગાળાનો આંચકો છે અને અમે સમજદારીપૂર્વકના ભાવ વધારા અને ખર્ચ સ્થિરીકરણ દ્વારા માર્જિનને પુનઃપ્રાપ્ત કરવા માટે આતુર છીએ." , જે સિન્થોલ, ગોદરેજ નંબર-વન, હિટ વગેરે જેવા ઉત્પાદનોનું વેચાણ કરે છે, ભારતમાં તેલના ભાવમાં વધઘટ અને નબળી ગ્રાહક માંગ હોવા છતાં સ્થિર ત્રિમાસિક પ્રદર્શન પોસ્ટ કર્યું છે.
ખાસ વાત એ છે કે ગ્રામીણ બજારો, જે અગાઉ પાછળ હતા, તેમણે શહેરી બજારોની સરખામણીએ તેમની વૃદ્ધિની ગતિ જાળવી રાખી છે. અન્ય એફએમસીજી કંપની ડાબર ઈન્ડિયાએ પણ જણાવ્યું હતું કે સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં માંગનું વાતાવરણ પડકારજનક હતું, જેમાં 'ઊંચો ખાદ્ય ફુગાવો અને શહેરી માંગમાં ઘટાડો'નો સમાવેશ થાય છે. ડાબર ચ્યવનપ્રાશ, પુડિન હારા અને રિયલ જ્યુસના નિર્માતાએ ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન રૂ. 417.52 કરોડના કોન્સોલિડેટેડ ચોખ્ખા નફામાં 17.65 ટકાનો ઘટાડો નોંધાવ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન કંપનીની ઓપરેટિંગ આવક 5.46 ટકા ઘટીને રૂ. 3,028.59 કરોડ થઈ છે.
તાજેતરમાં, નેસ્લે ઈન્ડિયાના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સુરેશ નારાયણને પણ FMCG સેક્ટરમાં ઘટાડા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી અને કહ્યું હતું કે 'મધ્યમ સેગમેન્ટ' દબાણ હેઠળ છે કારણ કે ઊંચા ખાદ્ય ફુગાવાના કારણે ઘરના બજેટને અસર થઈ છે. ખાદ્ય ફુગાવાના વધારા અંગે નારાયણને કહ્યું કે ફળો અને શાકભાજી અને તેલના ભાવમાં 'તીવ્ર વધારો' થયો છે. તેમણે કહ્યું, "જો કંપનીઓ માટે કાચા માલની કિંમતનું સંચાલન કરવું મુશ્કેલ બને છે, તો તે કિંમતોમાં વધારો તરફ દોરી શકે છે." જ્યાં સુધી કોફી અને કોકોના ભાવનો સંબંધ છે ત્યાં સુધી અમે પોતે જ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છીએ." કંપનીની વેચાણ વૃદ્ધિ સાધારણ 1.2 ટકા રહી છે.
ટાટા કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સ લિ. (TCPL)ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (CEO) સુનિલ ડિસોઝાએ પણ જણાવ્યું હતું કે શહેરી વિસ્તારોમાં ગ્રાહક ખર્ચને અસર થઈ છે. ડિસોઝાએ સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરના કંપનીના પરિણામોની જાહેરાત વખતે જણાવ્યું હતું કે, "હું માનું છું કે ખાદ્ય ફુગાવો કદાચ આપણે ધારીએ છીએ તેના કરતા વધારે છે અને તેની અસર ઘણી વધારે છે."
HULના CEO અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર રોહિત જાવાએ જણાવ્યું હતું કે ક્વાર્ટરમાં માર્કેટ વોલ્યુમ ગ્રોથ ધીમો રહ્યો છે. જાવાએ કહ્યું, “સ્થિતિ એકદમ સ્પષ્ટ છે કે તાજેતરના ક્વાર્ટરમાં શહેરી વિકાસને અસર થઈ છે. ગ્રામીણ ક્ષેત્ર ધીમી ગતિએ આગળ વધી રહ્યું છે અને હવે છેલ્લા કેટલાક ક્વાર્ટરથી શહેરી ક્ષેત્ર કરતાં આગળ છે અને આ વખતે પણ તે શહેરી ક્ષેત્ર કરતાં આગળ છે.'' HUL પાસે Surf, Rin, Lux, Ponds, Lifebuoy, Lakme, Brooke Bond છે. , લિપ્ટન અને હોર્લિક્સ જેવી બ્રાન્ડની માલિકી ધરાવે છે. સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં HULના કોન્સોલિડેટેડ ચોખ્ખા નફામાં 2.33 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.
એ જ રીતે, મેરિકોએ પણ શહેરી વિસ્તારોની સરખામણીએ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં માંગમાં બમણી વાર્ષિક વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. અન્ય FMCG કંપની ITCએ ખર્ચમાં વધારાને કારણે માર્જિનમાં 0.35 ટકાનો ઘટાડો નોંધાવ્યો છે. કંપની આશિર્વાદ, સનફીસ્ટ, બિન્ગો, યીપ્પી જેવી બ્રાન્ડની માલિકી ધરાવે છે.