નવી દિલ્હી :  છેલ્લા બે વર્ષમાં લાદવામાં આવેલા નિકાસ નિયંત્રણોને કારણે ચોખાના સ્થાનિક પુરવઠામાં વધારો થયો છે. ભારતમાં ચોખાનો ભંડાર નવેમ્બરમાં 29.7 મિલિયન મેટ્રિક ટન વધીને સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો હતો, જે સરકારના લક્ષ્યાંક કરતાં લગભગ ત્રણ ગણો હતો, એમ સત્તાવાર સૂત્રોએ શુક્રવારે જણાવ્યું હતું.

   ઊંચા સ્ટોક્સ વિશ્વના સૌથી મોટા ચોખાના નિકાસકારને સ્થાનિક પુરવઠાની ચિંતા કર્યા વિના શિપમેન્ટ વધારવામાં મદદ કરશે, જે ગયા વર્ષે નવી દિલ્હી દ્વારા તમામ ગ્રેડની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂકવાના કારણે મર્યાદિત હતી. નામ ન આપવાની શરતે બોલતા સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે, આ મહિનાની શરૂઆતમાં રાજ્યનો ખાદ્યાન્નનો સ્ટોક 29.7 મિલિયન ટન ચોખાનો હતો, જે એક વર્ષ અગાઉ કરતાં 48.5 ટકા વધુ છે.

ભરપૂર અનાજના ભંડાર વચ્ચે, ભારતીય ખેડૂતોએ આ વર્ષની ઉનાળાની ઋતુમાં 12 મિલિયન ટન ચોખાનો રેકોર્ડ પાક લણ્યો છે, જે ચોખાના કુલ ઉત્પાદનમાં લગભગ 85 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. જેમ જેમ નવો પાક આવે છે તેમ, ફૂડ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (FCI) પાસેનો સ્ટોક આગામી મહિનામાં વધુ વધવાની તૈયારીમાં છે, જે વિશ્વના બીજા ક્રમના સૌથી મોટા ચોખા ઉત્પાદક દેશમાં સંગ્રહની ચિંતામાં વધારો કરશે.

   FCI 1 ઓક્ટોબરથી શરૂ થયેલા માર્કેટિંગ વર્ષમાં 48.5 મિલિયન ટન નવા ઉનાળામાં વાવેલા ચોખાની ખરીદી કરે તેવી અપેક્ષા છે, જે 2023-24માં ખેડૂતો પાસેથી 46.3 મિલિયન ટન ખરીદવામાં આવી હતી. એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, "ચોખાનો સ્ટોક ઘણો ઊંચો છે, અને નવી સિઝનમાં બમ્પર ઉત્પાદનને કારણે સ્ટોકનું સ્તર વધશે.\

     આ વર્ષે પુષ્કળ ચોમાસાના વરસાદે પણ ખેડૂતોને વાવેતર વિસ્તાર વિસ્તારવા પ્રેર્યા. ઓછા ચોમાસાના વરસાદથી ચિંતિત ભારતે ગયા વર્ષે નિકાસ પર નિયંત્રણો લાદ્યા હતા. જો કે, નવી દિલ્હીએ આ વર્ષે 100 ટકા તૂટેલા ચોખા સિવાય તમામ ગ્રેડના ચોખાની નિકાસને મંજૂરી આપી છે. 

    નિકાસકાર બી.વી ક્રિષ્ના રાવે જણાવ્યું હતું કે નિકાસ નિયંત્રણો દૂર કરવાથી આગામી મહિનામાં નિકાસને વેગ મળશે અને ચોખાની ખરીદી માટે સરકારનું દબાણ ઘટશે. ભારતના અનાજ ઉત્પાદક રાજ્યો પંજાબ અને હરિયાણાના ખેડૂતો ફરિયાદ કરે છે કે FCIએ સ્ટોરેજની સમસ્યાને કારણે નવી સિઝનના ચોખાના પાકની ખરીદી ધીમી કરી દીધી છે, જેના કારણે ઉત્પાદકો બલ્ક અનાજ બજારોમાં રાહ જોઈ રહ્યા છે 

    પંજાબના ખેડૂત રમનદીપ સિંહ માનએ કહ્યું કે જથ્થાબંધ બજારોમાં ચોખાનો સ્ટોક વધી ગયો છે, જેના કારણે ખેડૂતોને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. માને જણાવ્યું હતું કે ખેડૂતોને વધારાનો ખર્ચ સહન કરવો પડે છે કારણ કે તેઓને તેમના પાકને ટ્રેક્ટર ટ્રોલી પર લોડ કરવા માટે બજારોમાં રાહ જોવાની ફરજ પડે છે અને ખુલ્લામાં લાંબો વિલંબ પણ પાકની નિષ્ફળતા તરફ દોરી શકે છે. "જથ્થાબંધ બજારોમાં વિલંબને જોતાં, કેટલાક ખેડૂતોએ તેમના ચોખાના પાકની લણણી પણ કરી નથી," દેવિન્દર શર્મા, સ્વતંત્ર કૃષિ-ખાદ્ય નીતિ નિષ્ણાતે જણાવ્યું હતું. "લણણીનો સમય સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે."