(સુરેશ એસ ડુગ્ગર)

જમ્મુ:  બિનમોસમી હિમવર્ષાને કારણે તેમના બગીચાઓને સંભવિત નુકસાનથી બચાવવાના પ્રયાસરૂપે, કાશ્મીરમાં સફરજનના ઉત્પાદકોએ તેમના વૃક્ષોની અકાળ કાપણી શરૂ કરી છે. જો કે, કૃષિ નિષ્ણાતો ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે, આ પગલાને "અવૈજ્ઞાનિક" ગણાવી રહ્યા છે અને ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે તે વૃક્ષોના લાંબા ગાળાના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

કાશ્મીરના વિવિધ ભાગોના સફરજનના ઉત્પાદકોએ પત્રકારો સાથે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, જો કે પાકના ઘણા ભાગો હજુ સુધી તોડવામાં આવ્યા નથી અથવા પેક કરવામાં આવ્યા નથી, તેઓએ આવતા શિયાળાની અપેક્ષાએ તેમના સફરજનના ઝાડની કાપણી શરૂ કરી દીધી છે.

શોપિયાના ફળ ઉત્પાદક અલ્તાફ અહેમદે જણાવ્યું હતું કે અમારે અમારી અડધી ઉપજ પેક કરવાની બાકી છે, પરંતુ અમે પહેલાથી જ વર્ગીકરણ પૂર્ણ કરી લીધું છે કારણ કે તાજેતરના વર્ષોમાં બિનમોસમી હિમવર્ષાને કારણે અમને ભારે નુકસાન થયું છે. તેમણે વારંવાર હવામાન સંબંધિત નુકસાનને કારણે થતા નાણાકીય તાણ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે જો અમારા બગીચાઓ ફરીથી એ જ ભાવિને મળ્યા તો અમે આર્થિક રીતે તૂટી જઈશું.

અનંતનાગના અન્ય એક સફરજન ઉત્પાદકે જણાવ્યું કે સામાન્ય રીતે કાપણી નવેમ્બરના અંત સુધીમાં કરવામાં આવે છે. જો કે, વહેલી હિમવર્ષાના ભયને કારણે, ઘણા ઉત્પાદકોએ પ્રક્રિયા સામાન્ય કરતાં વહેલા શરૂ કરવાનું નક્કી કર્યું છે. તે કહેતા હતા કે આપણામાંથી મોટાભાગના લોકોએ સફરજનના ઉત્પાદનને સૉર્ટિંગ પ્રક્રિયાને પ્રાથમિકતા આપીને સુરક્ષિત સ્થાનો પર ખસેડ્યું છે. આ રીતે, અમે આશા રાખીએ છીએ કે વહેલી હિમવર્ષાના કિસ્સામાં વૃક્ષોને કોઈ નુકસાન ન થાય.

આ સાવચેતીઓ હોવા છતાં, નિષ્ણાતો કાપણીના અવૈજ્ઞાનિક સમય વિશે ચિંતિત છે. જ્યારે એ વાત સાચી છે કે હિમવર્ષા દરમિયાન કાપણી ન કરાયેલા વૃક્ષો નુકસાન માટે વધુ સંવેદનશીલ હોય છે, નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે આ સમયે કાપણી, જ્યારે પાંદડા હજી પણ લીલા હોય છે, તે વૃક્ષોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે કાપણી આદર્શ રીતે પાંદડા ખરી જાય અને ઝાડ સુષુપ્તિમાં પ્રવેશ્યા પછી થવી જોઈએ. કૃષિ નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે પાંદડા હજુ પણ લીલા હોય ત્યારે કાપણી ઘણી સમસ્યાઓનું કારણ બને છે, જેમાં આવશ્યક પોષક તત્વોની ખોટ પણ સામેલ છે. એક નિષ્ણાતે જણાવ્યું હતું કે લીલા પાંદડા કાપવાથી વૃક્ષની પ્રકાશસંશ્લેષણની ક્ષમતામાં અવરોધ ઊભો થાય છે, જેનાથી તેના ઊર્જા અનામતમાં ઘટાડો થાય છે. “આનાથી ડિહાઇડ્રેશન, વિલંબિત પુન: વૃદ્ધિ અને રોગનું જોખમ વધી શકે છે.

છોડ રોગ નિષ્ણાત દગ્યા બિલાલે જણાવ્યું હતું કે આ સમયગાળા દરમિયાન કાપણી વૃક્ષોના સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે જરૂરી એવા લીલા પાંદડા કાપીને, ઉગાડનારાઓ આવશ્યકપણે વૃક્ષના ખોરાકના પુરવઠાને કાપી નાખે છે, જેનાથી વૃક્ષ દ્વારા સંગ્રહિત ઊર્જાનો બગાડ થાય છે.

નિષ્ણાતો કાપણી પહેલાં પાંદડા કુદરતી રીતે પીળા થઈ જાય ત્યાં સુધી રાહ જોવાની ભલામણ કરે છે, કારણ કે આ તે સમય છે જ્યારે વૃક્ષ પોષક તત્વોનો સક્રિયપણે ઉપયોગ કરતું નથી અને કાપણી માટે વધુ સ્થિર સ્થિતિમાં છે. તેઓ કહેતા હતા કે યોગ્ય સમયે કાપણી કરવાથી ઝાડની પુનઃપ્રાપ્તિ સુનિશ્ચિત થાય છે અને લાંબા ગાળાના નુકસાનનું જોખમ ઓછું થાય છે.

નિષ્ણાતોએ ઉગાડનારાઓને તેમના વૃક્ષોને બિનજરૂરી નુકસાન ન પહોંચાડવા માટે ધીરજ રાખવા અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓનું પાલન કરવા વિનંતી કરી છે. તેમણે સલાહ આપી કે બગીચાનું લાંબા ગાળાનું સ્વાસ્થ્ય યોગ્ય કાળજી અને સમયસર હસ્તક્ષેપ પર આધારિત છે, અકાળ કાપણી પર નહીં