નવી દિલ્હી : રવિવારે સંભલમાં હિંસા બાદ પોલીસ કાર્યવાહી ચાલુ છે. સંભલની જામા મસ્જિદ અને હરિહર મંદિર વચ્ચેનો વિવાદ દેશની સંસદમાં પણ ચર્ચામાં છે. આ વિવાદનો પાયો 1529 માં નાખવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે દેશ મુઘલોના શાસન હેઠળ હતો અને બાબરે મંદિરને તોડીને તેને મસ્જિદમાં ફેરવી દીધું હતું. ડિવિઝનલ ગેઝેટિયરમાં પણ આનો ઉલ્લેખ છે. જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જૂના સંભાલ શહેરની મધ્યમાં ભગવાન વિષ્ણુનું એક પ્રખ્યાત મંદિર હતું, અહીં હરિહર મંદિર હતું.

   સંભલનું હરિહર મંદિર હવે અસ્તિત્વમાં નથી. તેની જગ્યાએ હવે એક મસ્જિદ છે, જે જામા મસ્જિદ તરીકે ઓળખાય છે. આ મસ્જિદ બાબરના આદેશ પર હાદુ બેગ દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી. મુઘલ કાળના બે પુસ્તકોમાં પણ હરિહર મંદિરનો ઉલ્લેખ છે. હિંદુ પક્ષના વકીલ ગોપાલ શર્માએ તેમની અરજીમાં બાબરની આત્મકથા તુઝુક-એ-બાબરી, જેને બાબરનામા અને બાબર કી યાદીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે અને અબુલ ફઝલની ઈન-એ-અકબરી પુસ્તકોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. 

    વકીલ ગોપાલ શર્માના જણાવ્યા અનુસાર, સિવિલ જજ સિનિયર ડિવિઝનની કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં તેમણે બાબરનામા અને આઈન-એ-અકબરી પુસ્તકનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે, જે હરિહર મંદિરના અસ્તિત્વની પુષ્ટિ કરે છે. તેણે દાવો કર્યો કે આ મંદિર 1529માં બાબર દ્વારા નષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું.

   પિટિશનર એડવોકેટ વિષ્ણુ શંકર જૈને કહ્યું કે સંભલનું હરિહર મંદિર અમારી આસ્થાનું કેન્દ્ર છે. આપણી ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર દશાવતારમાંથી કલ્કિનો અવતાર અહીંથી થવાનો છે. બાબરે 1529માં મંદિરને તોડીને તેને મસ્જિદમાં ફેરવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

    બાબરનામા અનુસાર, બાબર જુલાઈ 1529માં સંભલ આવ્યો હતો. બાબરના આદેશ પર, તેના સેનાપતિએ શ્રી હરિહર મંદિરને આંશિક રીતે તોડી પાડ્યું. આ પછી મંદિરનો કબજો લેવામાં આવ્યો અને તેનો ઉપયોગ મસ્જિદ તરીકે કરવામાં આવ્યો. સંભલનું શ્રી હરિહર મંદિર ભગવાન કલ્કીને સમર્પિત છે.

   વિષ્ણુ શંકર જૈન અનુસાર, જામા મસ્જિદમાં ઘણા નિશાન અને ચિહ્નો છે, જે હિંદુ મંદિરના છે. આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને કોર્ટે આદેશ જારી કર્યો છે કે મસ્જિદની સેવા કરવામાં આવે. તેમણે કહ્યું હતું કે આ કેસમાં ASI, ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર, જામા મસ્જિદ કમિટી અને સંભલ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટને પક્ષકાર બનાવવામાં આવ્યા છે. સિવિલ જજ (વરિષ્ઠ વિભાગ)ની કોર્ટે જામા મસ્જિદના સર્વે માટે એડવોકેટ કમિશનની રચના કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું છે કે કમિશન દ્વારા વીડિયોગ્રાફી અને ફોટોગ્રાફી સર્વે કરાવવામાં આવે અને તેનો રિપોર્ટ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવે. હવે આ કેસની સુનાવણી 29 જાન્યુઆરીએ છે.

    સંભલની જામા મસ્જિદ અંગે હિન્દુ પક્ષનો દાવો છે કે હરિહર મંદિરને તોડીને જામા મસ્જિદ બનાવવામાં આવી હતી. મુસ્લિમ પક્ષ જામા મસ્જિદ અંગેના હિંદુ પક્ષના દાવાને ફગાવી દે છે. મુસ્લિમ પક્ષ પણ માને છે કે જામા મસ્જિદ બાબર દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી અને આજ સુધી મુસ્લિમો તેમાં નમાઝ અદા કરે છે. જો કે, મુસ્લિમ પક્ષે સુપ્રીમ કોર્ટના 1991ના આદેશના આધારે કાનૂની વિવાદમાં પોતાનો વિરોધ નોંધાવ્યો હતો, જેમાં કોર્ટે કહ્યું હતું કે 15 ઓગસ્ટ, 1947થી ધાર્મિક સ્થાનો જે પણ સ્થિતિમાં છે, તેઓ તેમના સ્થાનો પર જ રહેશે. . અયોધ્યા પર નિર્ણય સમયે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આના પર ભાર મૂક્યો હતો