ડીનોકોકસ રેડિયોડ્યુરાન્સ નામના બેક્ટેરિયાનો એક પ્રકાર, જેને "કોનન ધ બેક્ટેરિયમ" હુલામણું નામ આપવામાં આવ્યું છે, જે સૌથી કઠોર પરિસ્થિતિઓમાં પણ ટકી રહેવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, તે માનવને મારી શકે છે તેના કરતા 28,000 ગણા વધુ રેડિયેશન ડોઝનો સામનો કરી શકે છે અને તેની સફળતાનું રહસ્ય એન્ટીઑકિસડન્ટમાં રહેલું છે.

હવે, વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે એન્ટીઑકિસડન્ટ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે, તે સંભાવનાને ખોલે છે કે તેનો ઉપયોગ મનુષ્યના સ્વાસ્થ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે થઈ શકે છે, પછી ભલે તે પૃથ્વી પર હોય અથવા ભવિષ્યમાં તેની બહાર અન્વેષણ કરતા હોય.

એન્ટીઑકિસડન્ટો નાના અણુઓના એક સરળ જૂથથી બનેલા હોય છે, જેને મેટાબોલાઇટ કહેવાય છે, જેમાં મેંગેનીઝ, ફોસ્ફેટ અને નાના પેપ્ટાઇડ અથવા એમિનો એસિડના પરમાણુનો સમાવેશ થાય છે.

એકસાથે, આ શક્તિશાળી ત્રિપુટી રેડિયેશન સામે રક્ષણ કરવા માટે મેંગેનીઝ સાથેના અન્ય ઘટકોમાંના કોઈપણ એકને સંયોજિત કરવા કરતાં વધુ અસરકારક છે, સોમવારે પ્રોસીડીંગ્સ ઓફ ધ નેશનલ એકેડેમી ઓફ સાયન્સમાં પ્રકાશિત થયેલા નવા અભ્યાસ મુજબ.

અભ્યાસના લેખકોના મતે, તારણોનો ઉપયોગ આપણા સૌરમંડળમાં ભાવિ ઊંડા અવકાશ મિશન પર અવકાશયાત્રીઓને કોસ્મિક રેડિયેશનના ઉચ્ચ ડોઝથી બચાવવા માટે થઈ શકે છે.

અગાઉના સંશોધનો દર્શાવે છે કે ગિનીસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સમાં સૌથી વધુ રેડિયેશન-પ્રતિરોધક જીવન-સ્વરૂપ તરીકે ઓળખાયેલ ડીનોકોકસ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથકની બહાર ત્રણ વર્ષ સુધી જીવી શકે છે. આ ખડતલ બેક્ટેરિયા એસિડ, શરદી અને ડિહાઇડ્રેશનનો પણ સામનો કરી શકે છે.

યુનિફોર્મ્ડ સર્વિસીસ યુનિવર્સિટી ઓફ હેલ્થ સાયન્સના પેથોલોજીના પ્રોફેસર હોફમેન અને માઈકેલી ડેલીએ પણ બેક્ટેરિયાની અવિશ્વસનીય અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાનું નિદર્શન કર્યું. ઑક્ટોબર 2022 નો અહેવાલ, જે બંનેએ સંશોધકોની ટીમ સાથે સહ-લેખક બનાવ્યો હતો, તે દર્શાવે છે કે જો ડીનોકોકસ મંગળ પર ક્યારેય અસ્તિત્વમાં હોત, તો સ્થિર સૂક્ષ્મજીવો લાખો વર્ષો સુધી ટકી શક્યા હોત.

અગાઉના અભ્યાસ માટે, ટીમે બેક્ટેરિયલ કોષોમાં મેંગેનીઝ એન્ટીઑકિસડન્ટોનું પ્રમાણ માપ્યું હતું. સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે સુક્ષ્મસજીવો ટકી શકે છે તે કિરણોત્સર્ગની માત્રા તેમાં રહેલા મેંગેનીઝ એન્ટીઑકિસડન્ટોની માત્રા સાથે સીધો સંબંધિત છે. તેથી વધુ મેંગેનીઝ એન્ટીઑકિસડન્ટો હાજર છે, રેડિયેશનનો પ્રતિકાર વધારે છે.

જ્યારે સૂકવવામાં આવે છે અને સ્થિર થાય છે, ત્યારે ડીનોકોકસ રેડિયોડ્યુરાન્સ 140,000 ગ્રે અથવા એક્સ- અને ગામા-રે રેડિયેશનના એકમો સુધી જીવિત રહી શકે છે, જે રેડિયેશનના 28,000 ગણા છે જે વ્યક્તિને મારી નાખે છે.

નવીનતમ સંશોધન માટે, હોફમેન, ડેલી અને તેમના સાથીઓએ MDP, અથવા મેલાટોનિન-ડેરિવ્ડ પ્રોટેક્ટન્ટનો ઉપયોગ કર્યો, જે ડેલી દ્વારા ડિઝાઇન કરાયેલ ડીનોકોકસ રેડિયોડ્યુરન્સ દ્વારા પ્રેરિત સિન્થેટિક એન્ટીઑકિસડન્ટ છે. આ એન્ટીઑકિસડન્ટનો ઉપયોગ કિરણોત્સર્ગ-નિષ્ક્રિય પોલીવેલેન્ટ રસીઓમાં કરવામાં આવ્યો છે, જે ક્લેમીડિયા જેવા પેથોજેન્સને બંધ કરવા રેડિયેશન પર આધાર રાખે છે. ડેલી, જેમણે વર્ષોથી ડીનોકોકસ રેડિયોડ્યુરાન્સનો અભ્યાસ કર્યો છે, તે ગ્રહ સંરક્ષણ અંગેની રાષ્ટ્રીય અકાદમી સમિતિમાં પણ સેવા આપે છે.

અભ્યાસ ટીમે વિશ્લેષણ કર્યું કે કેવી રીતે MDP ના સક્રિય ઘટકો, જેમાં મેંગેનીઝ, ફોસ્ફેટ અને DP1 નામના પેપ્ટાઈડનો સમાવેશ થાય છે, તે કોષો અને પ્રોટીનને રેડિયેશનના સંપર્કથી સુરક્ષિત કરે છે. જ્યારે પેપ્ટાઈડ અને ફોસ્ફેટ મેંગેનીઝ સાથે જોડાય છે, ત્યારે તેઓ ત્રિપુટી અથવા ટ્રિપલ કોમ્પ્લેક્સ બનાવે છે જે કિરણોત્સર્ગ સામે રક્ષણ આપવા માટે અત્યંત અસરકારક છે. એકસાથે, MDP માં ચયાપચય એક "ગુપ્ત ચટણી" બનાવે છે," હોફમેને કહ્યું.

ફ્રાન્સની યુનિવર્સિટી ઓફ ઓર્લિયન્સના એક્ઝોબાયોલોજીના અધ્યક્ષ ડો. ટેત્યાના મિલોજેવિકે જણાવ્યું હતું કે આ અભ્યાસ ચયાપચય દ્વારા રેડિયોપ્રોટેક્ટીવ કવચ કેવી રીતે રચાય છે અને ભવિષ્યમાં તેને સંભવિત રીતે કેવી રીતે વધારી શકાય તે વિશે નવી માહિતી પ્રદાન કરે છે. ટેત્યાના અભ્યાસમાં સામેલ ન હતી.