નવી દિલ્‍હી, તા.૧૭: ગુજરાતના હાઉસિંગ ફાઈનાન્‍સ માર્કેટમાં હાલમાં વિરોધાભાસી પરિસ્‍થિતિ જોવા મળી રહી છે. એક તરફ હોમ લોન લેનારા લોકોની સંખ્‍યાંમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે જ્‍યારે હોમ લોનના વિતરણમાં મોટો ઉછાળો આવ્‍યો છે. એટલે કે લોકો ઓછી હોમ લોન લઈ રહ્‍યા છે પરંતુ જે લોકો લોન લે છે તે મોટી હોમ લોન લે છે. સ્‍ટેટ લેવલ બેક્રર્સ કમિટી (SLBC)ના લેટેસ્‍ટ રિપોર્ટ પ્રમાણે હાઉસિંગ લોન લેનારા લોકોની સંખ્‍યામાં ૩૯.૬ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ના સપ્‍ટેમ્‍બર ક્‍વાર્ટરમાં ૧.૫૮ લાખ એકાઉન્‍ટ્‍સની સરખામણીમાં નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ના સપ્‍ટેમ્‍બર ક્‍વાર્ટરમાં તે આંકડો ઘટીને ફક્‍ત ૯૫,૫૩૨ એકાઉન્‍ટ્‍સ પર આવી ગયો છે.

જોકે, ભલે લોન એકાઉન્‍ટ્‍સની સંખ્‍યામાં મોટો ઘટાડો થયો હોય પરંતુ એકંદરે લોન વિતરણમાં તેટલો જ મોટો ઉછાળો આવ્‍યો છે. લોન ટિકિટની સાઈઝમાં નોંધપાત્ર ૧૧૮ ટકાના ઉછાળાને કારણે એકંદર લોન વિતરણની રકમમાં ૩૨ ટકાનો વધારો થયો છે. જે એકાઉન્‍ટ દીઠ ૬.૮૨ લાખ રૂપિયાથી ૧૪.૯૩ લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયો છે. આ ટ્રેન્‍ડ પરથી સ્‍પષ્ટપણે સંકેત મળે છે કે એફોર્ડેબલ હાઉસિંગની માંગમાં ઘટાડો થયો છે અને હાઈ-વેલ્‍યુ પ્રોપર્ટીની માંગમાં ઉછાળો જોવા મળી રહ્‍યો છે. પરંતુ તેની સાથે સાથે આ અસમાન આર્થિક પરિસ્‍થિતિનો પણ સંકેત છે. એક તરફ એફોર્ડેબલ બાયર્સની સંખ્‍યા ઘટે છે અને હાઈ-વેલ્‍યુ પ્રોપર્ટીની ડિમાન્‍ડમાં વધારો જોવા મળે છે તે અસમાન આર્થિક પરિસ્‍થિતિનો સ્‍પષ્ટ સંકેત છે. તેમ ટાઇમ્‍સ ઓફ ઇન્‍ડિયાનો અહેવાલ જણાવે છે.

જોકે, એવું નથી કે ગુજરાતમાં લોન લેનારાઓની સંખ્‍યામાં પ્રથમ વખત ઘટાડો થયો હોય. રાજ્‍યમાં સતત બીજા ક્‍વાર્ટરમાં હોમ લોન લેનારાઓની સંખ્‍યા ઘટી છે. SLBCના રિપોર્ટ પ્રમાણે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪ના જૂન ક્‍વાર્ટરમાં ૧.૫ લાખ લોકોએ હાઉસિંગ લોન લીધી હતી જેની સરખામણીએ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ના જૂન ક્‍વાર્ટરમાં લગભગ ૧.૦૧ લાખ લોકોએ હોમ લોન લીધી હતી. આમ સતત બીજા ક્‍વાર્ટરમાં હાઉસિંગ લોન લેનારાઓની સંખ્‍યામાં ઘટાડો નોંધાયો છે.

SLBCના એક અધિકારીએ નામ જાહેર ન કરવાની શરતે જણાવ્‍યું હતું કે, હાઉસિંગ લોન લેનારાઓની સંખ્‍યામાં જોવા મળતો આ ઘટાડો માર્કેટના ડાયનેમિક્‍સને રિફ્‌લેક્‍ટ કરે છે કારણ કે હાલમાં હાઉસિંગ સેક્‍ટરમાં માંગ ઓછી છે. આ બાબત ખાસ કરીને એફોર્ડેબલ હાઉસિંગ સેગમેન્‍ટમાં એકદમ સાચી છે. રિયલ એસ્‍ટેટ સેક્‍ટર માટે આ પ્રીમિયમ અને લક્‍ઝરી હાઉસિંગ તરફ નોંધપાત્ર ઝુકાવનો સંકેત આપે છે. આ ટ્રેન્‍ડની વ્‍યાપક આર્થિક અસરો હોઈ શકે છે. એપ્રિલ ૨૦૨૩માં જાહેર કરાયેલા જંત્રી રેટના રિવિઝન સાથે પ્રોપર્ટીના ભાવમાં વધારો થયો હતો અને આને કારણે રેસિડેન્‍શિયલ રિયલ એસ્‍ટેટ માર્કેટમાં માંગ પર ગંભીર અસર પડી હતી, તેમ ઈન્‍ડસ્‍ટ્રી એક્‍સપર્ટ્‍સે જણાવ્‍યું હતું.

બીજી તરફ બેંક ડિપોઝિટમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે અને તે આઠ ક્‍વાર્ટરના સૌથી નીચા સ્‍તરે પહોંચી ગયો છે. બેંકો દ્વારા વ્‍યાજના દરોમાં કોઈ વધારે પ્રોત્‍સાહન ન આપવાના કારણે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માટે જુલાઈ-સપ્‍ટેમ્‍બર ક્‍વાર્ટરમાં બેંક ડિપોઝિટમાં ગ્રોથ આઠ ક્‍વાર્ટરની નીચી સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. જોકે, આ જ સમયગાળા દરમિયાન ડિપોઝિટની રકમમાં ૧૦ ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે.

SLBCના લેટેસ્‍ટ રિપોર્ટ મુજબ ગુજરાતમાં બેંક ડિપોઝિટ ૩૦ સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૪ સુધીમાં ૧૨.૬૮ લાખ કરોડ રૂપિયા હતી, જે ગયા વર્ષના સમાન ત્રિમાસિક ગાળામાં ૧૧.૫૨ લાખ કરોડ રૂપિયાની સરખામણીએ ૧૦.૦૭ ટકાનો ગ્રોથ દેખાડે છે.SLBCના એક અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે, ઈક્‍વિટી, મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ્‍સ અને ગોલ્‍ડ રોકાણ માટે આકર્ષક વિકલ્‍પો તરીકે ઉભરી આવ્‍યા છે, જે તાજેતરના ત્રિમાસિક ગાળામાં તુલનાત્‍મક રીતે ઊંચું વળતર આપે છે. સોનાના ભાવમાં તેજી આવી છે તેથી રોકાણકારો બેંક ડિપોઝિટથી દૂર થઈ રહ્‍યા છે.

અન્‍ય વિકલ્‍પોમાં તેમને સારું રિટર્ન મળતું હોય ત્‍યારે બેંક ડિપોઝિટમાં ઘટાડો થાય છે કેમ કે બેંક ડિપોઝિટમાં વ્‍યાજ તેના કરતા નીચા હોય છે. એક વરિષ્ઠ SLBC અધિકારીએ નામ ન આપવાની વિનંતી કરતાં જણાવ્‍યું હતું. બેંક ડિપોઝિટ સૌથી સેફ છે પરંતુ રોકાણકારોની માનસિકતા વધારે રિટર્ન મળે તેના પર ધ્‍યાન કેન્‍દ્રીત કરે છે. ભલે ઈક્‍વિટી અને મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડમાં રિસ્‍સ વધારે હોય પરંતુ ત્‍યાં વધારે રિટર્ન પણ મળતું હોય છે.

 તેથી લોકો તેના તરફ આકર્ષાય છે. જ્‍યારે રિસ્‍ક ન લેવા ઈચ્‍છતા રોકાણકારો બેંક ડિપોઝિટમાં રોકાણ કરે છે.