લંડન, તા.૧૮: સીરિયામાં રાષ્ટ્રપતિ બશર અલ-અસદનું શાસન ઉથલાવી દેવામાં આવ્‍યું છે અને તેઓ પોતાનો જીવ બચાવવા રશિયા ભાગી ગયા છે, જ્‍યારે હવે તેમના શાસન દરમિયાન થયેલા અત્‍યાચારો સામે આવી રહયા છે. એવો દાવો કરવામાં આવ્‍યો છે કે સીરિયામાં એક સામૂહિક કબર મળી આવી છે, જ્‍યાં ઓછામાં ઓછા એક લાખ લોકો માર્યા ગયા છે અને દફનાવવામાં આવ્‍યા છે.

યુએસ સ્‍થિત સીરિયન એડવોકેસી સંસ્‍થાના વડાએ સોમવારે જણાવ્‍યું હતું કે, ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બશર અલ-અસદની ભૂતપૂર્વ સરકારની નિર્દયતામાં માર્યા ગયેલા ઓછામાં ઓછા ૧૦૦,૦૦૦ લોકોના મળતદેહ દમાસ્‍કસની બહાર એક સામૂહિક કબરમાંથી મળી આવ્‍યા છે.

દમાસ્‍કસથી એક ટેલિફોન ઇન્‍ટરવ્‍યુમાં રોઇટર્સ ન્‍યૂઝ એજન્‍સી સાથે વાત કરતા, મોઆઝ મુસ્‍તફાએ જણાવ્‍યું હતું કે સીરિયાની રાજધાનીથી ૪૦ કિમી ઉત્તરમાં અલ કુતૈફામાં સ્‍થિત કબર, તેણે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઓળખી હતી તે પાંચ સામૂહિક કબરોમાંની એક છે.

સીરિયન ઇમરજન્‍સી ટાસ્‍ક ફોર્સના વડા મુસ્‍તફાએ જણાવ્‍યું હતું કે ‘‘૧૦ લાખ શબની સંખ્‍યા : મુસ્‍તફાએ કહયું કે તેઓ માને છે કે પાંચ સ્‍થળો સામૂહિક કબરો છે અને સીરિયનોની સાથે, પીડિતોમાં અમેરિકન અને બ્રિટિશ નાગરિકો અને અન્‍ય વિદેશીઓનો સમાવેશ થાય છે. જો કે, રોઇટર્સ મુસ્‍તફાના આરોપોની પુષ્ટિ કરવામાં અસમર્થ હતું. ૨૦૧૧ થી હજારો સીરિયનો માર્યા ગયા હોવાનો અંદાજ છે, જ્‍યારે અસદે તેના શાસન વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શનો પર કટાક્ષ કર્યો, સીરિયાના ગળહ યુદ્ધને વેગ આપ્‍યો.

રાષ્ટ્રપતિ અસદ અને તેમના પિતા હાફેઝ, જેઓ તેમના પહેલા સીરિયાના પ્રમુખ હતા અને ૨૦૦૦ માં મળત્‍યુ પામ્‍યા હતા, તેમના પર પણ સીરિયન, અધિકાર જૂથો અને અન્‍ય સરકારો દ્વારા દેશની કુખ્‍યાત જેલ પ્રણાલીમાં સામૂહિક ફાંસીની સજાનો સમાવેશ થાય છે.

જો કે, અસદે વારંવાર નકારી કાઢયું છે કે તેમની સરકારે માનવ અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને તેમના ટીકાકારોને ઉગ્રવાદી ગણાવ્‍યા છે.

સીરિયાના યુએન એમ્‍બેસેડર, કાઉસ અલ્‍દાહકે, ટિપ્‍પણી માટેની વિનંતીનો તરત જ જવાબ આપ્‍યો ન હતો. તેમણે જાન્‍યુઆરીમાં સત્તા સંભાળી હતી, જ્‍યારે અસદ સત્તામાં હતા - પરંતુ ગયા અઠવાડિયે પત્રકારોને કહ્‍યું હતું કે તેઓ નવા સત્તાવાળાઓની સૂચનાઓની રાહ જોઈ રહ્‍યા છે અને ‘‘સીરિયન લોકો માટે રક્ષણ અને કામ કરવાનું ચાલુ રાખશે.'

મુસ્‍તફા સીરિયા પહોંચ્‍યા કારણ કે અસદ રશિયા ભાગી ગયો હતો અને ઉગ્ર બળવાખોર આક્રમણથી તેની સરકાર ઉથલી પડી હતી, તેના પરિવારના ૫૦ વર્ષથી વધુના ક્‍રૂર શાસનનો અંત આવ્‍યો હતો.

અલ કુતૈફામાં કથિત સામૂહિક કબર અંગેના અહેવાલ માટે બ્રિટનની ચેનલ ૪ ન્‍યૂઝ દ્વારા ઇન્‍ટરવ્‍યુ લીધા પછી તેણે રોઇટર્સ સાથે વાત કરી.

તેમણે કહયું કે સીરિયન એરફોર્સની ગુપ્‍તચર શાખા ‘‘લશ્‍કરી હોસ્‍પિટલોમાંથી મળતદેહોના પરિવહનનો હવાલો સંભાળે છે, જ્‍યાં તેમને ત્રાસ અને માર્યા ગયા પછી મળતદેહો એકત્રિત કરવામાં આવ્‍યા હતા, અને પછી વિવિધ ગુપ્‍તચર શાખાઓમાં મોકલવામાં આવ્‍યા હતા, અને પછી તેઓને સ્‍થળ પર મોકલવામાં આવ્‍યા હતા. સામૂહિક કબર.'

તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે દમાસ્‍કસ મ્‍યુનિસિપલ ફયુનરલ ઑફિસ દ્વારા મળતદેહોને પણ સ્‍થળ પર લઈ જવામાં આવ્‍યા હતા, જેના કર્મચારીઓએ તેમને રેફ્રિજરેટેડ ટ્રેક્‍ટર-ટ્રેલરમાંથી ઉતારવામાં મદદ કરી હતી.

મુસ્‍તફાએ કહયું, ‘અમે આ સામૂહિક કબરો પર કામ કરનારા લોકો સાથે વાત કરી શકયા હતા, જે લોકો પોતે સીરિયા ભાગી ગયા હતા અથવા જેમને અમે ભાગવામાં મદદ કરી હતી.' તેમના જૂથે બુલડોઝર ડ્રાઇવરો સાથે વાત કરી છે, જેમને કબરો ખોદવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી અને કહ્‍યું હતું કે, ‘કયારેક ઓર્ડર પર, મળતદેહોને નીચે દબાવી દેવામાં આવ્‍યા હતા અને માટીથી ઢાંકવામાં આવ્‍યા હતા.'

મુસ્‍તફાએ ચિંતા વ્‍યક્‍ત કરી છે કે કબરની જગ્‍યાઓ અસુરક્ષિત છે અને કહયું છે કે તપાસ માટે પુરાવાને સુરક્ષિત રાખવા માટે તેને સાચવવાની જરૂર છે.