નવી દિલ્હી. છેલ્લા બે સપ્તાહમાં મ્યાનમારની આંતરિક સ્થિતિ વણસી છે. રખાઈન રાજ્યમાં જુન્ટા સૈન્ય સરકાર મોટાભાગે ઉથલાવી દેવામાં આવી છે અને બળવાખોર અરાકાન આર્મીની પકડ સતત મજબૂત થઈ રહી હોવાના અહેવાલ છે. આ અસ્થિરતાની અસર બાંગ્લાદેશ અને મ્યાનમાર બોર્ડર પર દેખાઈ રહી છે કારણ કે બાકી રહેલા રોહિંગ્યા મુસ્લિમોના નવા હિજરતનો ખતરો છે. ભારત સમગ્ર સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.

અહેવાલ છે કે પડદા પાછળ, મ્યાનમારના બળવાખોર સંગઠનો તેમજ જંતા સરકાર બંને સાથે ચર્ચાની ચેનલો ખુલ્લી રાખવામાં આવી છે. પરંતુ જે રીતે પરિસ્થિતિ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે, તેનાથી ભારત સામે અન્ય ઘણા પડકારોનો ખતરો છે. તેમાંથી રોહિંગ્યા શરણાર્થીઓના કેટલાક જૂથો ભારતીય સરહદ તરફ આગળ વધી રહ્યા હોવાનો ખતરો વધારે છે.

ભારત માટે બીજો મોટો ખતરો એ છે કે મ્યાનમારની અસ્થિરતાનો લાભ લઈને કેટલાક ભારત વિરોધી તત્વો તેની સરહદે આવેલા મિઝોરમ અને મણિપુરના રાજ્યોમાં સક્રિય થવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. મ્યાનમારની સ્થિતિ અંગે વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલ કહે છે, 'અમે ત્યાંની ગતિવિધિઓ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છીએ.

મ્યાનમાર માટે અમારું વલણ એ છે કે ત્યાંના તમામ પક્ષો વચ્ચે વાતચીત થવી જોઈએ, તેમની વચ્ચે સકારાત્મક ચર્ચા થવી જોઈએ જેથી કરીને ત્યાં ઝડપથી શાંતિ પાછી આવે અને લોકશાહી પણ ઝડપથી પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે. ત્યાંની પરિસ્થિતિનો ઉકેલ મ્યાનમાર કેન્દ્રિત હોવો જોઈએ અને મ્યાનમારના નાગરિકોએ જ તૈયાર કરવો જોઈએ. મ્યાનમાર સાથેની આપણી લાંબી સરહદની સ્થિતિ આપણા માટે ખાસ ચિંતાનું કારણ છે.વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાનું આ નિવેદન ખૂબ જ ગંભીર છે, પરંતુ આંતરિક રીતે મંત્રાલય મ્યાનમારની સ્થિતિને ખૂબ ગંભીરતાથી લઈ રહ્યું છે અને તેણે અન્ય રાજદ્વારી ચેનલોને પણ સક્રિય કરી છે. ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓએ ઘણા સમય પહેલા મ્યાનમારની સ્થિતિ અંગે સરકારને એલર્ટ કરવાનું કામ શરૂ કરી દીધું હતું.

એજન્સીઓએ કહ્યું છે કે મ્યાનમારમાં સૈન્ય બળવાખોરો પાસે અત્યાધુનિક હથિયારો ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં કાર્યરત આતંકવાદી સંગઠનો સુધી પહોંચવાનો ભય છે. એવી માહિતી પણ છે કે મ્યાનમારના બળવાખોર સંગઠનો ફંડ એકત્ર કરવા માટે ડ્રગ્સના વેપારને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. ભારત માટે પણ આ એક મોટી ચિંતાનો વિષય છે.

ગયા અઠવાડિયે (19 અને 20 ડિસેમ્બર) મ્યાનમારની સ્થિતિ પર બેંગકોકમાં તેના પાડોશી દેશોની એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી. વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ તેમાં ભાગ લીધો હતો. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત સહિત અન્ય તમામ દેશો સહમત છે કે મ્યાનમાર સરકારે વિદ્રોહી સંગઠનો સાથે વાતચીત કરવી જોઈએ.

વર્તમાન સૈન્ય સરકારના વિદેશ મંત્રીએ પણ આ બેઠકમાં આવતા વર્ષે ચૂંટણી યોજવાનું વચન આપ્યું હતું, પરંતુ જે રીતે દેશનો મોટો હિસ્સો બળવાખોર સંગઠનોએ કબજે કર્યો છે તે જોતાં આ વચન પર વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ છે.

નવીનતમ માહિતી અનુસાર, રખાઈન પ્રાંતના 70માંથી 45 શહેરો વિદ્રોહી સૈનિકોએ કબજે કરી લીધા છે. સૈન્ય સરકાર દ્વારા ચીનની મદદથી તમામ પ્રકારની કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી હોવા છતાં બળવાખોરોનો પ્રભાવ સતત વધી રહ્યો છે.