નવી દિલ્હી : રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એ ઓનલાઈન મની ટ્રાન્સફરમાં થતી ગેરરીતિઓને રોકવા માટે પગલાં લીધાં છે. આ અંતર્ગત, સેન્ટ્રલ બેંકે નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયાને એક એવી સુવિધા વિકસાવવા કહ્યું છે જે RTGS અને NEFT નો ઉપયોગ કરતા ગ્રાહકોને જે બેંક એકાઉન્ટમાં પૈસા મોકલવામાં આવે છે તેનું નામ ચકાસી શકે છે. આ સિસ્ટમ 1 એપ્રિલ, 2025થી અમલમાં આવશે .

    રિઝર્વ બેંકે સોમવારે એક પરિપત્રમાં જણાવ્યું હતું કે તેણે 'રિયલ ટાઈમ ગ્રોસ સેટલમેન્ટ' (RTGS) એટલે કે રિયલ ટાઈમ પેમેન્ટ સિસ્ટમ અને 'નેશનલ ઈલેક્ટ્રોનિક ફંડ ટ્રાન્સફર' (NEFT) સિસ્ટમમાં પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે સામેલ થવાની સલાહ આપી છે તેઓએ 1 એપ્રિલ, 2025 પહેલા આ સુવિધા પૂરી પાડવી જોઈએ. હાલમાં, યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) અને તાત્કાલિક ચુકવણી સેવા (IMPS) મિકેનિઝમ્સ હેઠળ, રેમિટર્સ પાસે પ્રક્રિયા શરૂ કરતા પહેલા લાભાર્થીનું નામ ચકાસવાની સુવિધા છે.

   RBIએ પણ આવી જ સુવિધા ઊભી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આનાથી RTGS અથવા NEFT સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને ટ્રાન્ઝેક્શન શરૂ કરતા પહેલા રેમિટરને લાભાર્થીના બેંક ખાતાના નામની ચકાસણી કરવાની મંજૂરી મળશે. આરબીઆઈએ નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI)ને આ સુવિધા વિકસાવવા અને તમામ બેંકોને તેમાં સામેલ કરવાની સલાહ આપી છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જે બેંકો RTGS અને NEFT સિસ્ટમની સહભાગી છે તેઓ તેમના ગ્રાહકોને ઇન્ટરનેટ બેંકિંગ અને મોબાઇલ બેંકિંગ દ્વારા આ સુવિધા પૂરી પાડશે.

    આ સુવિધા બેંક શાખાઓની મુલાકાત લેનારા લોકો માટે પણ ઉપલબ્ધ હશે. કેન્દ્રીય બેંકના પરિપત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય RTGS અને NEFT સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને પૈસા મોકલનારાઓમાં અનિયમિતતા અને છેતરપિંડીઓને રોકવાનો છે. આ સિસ્ટમ હેઠળ, પૈસા મોકલવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરતા પહેલા, જે બેંક ખાતામાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી રહ્યા છે તેના નામની ચકાસણી કરવાની સુવિધા હશે.

  આ ભૂલો અને છેતરપિંડી અટકાવશે. આ સુવિધા દ્વારા, લાભાર્થી ખાતાનું નામ બેંકના 'કોર બેંકિંગ સોલ્યુશન' (CBS) પરથી મેળવવામાં આવશે અને તે કહે છે કે, "લાભાર્થી બેંક દ્વારા પ્રદાન કરવામાં આવેલ લાભાર્થી ખાતાનું નામ બતાવવામાં આવશે મોકલનારને. જો કોઈ કારણોસર લાભાર્થીનું નામ પ્રદર્શિત કરી શકાતું નથી, તો પ્રેષક તેની મુનસફી પ્રમાણે નાણાં મોકલવા માટે પગલાં લઈ શકે છે

  આરબીઆઈએ કહ્યું કે એનપીસીઆઈ આ સુવિધા સાથે સંબંધિત કોઈપણ ડેટા જાળવી રાખશે નહીં. વિવાદના કિસ્સામાં, મોકલનાર બેંક અને લાભાર્થી બેંક 'લુકઅપ' સંદર્ભ નંબર અને અનુરૂપ 'લોગ'ના આધારે મામલાને ઉકેલશે. લાભાર્થીના ખાતાનું નામ કોઈપણ શુલ્ક વિના જોવાની સુવિધા માટે ગ્રાહકોએ કોઈ ફી ચૂકવવાની રહેશે નહીં.