નવી દિલ્હી. ઓક્ટોબર 2024માં જ પીએમ નરેન્દ્ર મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચેની બેઠકમાં ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોને પાટા પર લાવવા માટે એક સમજૂતી થઈ હતી અને હજુ ત્રણ મહિના પણ પસાર થયા નથી, ત્યારે આ સમજૂતી તૂટવાના સંકેત દેખાઈ રહ્યા છે.

પહેલા ચીને 137 બિલિયન ડૉલરના ખર્ચે પોતાના પ્રદેશમાં બ્રહ્મપુત્રાના ઉદ્ગમ સ્થાન પર એક વિશાળ ડેમ બનાવવાની જાહેરાત કરી અને પછી લદ્દાખના ભારતીય ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા ગેરકાયદેસર કબજા હેઠળના હોટન પ્રાંતમાં બે નવા રાજ્યો બનાવવાની જાહેરાત કરી. કર્યું.

આ બંને જાહેરાતો સામે સખત વાંધો વ્યક્ત કરતા ભારતે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે લદ્દાખના કોઈપણ ભાગ પર ચીનનો ગેરકાયદેસર કબજો સહન કરવામાં આવશે નહીં. જો કે, લગભગ છ દાયકાથી આ જમીન પર ચીનનો કબજો છે. આ સાથે ભારતે સૌથી મોટા હાઈડ્રોઈલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ માટે ડેમ બનાવવાની યોજનાની આકરી નિંદા કરી છે અને કહ્યું છે કે તેને પોતાના હિતોની રક્ષા માટે યોગ્ય પગલાં લેવાનો અધિકાર છે.

ઓકટોબરમાં ભારત અને ચીનના ટોચના નેતાઓ વચ્ચેની બેઠક, ત્યારબાદ વિદેશ મંત્રીઓ અને સરહદ વિવાદના ઉકેલ માટે રચાયેલા વિશેષ પ્રતિનિધિઓ વચ્ચેની બેઠકમાં સંકેત મળ્યા હતા કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો સુધારવાની પ્રક્રિયા ફરી શરૂ થશે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ચીન ઉશ્કેરણીજનક પગલાં ભર્યા બાદ ભારત તેના પર માત્ર પ્રતિક્રિયા જ આપે છે કે પછી આ અંગે સ્પષ્ટ વ્યૂહરચના પણ બનાવે છે.જોકે, નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ચીન દ્વારા લેવાયેલું પગલું ઉશ્કેરણીજનક હતું અને ભારતે પણ આવી જ પ્રતિક્રિયા આપી છે. સંબંધો સુધારવા માટે લીધેલા પગલાં પર આની ભાગ્યે જ કોઈ અસર પડશે. ચીનના હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટની જાહેરાત અંગે વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે કહ્યું કે, 'અમે ચીનની ન્યૂઝ એજન્સીમાં એક અહેવાલ જોયો છે કે તિબેટ સ્વાયત્ત ક્ષેત્રમાં સ્થિત યારલુંગ ત્સાંગપો નદી પર હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ બનાવવામાં આવશે. આ નદીના કિનારે આવેલો દેશ હોવાના કારણે ભારતનો પણ તેના પર અધિકાર છે અને તેણે આ મુદ્દો ચીન સમક્ષ અનેક સ્તરે ઉઠાવ્યો છે.

"અમે નિષ્ણાંત ટીમો દ્વારા અને રાજદ્વારી સ્તરે પણ સતત અમારી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે," તેમણે કહ્યું. હવે જે નવો રિપોર્ટ આવ્યો છે તે પછી આ મામલે વધુ પારદર્શિતા અને ડાઉનસ્ટ્રીમ દેશો સાથે ચર્ચાની જરૂર છે. ચીનને વિનંતી કરવામાં આવી છે કે તે ખાતરી કરે કે તેની પ્રવૃત્તિઓ ડાઉનસ્ટ્રીમ દેશો (ભારત, બાંગ્લાદેશ)ના હિતોને અસર ન કરે. અમે આના પર સતત નજર રાખીશું અને અમારા હિતોની રક્ષા માટે જે પણ પગલાં જરૂરી હશે તે લઈશું.

જ્યારે જયસ્વાલને અક્સાઈ ચીન વિસ્તારમાં બે નવા પ્રાંત બનાવવાના ચીનના નિર્ણય વિશે પૂછવામાં આવ્યું હતું (તેના પર લદ્દાખનો ભાગ હોવાનો ભારતનો ઐતિહાસિક દાવો), ત્યારે તેમનો જવાબ હતો કે હોટન (ચીને આપેલું નામ) બે નવા પ્રાંત બનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. પ્રાંતમાં પ્રાંતો, લદ્દાખ, ભારતના કહેવાતા ભાગ. અમે ક્યારેય આ વિસ્તારમાં ચીન દ્વારા કોઈપણ ગેરકાયદેસર કબજો સ્વીકાર્યો નથી.

તેમણે કહ્યું કે આ ક્ષેત્રમાં બે નવા પ્રાંત બનાવવાના નિર્ણયથી ભારતના પરંપરાગત સ્ટેન્ડ પર કોઈ અસર નહીં થાય. આ ચીન દ્વારા ભારતના સાર્વભૌમ પ્રદેશ પર ગેરકાયદેસર અને બળપૂર્વકનો કબજો છે. અમે રાજદ્વારી રીતે અમારી ગંભીર પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરી છે. જણાવી દઈએ કે ચીને અક્સાઈ ચીનના લગભગ 38 હજાર ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તાર પર કબજો જમાવ્યો છે.