છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
ખાનગી શાળાઓમાં મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા ઝડપથી વધી રહી છે
૨૦૨૩-૨૪ સુધીમાં મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા વધીને ૫૨ લાખથી વધુ થઈ ગઈ છે, જયારે પુરૂષ શિક્ષકોની સંખ્યા ઘટીને માત્ર ૪૫ લાખ થઈ ગઈ છે
નવી દિલ્હી, તા.૭: ભારતમાં સૌપ્રથમવાર, તમામ પ્રકારના શાળાના શિક્ષકોમાં મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા પુરૂષો કરતાં વધીને ૫૩.૩ ટકા થઈ છે. UDISEૅ (યુનિફાઇડ ડિસ્ટ્રિક્ટ ઇન્ફર્મેશન સિસ્ટમ ફોર એજયુકેશન) ના ૨૦૨૩-૨૪ માટે બહાર પાડવામાં આવેલા અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં મહિલા શિક્ષકોનો આ અત્યાર સુધીનો સૌથી વધુ ગુણોત્તર છે. આ સ્પષ્ટપણે અમારા શિક્ષણ કાર્યબળમાં સ્ત્રી પ્રતિનિધિત્વમાં સતત વધારો દર્શાવે છે. ૨૦૧૯-૨૦માં મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યામાં સ્પષ્ટ ફેરફાર જોવા મળે છે, જેમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ ૫૦% થી વધુ છે. આ પછી દર વર્ષે તેમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. સૌથી નોંધપાત્ર ઉછાળો ૨૦૨૨-૨૩ અને ૨૦૨૩-૨૪માં નોંધાયો હતો, જયારે તેમનો હિસ્સો ૫૧.૩% થી વધીને ૫૩.૩% થયો હતો. રિપોર્ટ અનુસાર, ૨૦૧૮-૧૯માં, શાળાના ટીચિંગ સ્ટાફની સંખ્યા પુરુષો કરતાં અડધા કરતાં થોડી વધારે હતી. પછી ૯૪.૩ લાખ શિક્ષકોમાંથી ૪૭.૧૬ લાખ (૫૦.૦૧%) પુરૂષો અને ૪૭.૧૪ લાખ (૪૯.૯૮%) સ્ત્રીઓ હતા. ૨૦૨૩-૨૪ સુધીમાં મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા વધીને ૫૨ લાખથી વધુ થઈ ગઈ છે, જયારે પુરૂષ શિક્ષકોની સંખ્યા ઘટીને માત્ર ૪૫ લાખ થઈ ગઈ છે.
રાજસ્થાનમાં હજુ પણ પુરૂષ શિક્ષકોની સંખ્યા વધુ છે. એ પણ નોંધનીય છે કે કેરળ, પંજાબ અને હરિયાણામાં મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા અનુક્રમે ૮૦ ટકા, ૭૬ ટકા અને ૬૪.૭૩ ટકા છે, જયારે રાજસ્થાન જેવા રાજયોમાં હજુ પણ સ્પષ્ટપણે પુરૂષ શિક્ષકોની સંખ્યા વધુ છે. કેરળમાં સાર્વજનિક સરકારી શાળાઓમાં ૭૮ ટકા મહિલા શિક્ષકો છે, જયારે તમિલનાડુ (૬૭%), અને દિલ્હી (૬૧%)માં પણ શિક્ષણની ભૂમિકામાં મહિલાઓનું વધુ પ્રતિનિધિત્વ છે.ખાનગી શાળાઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારીમાં ૨૦ ટકાનો વધારો થયો છે. ખાસ કરીને ખાનગી શાળાઓમાં મહિલા શાળા શિક્ષકોની સંખ્યામાં ઘણો વધારો થયો છે. ૨૦૧૮-૧૯માં ૪૯.૪૭ લાખ સરકારી શાળાના શિક્ષકોમાંથી ૨૮.૧૮ લાખ (૫૭%) પુરૂષ અને ૨૧.૨૯ લાખ (૪૩%) મહિલા હતા. ૨૦૨૩-૨૪માં મહિલાઓની સંખ્યામાં લગભગ ૬% નો વધારો જોવા મળ્યો - ૨૨.૬૫ લાખ મહિલાઓ સરકારી શાળાઓમાં ભણાવતી હતી, જયારે ૨૭.૭૨ લાખ પુરૂષો હતા.તેનાથી વિપરીત, ખાનગી શાળાઓમાં ભણાવતી મહિલાઓની સંખ્યામાં લગભગ ૨૦%નો વધારો જોવા મળ્યો છે. ૨૦૧૮-૧૯ થી ૨૦૨૩-૨૪ સુધીના તમામ વર્ષોમાં ખાનગી શાળાઓમાં મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા વધુ હતી. ૨૦૨૩-૨૪માં, ૩૭.૩૦ લાખ ખાનગી શાળાના શિક્ષકોમાંથી ૨૪.૭૬ (૬૬%) મહિલાઓ હતી, જયારે ૨૦૧૮-૧૯માં કુલ ૩૩.૦૪ લાખ શિક્ષકોમાંથી ૨૦.૬૩ લાખ મહિલા શિક્ષકો હતી.
મહિલાઓની આ પ્રગતિ માત્ર શાળાકીય શિક્ષણ પુરતી સીમિત છે. પુરુષો હજુ પણ ઉચ્ચ શિક્ષણ પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે. ઉચ્ચ શિક્ષણ ૨૦૨૧-૨૨ની અખિલ ભારતીય સર્વેક્ષણે અહેવાલ આપ્યો હતો કે મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા માત્ર ૪૩% છે, જયારે પુરૂષ શિક્ષકોની સંખ્યા ૫૭% છે. ૨૦૧૮-૧૯માં પણ પુરુષો ૫૮ ટકા અને સ્ત્રીઓ લગભગ ૪૨ ટકા હતી.
(2:55 PM IST)
