બાંગ્લાદેશની હવા અચાનક ખૂબ જ ઝેરી બની ગઈ છે. ડેઇલી સ્ટોરીના  અહેવાલ મુજબ, ઢાકાની હોસ્પિટલો પર એક અદ્રશ્ય ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. હવામાં હાજર દવા-પ્રતિરોધક બેક્ટેરિયા દર્દીઓ અને સ્ટાફ માટે ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે. તાજેતરના એક અભ્યાસમાં આ ગંભીર સમસ્યાનો ખુલાસો થયો છે. જે બાદ બાંગ્લાદેશમાં આરોગ્ય સેવાઓની સલામતી પર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.

બ્રિટિશ વૈજ્ઞાનિક જર્નલ નેચરમાં પ્રકાશિત થયેલા આ અભ્યાસમાં ઢાકાની ચાર મુખ્ય હોસ્પિટલોની હવામાં મલ્ટીડ્રગ-પ્રતિરોધક બેક્ટેરિયાનું ખતરનાક સ્તર બહાર આવ્યું છે. આ અભ્યાસનું નેતૃત્વ કરનાર વૈજ્ઞાનિક અબ્દુસ સલામે જણાવ્યું હતું કે આ પરિસ્થિતિ ખૂબ જ ચિંતાજનક છે. આ ખતરનાક બેક્ટેરિયાના કારણે, હોસ્પિટલમાં દાખલ દર્દીઓ અને સ્ટાફ બંને ચેપનો ભોગ બની શકે છે. આ ચેપનો ઉપચાર કરવો અત્યંત મુશ્કેલ છે.

આ અભ્યાસ ફેબ્રુઆરી અને જૂન 2023 વચ્ચે "ઢાકા, બાંગ્લાદેશની હોસ્પિટલોના ઇન્ડોર વાતાવરણમાંથી કણોના દ્રવ્યમાં બાયોએરોસોલ્સનો એન્ટિબાયોટિક પ્રતિકાર" શીર્ષક હેઠળ હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. ઢાકા મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલ, બંગબંધુ શેખ મુજીબ મેડિકલ યુનિવર્સિટી, ખ્વાજા બદરુદ્દુજા મોર્ડન હોસ્પિટલ અને મોન્નો મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલમાંથી નમૂનાઓ એકત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ હોસ્પિટલોની હવામાં હાજર કણ પદાર્થ (PM) માં બેક્ટેરિયાની તપાસ કરવામાં આવી હતી. હવામાં જોવા મળતા 11 પ્રકારના બેક્ટેરિયામાં સ્ટેફાયલોકોકસ ઓરિયસ, ઇ. કોલી અને સ્યુડોમોનાસ એરુગિનોસા જેવા બેક્ટેરિયાનો સમાવેશ થાય છે.

આ બેક્ટેરિયા ન્યુમોનિયા, પેશાબની નળીઓનો વિસ્તાર ચેપ અને લોહીના ચેપ જેવા ગંભીર રોગોનું કારણ બની શકે છે. સૌથી ખતરનાક બાબત એ છે કે મોટાભાગના બેક્ટેરિયા બહુવિધ એન્ટિબાયોટિક્સ સામે પ્રતિરોધક હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે હોસ્પિટલની હવામાં PM2.5 અને PM10 નું સ્તર વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) ના ધોરણો કરતા અનેક ગણું વધારે હતું. ઢાકા મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલમાં PM2.5 નું સ્તર 220.60 µg/m³ સુધી પહોંચ્યું. જે રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો કરતા ઘણું વધારે છે. આ સૂક્ષ્મ કણો ફેફસાં દ્વારા લોહીમાં પહોંચી શકે છે અને આખા શરીરને અસર કરી શકે છે.

એન્ટિબાયોટિક પ્રતિકાર (AMR) વૈશ્વિક સ્તરે એક ગંભીર સમસ્યા બની ગઈ છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર તેને માનવ સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષા માટે "મૂળભૂત ખતરો" માને છે. દર વર્ષે એન્ટિબાયોટિક પ્રતિકારને કારણે લગભગ 8 લાખ મૃત્યુ થાય છે. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ભીડભાડ, ખરાબ વેન્ટિલેશન અને જૂના ફર્નિચર અને ઇમારતો બેક્ટેરિયાના ફેલાવાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
હોસ્પિટલોમાં ચેપ અટકાવવા માટે કડક નિયમો લાગુ કરવા પડશે. એન્ટિબાયોટિક્સના ઉપયોગ પર કડક દેખરેખ રાખવી જોઈએ. પર્યાવરણમાં AMR પર દેખરેખ રાખવા માટે નવી યોજનાઓ વિકસાવવાની જરૂર પડશે. ઢાકાની હોસ્પિટલોમાં હવામાં છવાયેલ આ ભય ફક્ત સ્થાનિક સમસ્યા નથી. તેના બદલે, તે વૈશ્વિક આરોગ્ય કટોકટીનો એક ભાગ છે. જો સમયસર કડક પગલાં લેવામાં નહીં આવે તો આ અદ્રશ્ય દુશ્મન વધુ ખતરનાક સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે