નવી દિલ્હી. અમેરિકાના નવા ચૂંટાયેલા રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 20 જાન્યુઆરીએ પોતાના પદના શપથ લેવા જઈ રહ્યા છે. ઉદ્ઘાટન સમારોહ ખૂબ જ ભવ્ય હશે. તેની ટિકિટો વેચાઈ ગઈ છે. અમેરિકાના કટ્ટર હરીફ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સહિત ઘણા વિદેશી મહેમાનોને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. 

  ભારત તરફથી વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર ટ્રમ્પના શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં ભાગ લેશે. દુનિયાના સૌથી શક્તિશાળી અને સૌથી મોટા લોકતાંત્રિક દેશના રાષ્ટ્રપતિના શપથ ગ્રહણ પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે. આ શપથ ગ્રહણ સાથે જોડાયેલા ઘણા મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો છે, જે જાણવું ખૂબ જ રસપ્રદ રહેશે. જેમ કે શપથવિધિનું ઉદ્ઘાટન જાન્યુઆરી મહિનામાં જ શા માટે થાય છે? શપથ લેતી વખતે બાઇબલ હાથમાં રાખવાની પરંપરા શું છે અને ક્યારથી છે?

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 3 નવેમ્બર, 2024 ના રોજ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ચૂંટાયા હતા. હવે રાષ્ટ્રપતિનો શપથ ગ્રહણ સમારોહ 20 જાન્યુઆરીએ યોજાઈ રહ્યો છે. સવાલ એ છે કે અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી જીત્યા પછી આટલા લાંબા 'ગેપ' પછી શપથ કેમ લે છે. આ પાછળનું કારણ શું છે? ચૂંટણી જીત્યાના અઢી મહિના બાદ શપથવિધિ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવા પાછળનું કારણ શું? વાસ્તવમાં, આ પરંપરા યુએસ બંધારણમાં 20મા સુધારા દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી

અગાઉ આવું બન્યું ન હતું. 1937 પહેલા અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે શપથ ગ્રહણ 5 માર્ચે થતું હતું. અગાઉ, 30 એપ્રિલ, 1789 ના રોજ, જ્યોર્જ વોશિંગ્ટને ફેડરલ હોલની બાલ્કનીમાં ઉભા રહીને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ લીધા હતા. આ દરમિયાન તેમની ઉંમર 57 વર્ષની હતી.

જ્યોર્જ વોશિંગ્ટન બીજી વખત અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. તેમણે 4 માર્ચ, 1793ના રોજ બીજી વખત અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ પદના શપથ લીધા.
ત્યારબાદ જેમ્સ મનરો રાષ્ટ્રપતિ બન્યા, રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી જીત્યા અને 5 માર્ચ, 1821ના રોજ તેમનો શપથ ગ્રહણ સમારોહ યોજાયો.
આ પછી અમેરિકી બંધારણમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો. આ 20મા સુધારા પછી, એવું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે હવેથી રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ઉદ્ઘાટન 20મી જાન્યુઆરીએ જ થશે.
ફ્રેન્કલિન રૂઝવેલ્ટ પ્રથમ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ હતા, જેમણે 20 જાન્યુઆરી, 1937ના રોજ શપથ લીધા હતા, ત્યારબાદ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ પદના શપથ ગ્રહણ માટે આ તારીખ નક્કી કરવામાં આવી હતી.

અમેરિકા ખ્રિસ્તી બહુમતી ધરાવતો દેશ છે. રાષ્ટ્રપતિના શપથ ગ્રહણ અને બાઇબલ વચ્ચે અહીં લાંબો ઇતિહાસ છે. જો કે, એ પણ હકીકત છે કે શપથ ગ્રહણ સમારોહ દરમિયાન બાઇબલ સાથે રાખવું કાયદાકીય રીતે 'ફરજિયાત' નથી. પરંતુ બાઇબલ રાખવાની પરંપરા ઘણી જૂની છે. જેમ ભારતમાં બજેટની રજૂઆતના છેલ્લા રાઉન્ડમાં 'હલવો' બનાવવાની પરંપરા રહી છે. જો કે, પરંપરાનું પાલન કરવું ફરજિયાત નથી, કારણ કે એકવાર 1904માં અમેરિકામાં આવો પ્રસંગ આવ્યો હતો, જ્યારે 14 સપ્ટેમ્બર, 1904ના રોજ શપથ લેતી વખતે થેડર રૂઝવેલ્ટે બાઇબલ ઉપાડ્યું ન હતું.

અમેરિકાના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ વોશિંગ્ટન અને અબ્રાહમ લિંકનથી લઈને હવે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સુધી, રાષ્ટ્રપતિ પદના શપથ ગ્રહણ દરમિયાન ઘણી પરંપરાઓ અને વિધિઓ જોવા મળી હતી. આમાંથી એક રાષ્ટ્રપતિની પત્ની હાથમાં બાઇબલ ધરાવે છે. આ પરંપરા હેઠળ, લેડી બર્ડ જોન્સન પ્રથમ મહિલા હતી જેણે પોતાના પતિના શપથ ગ્રહણ દરમિયાન પવિત્ર બાઇબલ પોતાના હાથમાં પકડ્યું હતું.

 આપણા દેશમાં રાષ્ટ્રપતિ હોય કે વડાપ્રધાન, ચૂંટણી જીત્યા પછી શપથ લેવામાં એટલો સમય નથી લાગતો. પરંતુ એ જાણવું રસપ્રદ રહેશે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી જીત્યા બાદ શપથ લેવા માટે અઢી મહિના સુધી રાહ કેમ જુએ છે? આનું કારણ એ છે કે આ સમય દરમિયાન, ચૂંટાયેલા રાષ્ટ્રપતિ તેમની આખી ટીમ તૈયાર કરે છે અને આ માટે, તે યોગ્ય વ્યક્તિઓને પસંદ કરે છે જેમની સાથે તેણે સરકાર ચલાવવાની હોય છે.

શપથગ્રહણના દિવસે સત્તા પરિવર્તન થતું નથી. આઉટગોઇંગ પ્રેસિડેન્ટ અને વાઈસ પ્રેસિડેન્ટ 20 જાન્યુઆરીએ રાત્રે 11.59 વાગ્યા સુધી પદ પર રહેશે. આ પછી, તમામ વહીવટી સત્તાઓ નવા વહીવટીતંત્રને પસાર થાય છે

અમેરિકામાં જો રાષ્ટ્રપતિનો શપથ ગ્રહણ દિવસ એટલે કે ઉદઘાટન દિવસ 20 જાન્યુઆરી, રવિવારના રોજ આવે છે, તો તેના માટે અલગ નિયમ છે. જો રવિવાર આવે છે, તો આવી સ્થિતિમાં શપથ ગ્રહણ સમારોહ ખાનગી સમારંભમાં થાય છે. પછી બીજા દિવસે 21 જાન્યુઆરીએ જાહેર સમારોહ યોજાય છે. આ વર્ષ 2013માં થયું હતું, જ્યારે બરાક ઓબામા બીજી વખત રાષ્ટ્રપતિ બન્યા હતા

શું અમેરિકાના ચૂંટાયેલા રાષ્ટ્રપતિ 20 જાન્યુઆરીએ શપથ ગ્રહણ સમારોહ દરમિયાન હાથમાં બે બાઇબલ સાથે શપથ લેશે? આ સવાલ એટલા માટે પણ ઊભો થાય છે કારણ કે છેલ્લી વખત ટ્રમ્પે 20 જાન્યુઆરી, 2017ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ પદના શપથ લીધા હતા, શપથ લેતી વખતે તેમણે બે બાઈબલ પોતાની સાથે રાખ્યા હતા. આમાંથી એક ઐતિહાસિક બાઈબલ ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અબ્રાહમ લિંકનનું હતું અને બીજું બાઈબલ ટ્રમ્પની માતાનું હતું, જે તેમને તેમની માતા તરફથી ભેટ તરીકે મળ્યું હતું.

છેલ્લી વખત જ્યારે ટ્રમ્પે શપથ લીધા ત્યારે તેમના હાથમાં અબ્રાહમ લિંકનનું બાઈબલ પકડાયું હતું, જે 1861નું છે, જે અબ્રાહમ લિંકન પોતે તેમના પ્રથમ શપથ ગ્રહણ વખતે તેમના હાથમાં પકડ્યું હતું. તેથી આ બાઇબલનું ઐતિહાસિક મહત્વ છે.
ખાસ વાત એ છે કે અબ્રાહમ લિંકનનું જે બાઈબલ ટ્રમ્પે છેલ્લી શપથ ગ્રહણ વખતે પોતાના હાથમાં રાખ્યું હતું, તેમના પહેલા બરાક ઓબામાએ પણ પોતાના રાષ્ટ્રપતિ પદના શપથ વખતે આ જ બાઈબલનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના શપથ ગ્રહણ માટે દુનિયાભરના મોટા રાજનેતાઓ એકઠા થશે. આવી સ્થિતિમાં આ ઉદ્ઘાટન દિવસને ભવ્ય બનાવવા માટે મોટી હસ્તીઓએ દાન આપ્યું છે. ટ્રમ્પના ઉદ્ઘાટન માટે $200 મિલિયનનું અનુમાનિત દાન અપેક્ષિત છે.
અગાઉ, જ્યારે જો બિડેન રાષ્ટ્રપતિ બન્યા ત્યારે માત્ર $62 મિલિયનનું દાન આવ્યું હતું. 2017માં ટ્રમ્પ પોતે રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયા ત્યારે પણ માત્ર 107 મિલિયન ડોલરની રકમ જ એકત્ર કરવામાં આવી હતી.

ઉદઘાટન દિવસ 20 જાન્યુઆરીએ હોવા છતાં, તહેવારો ત્રણ દિવસ સુધી ચાલશે. આ માટેના કાર્યક્રમો 17 જાન્યુઆરીથી જ શરૂ થશે. 20 જાન્યુઆરીએ કેપિટોલ હિલ્સમાં ભવ્ય શોભાયાત્રા કાઢવામાં આવશે.