નવી દિલ્‍હી, તા.૧૬: ભારતીય અવકાશ એજન્‍સી ISRO એ અવકાશમાં વધુ એક ઇતિહાસ રચ્‍યો છે. સ્‍પેડેક્‍સ મિશન હેઠળ અવકાશયાન ડોકીંગ પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. આનો અર્થ એ થયો કે ઇસરોએ બંને ઉપગ્રહોને અવકાશમાં જોડયા છે. અમેરિકા, રશિયા અને ચીન પછી, ભારત આવી સિદ્ધિ મેળવનાર ચોથો દેશ બન્‍યો છે. ૨૦૨૫ માં આ ISRO ની પહેલી મોટી સફળતા છે. ઈસરોના વડાએ આ સિદ્ધિ પર ખુશી વ્‍યક્‍ત કરી.

ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન, ISRO એ X પર પોસ્‍ટ કરી હતી કે ‘સ્‍પેસ ડોકિંગ પ્રયોગ' (સ્‍પેડેક્‍સ) હેઠળ ઉપગ્રહોનું ડોકીંગ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયું હતું. ઈસરોએ કહયું, ભારતે અવકાશ ઇતિહાસમાં પોતાનું નામ નોંધાવ્‍યું છે. શુભ સવાર ભારત, ઇસરોના સ્‍પેડેક્‍સ મિશનને ‘ડોકિંગ'માં ઐતિહાસિક સફળતા મળી છે. આ ક્ષણનો સાક્ષી બનવાનો મને ગર્વ છે.

અગાઉ ૧૨ જાન્‍યુઆરીના રોજ, ઈસરોએ બે અવકાશયાનને ત્રણ મીટરના અંતરે લાવીને અને પછી તેમને સુરક્ષિત અંતરે પાછા મોકલીને ઉપગ્રહોના ડોકીંગનું પરીક્ષણ કર્યું હતું. ઇસરો એ ૩૦ ડિસેમ્‍બર, ૨૦૨૪ ના રોજ ‘સ્‍પેસ ડોકિંગ એક્‍સપેરિમેન્‍ટ' (સ્‍પેડેક્‍સ) મિશન સફળતાપૂર્વક લોન્‍ચ કર્યું.

PSLV C60 રોકેટ, બે નાના ઉપગ્રહો - SDX01 (ચેઝર) અને SDX02 (ટાર્ગેટ) - ને ૨૪ પેલોડ સાથે લઈને શ્રીહરિકોટામાં સતીશ ધવન સ્‍પેસ સેન્‍ટરના પહેલા લોન્‍ચપેડ પરથી ઉડાન ભરી. પ્રક્ષેપણના લગભગ ૧૫ મિનિટ પછી, લગભગ ૨૨૦ કિલોગ્રામ વજનના બે નાના અવકાશયાનને ૪૭૫ કિમીના લક્ષિત ગોળાકાર ભ્રમણકક્ષામાં લોન્‍ચ કરવામાં આવ્‍યા.

ISRO અનુસાર, SpadeX મિશન બે નાના અવકાશયાનનો ઉપયોગ કરીને અવકાશમાં ‘ડોકિંગ'કરવા માટેનું એક સસ્‍તું ટેકનોલોજી મિશન છે. તે PSLV દ્વારા લોન્‍ચ કરવામાં આવ્‍યું હતું. જ્‍યારે સામાન્‍ય મિશન ઉદ્દેશ્‍યો પ્રાપ્‍ત કરવા માટે બહુવિધ રોકેટ લોન્‍ચની જરૂર હોય ત્‍યારે અવકાશમાં ‘ડોકિંગ' ટેકનોલોજી જરૂરી છે.

આ  ટેકનોલોજી ભારતની અવકાશ મહત્‍વાકાંક્ષાઓ જેમ કે ચંદ્ર પર ભારતીય મિશન, ચંદ્ર પરથી નમૂનાઓ પાછા લાવવા, ભારતીય અવકાશ સ્‍ટેશન (BAS) ના નિર્માણ અને સંચાલન વગેરે માટે જરૂરી છે. આ મિશન દ્વારા, ભારત સ્‍પેસ ડોકિંગ ટેકનોલોજી ધરાવતો વિશ્વનો ચોથો દેશ બન્‍યો છે. અત્‍યાર સુધી ફક્‍ત અમેરિકા, ચીન અને રશિયા જ આવી સિદ્ધિ હાંસલ કરી શકયા છે.