નવી દિલ્‍હી, તા.૧૬: ભારતીય રેલ્‍વેને આગામી બજેટમાં નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માટે મૂડી ખર્ચ ફાળવણીમાં ૧૫-૨૦% નો વધારો મળી શકે છે કારણ કે તે ચાલુ વર્ષના ભંડોળ સમયસર ખર્ચ કરે તેવી અપેક્ષા છે. આવી સ્‍થિતિમાં, બજેટ ૨૦૨૫ માં દેશના સૌથી મોટા પરિવહન ક્ષેત્ર માટે કુલ મૂડી ખર્ચ ફાળવણી ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં રૂ.૨.૬૫ લાખ કરોડથી વધારીને રૂ.૩ લાખ કરોડથી વધુ કરી શકાય છે. આગામી બજેટમાં, સરકારનું ધ્‍યાન આધુનિક રેલ્‍વે સ્‍ટેશનો બનાવવા, નવા યુગની ટ્રેનો શરૂ કરવા અને ટ્રેક નેટવર્ક પરનો ભાર ઘટાડવા પર હોઈ શકે છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ ૦૧ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના રોજ લોકસભામાં નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટેનું બજેટ રજૂ કરશે.

રેલવે સાથે સંકળાયેલા એક સૂત્રના જણાવ્‍યા અનુસાર, આગામી બજેટમાં રેલવેના મૂડી ખર્ચ (મૂડીખર્ચ) માટે ફાળવણીમાં ૨૦ ટકાનો વધારો થઈ શકે છે. રેલવેના અંદાજ મુજબ, ગયા બજેટમાં આ મથાળે મળેલા ૨.૬૫ લાખ કરોડ રૂપિયામાંથી, રેલવેએ અત્‍યાર સુધીમાં લગભગ ૮૦ ટકા ખર્ચ કરી દીધો છે. એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્‍યા અનુસાર, રેલવે બોર્ડે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ૨ લાખ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કર્યા છે. તેમના મતે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત પહેલા મૂડીખર્ચનો લક્ષ્યાંક સંપૂર્ણપણે પ્રાપ્‍ત થઈ જશે.

આગામી વર્ષના બજેટમાં નાણામંત્રી રેલ્‍વે માટે મોટી જાહેરાત કરી શકે છે. આ બજેટમાં, સરકાર નવા ટ્રેક નાખવા અને જૂના ટ્રેકને અપગ્રેડ કરવા માટે વધુ ફાળવણીની જાહેરાત કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, રોલિંગ સ્‍ટોક લોકોમોટિવ, વેગન અને કોચની ખરીદી પરનો ખર્ચ પણ વધારી શકાય છે. સરકાર મહત્‍વાકાંક્ષી મુંબઈ, અમદાવાદ હાઈ સ્‍પીડ રેલ કોરિડોર (MAHSR) પર પોતાનો ખર્ચ ચાલુ રાખી શકે છે. પ્રોજેક્‍ટને ઝડપી બનાવવા માટે બુલેટ ટ્રેન માટે બજેટ ફાળવણી પણ વધારી શકાય છે. આ ઉપરાંત, વેપારી સમુદાયે સરકારને મોટા મૂડી ખર્ચ પર ખર્ચ વધારવાનું ચાલુ રાખવાની અપીલ પણ કરી છે, જેથી ખાનગી રોકાણને પ્રોત્‍સાહન મળી શકે અને ધીમો પડી રહેલો વિકાસ દર પાટા પર પાછો આવી શકે.

ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં દેશનો આર્થિક વિકાસ દર ચાર વર્ષના નીચલા સ્‍તરે ૬.૪% સુધી પહોંચી શકે છે. પાછલા નાણાકીય વર્ષમાં આ આંકડો ૮.૨% હતો. કેન્‍દ્ર સરકારે ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં મૂડી ખર્ચ માટે ૧૧.૧ લાખ રૂપિયાની જોગવાઈ કરી છે. આ રકમ ગયા નાણાકીય વર્ષ (૨૦૨૩-૨૪) માં મૂડી ખર્ચ માટે અલગ રાખવામાં આવેલી ૧૦ લાખ કરોડ રૂપિયાની રકમ કરતાં વધુ હતી. આ રકમનો મોટો ભાગ રેલ્‍વે અને રસ્‍તા જેવા મોટા પ્રોજેક્‍ટ્‍સ પર ખર્ચવામાં આવ્‍યો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માં જાહેર ખાનગી ભાગીદારી (PPP મોડ) હેઠળ રોકાણ લક્ષ્ય વધારવાની અપેક્ષા છે. રેલવેએ ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં પીપીપી હેઠળ મૂડી ખર્ચ પર રૂ. ૧૦ કરોડ ખર્ચવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્‍યો છે, જેમાંથી ૯૦% જાન્‍યુઆરીના મધ્‍ય સુધીમાં ખર્ચ થઈ ગયો છે.

ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં રોલિંગ સ્‍ટોક માટે રૂ. ૫૦,૯૦૩ કરોડના મૂડી ખર્ચનું આયોજન કરવામાં આવ્‍યું હતું. નવી લાઈનો, ગેજ રૂપાંતર, ટ્રેક ડબલિંગ, ટ્રાફિક સુવિધાઓ, રેલ્‍વે વિદ્યુતીકરણ, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોમાં રોકાણ અને મેટ્રોપોલિટન પરિવહન સહિત ક્ષમતા વળદ્ધિના કાર્યો માટે ફાળવણી રૂ. ૧.૨ લાખ કરોડ હતી.

આ વર્ષે સુરક્ષા સંબંધિત કાર્યો માટે ૩૪,૪૧૨ કરોડ રૂપિયા ફાળવવામાં આવ્‍યા હતા. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ માં, રેલ્‍વેએ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્‍ટને અમલમાં મૂકતી સંસ્‍થા નેશનલ હાઇ સ્‍પીડ રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NHRCL) પર ૨૧,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કરવાની યોજના બનાવી હતી. આ વખતે બજેટમાં, આ મહત્‍વપૂર્ણ કોરિડોર પર કામ ઝડપી બનાવવાની અને માળખાગત વિકાસ માટે ફાળવણીમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાની આશા છે. નવા નાણાકીય વર્ષમાં રેલ્‍વે આધુનિક વંદે ભારત સ્‍લીપર ટ્રેનોનું સંચાલન પણ શરૂ કરવા જઈ રહી છે. આનાથી લાંબી મુસાફરી દરમિયાન મુસાફરોના અનુભવમાં સુધારો થવાની અપેક્ષા છે.(