નવી દિલ્હી વિશ્વના ઘણા દેશો કુશળ અને સક્ષમ કર્મચારીઓની કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યા છે અને તે દરમિયાન રોજગાર બજાર નવો વળાંક લેવા માટે તૈયાર છે. નિઃશંકપણે, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આ દિવસોમાં સૌથી વધુ ચર્ચા અને ચિંતાના કેન્દ્રમાં છે, પરંતુ વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ (WEF) દ્વારા વર્લ્ડ લેબર ઓર્ગેનાઇઝેશન (ILO) ના ડેટા સાથે બહાર પાડવામાં આવેલ રિપોર્ટ કહે છે કે વિશ્વ શ્રમ બજાર જોખમમાં છે. તકનીકી હસ્તક્ષેપ અન્ય ઘણા પરિબળો પણ તેને મોટા પાયે પ્રભાવિત કરશે.

આ રિપોર્ટમાં એવો અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો છે કે વિશ્વમાં વર્તમાન નોકરીઓના દૃષ્ટિકોણથી આગામી પાંચ વર્ષમાં એટલે કે વર્ષ 2025 થી 2030 દરમિયાન કુલ 22 ટકા નોકરીઓ પ્રભાવિત થશે. તેમાંથી 17 કરોડ નવી તકો ઊભી થશે, જ્યારે 9.2 કરોડ નોકરીઓ ગુમાવવાનો અંદાજ છે. આ હોવા છતાં, રોજગારમાં ચોખ્ખો વધારો સાત ટકા હોવાનો અંદાજ છે.

2030 સુધીમાં ઘણા ફેરફારો આવશે

• દાવોસમાં વર્લ્ડ ઈકોનોમિક ફોરમના પ્લેટફોર્મ પર ઉદ્યોગ, રોકાણ, રોજગાર અને કૌશલ્ય વિકાસના વિવિધ પાસાઓ પર ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. દરમિયાન, WEFનો તાજેતરનો અહેવાલ 'ફ્યુચર ઑફ જોબ્સ રિપોર્ટ-2025' વૈશ્વિક શ્રમ બજારમાં સંભવિત ફેરફારો અને પડકારો તરફ ધ્યાન દોરે છે.
• આ અહેવાલમાં, વર્ષ 2030 સુધીમાં વિશ્વ શ્રમ બજારમાં અંદાજિત ફેરફારો માટે મુખ્યત્વે પાંચ પરિબળોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
• તેમાં તકનીકી પરિવર્તન, વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા, વસ્તી વિષયક પરિવર્તન, હરિત સંક્રમણ અને ભૌગોલિક-આર્થિક પડકારોનો સમાવેશ થાય છે. નિષ્ણાતો સહમત થયા છે કે ડિજિટલ એક્સેસ કામમાં સૌથી વધુ પરિવર્તનકારી સાબિત થઈ શકે છે.
• 60 ટકા નોકરીદાતાઓ અપેક્ષા રાખે છે કે તે 2030 સુધીમાં તેમના વ્યવસાયમાં પરિવર્તન લાવી દેશે. AI, ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી, રોબોટિક્સ, ઓટોમોટિવ વગેરે ખાસ કરીને આમાં ભૂમિકા ભજવશે.
• આનાથી નોકરીઓ પર અલગ-અલગ અસર થવાની અપેક્ષા છે. જીવનની વધતી કિંમતને એકંદરે બીજા સૌથી વધુ બદલાતા પરિબળ તરીકે ગણવામાં આવે છે.

50 ટકા એમ્પ્લોયરો અપેક્ષા રાખે છે કે વૈશ્વિક ફુગાવામાં અંદાજિત ઘટાડો હોવા છતાં, 2030 સુધીમાં તેમના વ્યવસાયમાં ફેરફાર થશે. આનાથી 42 ટકા બિઝનેસમાં ફેરફાર થવાની ધારણા છે. ફુગાવાના કારણે ચોખ્ખી રોજગારી સર્જનનો દૃષ્ટિકોણ મિશ્ર છે, જ્યારે ધીમી આર્થિક વૃદ્ધિને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે 1.6 મિલિયન નોકરીઓની ખોટ થવાની ધારણા છે.

41 ટકા નોકરીદાતાઓ હવામાન પરિવર્તનને કારણે વ્યવસાયમાં ફેરફારની અપેક્ષા રાખે છે. આનાથી રિન્યુએબલ એનર્જી એન્જિનિયર્સ, એન્વાયર્નમેન્ટલ એન્જિનિયર્સ અને ઇલેક્ટ્રિક અને ઓટોનોમસ વ્હીકલ નિષ્ણાતો જેવી ભૂમિકાઓની માંગમાં વધારો થશે. એ જ રીતે, અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બે વસ્તી વિષયક ફેરફારો વૈશ્વિક અર્થતંત્રો અને શ્રમ બજારોને ઝડપથી બદલી રહ્યા છે.

કામ અને ઉંમર સંબંધિત અંદાજ શું છે?

• કાર્યકારી વયની વસ્તીમાં વૃદ્ધત્વ અને ઘટાડો મુખ્યત્વે ઉચ્ચ આવક ધરાવતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં જોવા મળે છે, જ્યારે કાર્યકારી વયની વસ્તીમાં વૃદ્ધિ મુખ્યત્વે ઓછી આવક ધરાવતા અર્થતંત્રોમાં જોવા મળે છે.
• વૃદ્ધ વસ્તી નર્સિંગ પ્રોફેશનલ્સ જેવી હેલ્થકેર નોકરીઓમાં વૃદ્ધિને વેગ આપશે, જ્યારે કાર્યકારી વયની વસ્તીમાં વધારો શિક્ષણ-સંબંધિત વ્યવસાયો જેમ કે ઉચ્ચ શિક્ષણ શિક્ષકોમાં વૃદ્ધિને વેગ આપશે. એ જ રીતે, ભૌગોલિક-આર્થિક પડકારોની પણ પોતાની અસર પડશે.

• ઝડપથી વિકસતા રોજગાર ક્ષેત્રો

• બિગ ડેટા સ્પેશિયાલિસ્ટ
• ફિનટેક એન્જિનિયર
• AI અને મશીન લર્નિંગ નિષ્ણાત
• સોફ્ટવેર અને એપ્લિકેશન ડેવલપર
• સુરક્ષા વ્યવસ્થાપન નિષ્ણાત
• ડેટા વેરહાઉસિંગ નિષ્ણાત
• સ્વાયત્ત અને ઇલેક્ટ્રિક વાહન નિષ્ણાત
• UI અને UX ડિઝાઇનર
• લાઇટ ટ્રક અને ડિલિવરી સર્વિસ ડ્રાઇવર્સ
• ડેટા એનાલિસ્ટ અને સાયન્ટિસ્ટ
• પર્યાવરણ ઇજનેર
• માહિતી સુરક્ષા વિશ્લેષક
• devops એન્જિનિયર
• રિન્યુએબલ એનર્જી એન્જિનિયર

રોજગાર ક્ષેત્રો ઝડપથી ઘટી રહ્યા છે

• ટપાલ સેવા કારકુન
• બેંક ટેલર અને સંબંધિત કારકુન
• ડેટા એન્ટ્રી કારકુન
• કેશિયર અને ટિકિટ ક્લાર્ક
• વહીવટી મદદનીશ અને કાર્યકારી સચિવ
• પ્રિન્ટિંગ અને સંબંધિત વ્યવસાયોના કર્મચારીઓ
• સામગ્રી, રેકોર્ડિંગ અને સ્ટોક કીપિંગ ક્લાર્ક
• ટ્રાન્સપોર્ટેશન એટેન્ડન્ટ્સ અને કંડક્ટર
• ડોર ટુ ડોર સેલ્સ સર્વિસ વર્કર
• શેરી વિક્રેતા
• ગ્રાફિક ડિઝાઇનર
• ક્લેમ એડજસ્ટર
• પરીક્ષક અને તપાસકર્તા
• કાનૂની અધિકારી
• કાનૂની સચિવ
• ટેલીમાર્કેટર

રિપોર્ટ અનુસાર, ફ્રન્ટલાઈન જોબ રોલ્સમાં સૌથી વધુ વૃદ્ધિ જોવા મળશે. આમાં ફાર્મ વર્કર્સ, ડિલિવરી ડ્રાઇવર્સ, કન્સ્ટ્રક્શન વર્કર્સ, સેલ્સપીપલ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ વર્કર્સ, નર્સિંગ પ્રોફેશનલ્સ, સોશિયલ સર્વિસ, કાઉન્સેલિંગ પ્રોફેશનલ્સ, પર્સનલ કેર એઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે.