નવી દિલ્‍હી, તા.૨૨: વિશ્વના ઘણા દેશો કુશળ અને સક્ષમ કાર્યબળના સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે અને તે દરમિયાન રોજગાર બજાર એક નવો વળાંક લેવા માટે તૈયાર છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સ (AI) નિઃશંકપણે આજકાલ સૌથી વધુ ચર્ચા અને ચિંતાનું કેન્‍દ્ર છે, પરંતુ વર્લ્‍ડ ઇકોનોમિક ફોરમ (WEF) દ્વારા વર્લ્‍ડ લેબર ઓર્ગેનાઇઝેશન (ILO) ના ડેટા સાથે બહાર પાડવામાં આવેલા એક અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્‍યું છે કે વૈશ્વિક શ્રમ બજાર ઘણા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે જેમાં ટેકનોલોજીકલ હસ્‍તક્ષેપ. અન્‍ય ઘણા પરિબળો પણ મોટા પાયે અસર કરશે.

આ અહેવાલમાં, એવો અંદાજ લગાવવામાં આવ્‍યો છે કે ૨૦૨૫ થી ૨૦૩૦ સુધીના આગામી પાંચ વર્ષમાં, વર્તમાન નોકરીઓના દૃષ્ટિકોણથી વિશ્વની કુલ ૨૨ ટકા નોકરીઓ પ્રભાવિત થશે. આમાંથી ૧૭ કરોડ નવી તકોનું સર્જન થશે, જ્‍યારે ૯.૨ કરોડ નોકરીઓ ગુમાવવાનો અંદાજ છે. આમ છતાં, રોજગારમાં ચોખ્‍ખો વધારો સાત ટકા હોવાનો અંદાજ છે.

દાવોસમાં વર્લ્‍ડ ઇકોનોમિક ફોરમના પ્‍લેટફોર્મ પર ઉદ્યોગ, રોકાણ, રોજગાર અને કૌશલ્‍ય વિકાસના વિવિધ પાસાઓ પર ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે, આ દરમિયાન WEFનો નવીનતમ રિપોર્ટ ફયુચર ઓફ જોબ્‍સ રિપોર્ટ-૨૦૨૫ વૈશ્વિક શ્રમ બજારમાં સંભવિત ફેરફારો અને પડકારો તરફ નિર્દેશ કરે છે. તે ધ્‍યાન આકર્ષિત કરી રહ્યું છે.

આ અહેવાલમાં, વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં વિશ્વ શ્રમ બજારમાં અંદાજિત ફેરફારો માટે પાંચ મુખ્‍ય પરિબળોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્‍યો છે. આમાં ટેકનોલોજીકલ પરિવર્તન, વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્‍ચિતતા, વસ્‍તી વિષયક ફેરફારો, ગ્રીન ટ્રાન્‍ઝિશન અને ભૂ-આર્થિક પડકારોનો સમાવેશ થાય છે.

ડિજિટલ ઍક્‍સેસનો સૌથી વધુ પ્રભાવ પડે છે. નિષ્‍ણાતો માને છે કે કામ પર ડિજિટલ ઍક્‍સેસ સૌથી મોટો ગેમ-ચેન્‍જર બની શકે છે. ૬૦ ટકા નોકરીદાતાઓ ૨૦૩૦ સુધીમાં તેમના વ્‍યવસાયમાં પરિવર્તન લાવવાની અપેક્ષા રાખે છે. ખાસ કરીને AI, માહિતી ટેકનોલોજી, રોબોટિક્‍સ, ઓટોમોટિવ વગેરે આમાં ભૂમિકા ભજવશે. આનાથી નોકરીઓ પર વિવિધ અસરો થવાની અપેક્ષા છે.

જીવનનિર્વાહનો વધતો ખર્ચ એકંદરે બીજા ક્રમનું સૌથી પરિવર્તનશીલ પરિબળ માનવામાં આવે છે. વૈશ્વિક ફુગાવામાં ઘટાડાનો અંદાજ હોવા છતાં, ૫૦ ટકા નોકરીદાતાઓ ૨૦૩૦ સુધીમાં તેમના વ્‍યવસાયમાં પરિવર્તન લાવવાની અપેક્ષા રાખે છે. આનાથી ૪૨ ટકા વ્‍યવસાયોમાં પરિવર્તન આવવાની અપેક્ષા છે. ફુગાવા પર ફુગાવાનો ભાર હોવાથી ચોખ્‍ખી રોજગારી સર્જનનો અંદાજ મિશ્ર છે, જ્‍યારે ધીમી આર્થિક વળદ્ધિને કારણે વૈશ્વિક સ્‍તરે ૧.૬ મિલિયન નોકરીઓ ગુમાવવાની ધારણા છે.

આબોહવા પરિવર્તનની શું અસર થશે? ૪૧ ટકા નોકરીદાતાઓ હવામાન પરિવર્તનને કારણે વ્‍યવસાયિક પદ્ધતિઓમાં ફેરફારની અપેક્ષા રાખે છે. આનાથી નવીનીકરણીય ઉર્જા ઇજનેરો, પર્યાવરણીય ઇજનેરો અને ઇલેક્‍ટ્રિક અને સ્‍વાયત્ત વાહન નિષ્‍ણાતો જેવી ભૂમિકાઓની માંગ વધશે. તેવી જ રીતે, અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્‍યું છે કે, બે વસ્‍તી વિષયક સંક્રમણો વૈશ્વિક અર્થતંત્રો અને શ્રમ બજારોને ઝડપથી બદલી રહ્યા છે.

વળદ્ધાવસ્‍થા અને ઘટતી કાર્યકારી વસ્‍તી મુખ્‍યત્‍વે ઉચ્‍ચ આવક ધરાવતા અર્થતંત્રોમાં જોવા મળે છે, જ્‍યારે કાર્યકારી વયની વસ્‍તીમાં વળદ્ધિ મુખ્‍યત્‍વે ઓછી આવક ધરાવતા અર્થતંત્રોમાં જોવા મળે છે. વળદ્ધ વસ્‍તી ર્નસિંગ વ્‍યાવસાયિકો જેવા આરોગ્‍ય સંભાળના વ્‍યવસાયોમાં વળદ્ધિને વેગ આપશે, જ્‍યારે કાર્યકારી વયની વસ્‍તીમાં વધારો ઉચ્‍ચ શિક્ષણ શિક્ષકો જેવા શિક્ષણ સંબંધિત વ્‍યવસાયોમાં વળદ્ધિને વેગ આપી શકે છે. તેવી જ રીતે, ભૂ-આર્થિક પડકારોનો પણ પોતાનો પ્રભાવ પડશે.

સૌથી ઝડપથી વિકસતું રોજગાર ક્ષેત્ર, મોટા ડેટા નિષ્‍ણાત, ફિનટેક એન્‍જિનિયર, AI અને મશીન ર્લનિંગ નિષ્‍ણાત, સોફ્‌ટવેર અને એપ્‍લિકેશન ડેવલપર, સુરક્ષા વ્‍યવસ્‍થાપન નિષ્‍ણાત, ડેટા વેરહાઉસિંગ નિષ્‍ણાત, સ્‍વાયત્ત અને ઇલેક્‍ટ્રિક વાહન નિષ્‍ણાત, UI અને UX ડિઝાઇનર, લાઇટ ટ્રક અને ડિલિવરી સેવા ડ્રાઇવર, ડેટા વિશ્‍લેષક અને વૈજ્ઞાનિક, પર્યાવરણીય ઇજનેર, માહિતી સુરક્ષા વિશ્‍લેષક, ડેવઓપ્‍સ ઇજનેર, નવીનીકરણીય ઉર્જા ઇજનેર.

ઝડપથી ઘટી રહેલા રોજગાર ક્ષેત્રો, ટપાલ સેવાના કારકુનો, બેંક ટેલર અને સંબંધિત કારકુનો, ડેટા એન્‍ટ્રી કારકુનો, કેશિયર અને ટિકિટ કારકુનો, વહીવટી સહાયકો અને એક્‍ઝિકયુટિવ સેક્રેટરીઓ, પ્રિન્‍ટિંગ અને સંબંધિત વ્‍યવસાયોના કર્મચારીઓ, સામગ્રી, રેર્કોડિંગ અને સ્‍ટોક-કીપિંગ કારકુનો, પરિવહન સહાયકો અને કંડક્‍ટર, દરવાજાથી દરવાજા વેચાણ સેવા કાર્યકર, શેરી વિક્રેતા, ગ્રાફિક ડિઝાઇનર, ક્‍લેમ એડજસ્‍ટર, પરીક્ષક અને તપાસકર્તા, કાનૂની અધિકારી, કાનૂની સચિવ, ટેલિમાર્કેટર.

આમાં પણ વધારો થવાની અપેક્ષા છે, રિપોર્ટ અનુસાર, ફ્રન્‍ટલાઈન જોબ રોલ્‍સમાં સૌથી વધુ વળદ્ધિ જોવા મળશે. આમાં ખેતમજૂરો, ડિલિવરી ડ્રાઇવરો, બાંધકામ કામદારો, વેચાણકર્તાઓ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ કામદારો, ર્નસિંગ વ્‍યાવસાયિકો, સમાજ સેવા, કાઉન્‍સેલિંગ વ્‍યાવસાયિકો, શિક્ષકોનો સમાવેશ થાય છે.