નવી દિલ્‍હી, તા.૨૨: આ મહિને સેન્‍સેક્‍સ લગભગ ૨,૩૦૦ પોઈન્‍ટ ઘટયો છે જ્‍યારે નિફ્‌ટી ૨.૬% ઘટયો છે. આ ઘટાડામાં વિદેશી સંસ્‍થાકીય રોકાણકારો (FII) દ્વારા થયેલા વેચાણે મહત્‍વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. તેમણે આ મહિને ભારતીય બજારમાંથી ૫૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુ રકમ ઉપાડી લીધી છે. ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પના યુએસ પ્રમુખ બન્‍યા પછી FII આઉટફ્‌લો વધી શકે છે તેવી આશંકા છે કારણ કે યુએસ તરફી નીતિઓને કારણે લિક્‍વિડિટી વોલ સ્‍ટ્રીટમાં પાછી આવી શકે છે. વર્ષ ૨૦૨૫ ના પહેલા ૧૫ ટ્રેડિંગ દિવસોમાં, FII એ ૫૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુ મૂલ્‍યના ભારતીય શેર વેચ્‍યા છે.જો આપણે ડેટા પર નજર કરીએ તો, વર્ષ ૨૦૨૨ પછી જાન્‍યુઆરી ૨૦૨૫ માં વિદેશી રોકાણકારોએ શેરબજારમાંથી સૌથી વધુ નાણાં પાછા ખેંચી લીધા છે. જે એક રેકોર્ડ બની ગયો છે.

ભારતીય બજાર પ્રત્‍યે વિદેશી રોકાણકારોનો નારાજગી એટલો હતો કે તેમણે દલાલ સ્‍ટ્રીટમાંથી ૫૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા પાછા ખેંચી લીધા. આ વેચાણનો સિલસિલો હજુ અટકયો નથી. આવી સ્‍થિતિમાં મનમાં પ્રશ્‍ન થાય છે કે એવું શું થયું છે કે વિદેશી રોકાણકારો ભારતમાંથી તિજોરી ખાલી કરવા માટે તૈયાર છે? વિદેશી રોકાણકારો ભારત કેમ છોડી રહ્યા છે?

વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વેચવાલીનાં કારણોમાં રૂપિયામાં ઘટાડો, ડોલરમાં મજબૂતી, યુએસ બોન્‍ડ્‍સ પર વધતું વળતર અને ફરી એકવાર ભારતીય કંપનીઓના નબળા ત્રિમાસિક પરિણામોનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ તેની પાછળનું એક મુખ્‍ય કારણ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પનું અમેરિકામાં વાપસી અને તેમના અમેરિકા... પ્રથમની નીતિઓ છે. બ્રિક્‍સ દેશોને ટ્રમ્‍પની ધમકીઓ, કડક ઇમિગ્રેશન નીતિ, ટેરિફ વધારવાની ચેતવણીએ રોકાણકારોને ડરાવી દીધા છે. ટ્રમ્‍પના પુનરાગમન પછી ડોલરમાં મજબૂતાઈ અને અમેરિકામાં બોન્‍ડ યીલ્‍ડમાં વધારો પણ વિદેશી રોકાણકારોને ભારતીય બજારમાંથી નાણાં ઉપાડવા માટે પ્રોત્‍સાહિત કરી રહ્યો છે.

કંપનીઓના ત્રીજા ક્‍વાર્ટરના આવક પરિણામો ખૂબ પ્રોત્‍સાહક નથી. આ કારણે ઘણી વિદેશી કંપનીઓ તેમના રોકાણો પાછા ખેંચી રહી છે. ઇન્‍ક્રેડ ઇક્‍વિટીઝનો અંદાજ છે કે વેચાણ વળદ્ધિ વર્ષ-દર-વર્ષ ૪% પર સ્‍થિર રહી છે. TCS અને રિલાયન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીઝ (RIL) જેવી મોટી કંપનીઓના પરિણામો સકારાત્‍મક છે પરંતુ ઝોમેટોના આંકડા વપરાશમાં મંદી દર્શાવે છે. એશિયામાં ફંડ મેનેજરોમાં BofA સિકયોરિટીઝ દ્વારા કરવામાં આવેલા એક સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે ભારત રોકાણકારોના ધ્‍યાન બહાર છે અને મોટાભાગના વિશ્‍લેષકો ભારતીય શેરબજારોમાં વધુ ઘટાડાની અપેક્ષા રાખે છે.

વિશ્‍લેષકોના મતે, રોકાણકારો માને છે કે ટ્રમ્‍પ બિનજરૂરી ઉથલપાથલ ટાળીને તેમના વચનો અમલમાં મૂકવાનો પ્રયાસ કરશે. પરંતુ કોઈપણ વધુ પડતા ટેરિફ અથવા કડક ઇમિગ્રેશન નીતિઓ અર્થતંત્રના સંતુલનને બગાડી શકે છે. જો ટ્રમ્‍પની વેપાર નીતિઓ અને ખર્ચ યોજનાઓ ફુગાવાને વેગ આપે છે, તો તે ફેડના દર ઘટાડાના ચક્રના વેગને પડકાર આપી શકે છે અને બોન્‍ડ યીલ્‍ડમાં વધારો કરી શકે છે. યુએસ માર્કેટમાં, કોમોડિટી ફયુચર્સ ટ્રેડિંગ કમિશન ફંડે જાન્‍યુઆરી ૨૦૧૬ પછી ડોલર પર તેની સૌથી મોટી લોંગ પોઝિશન બનાવી છે, જે મજબૂત યુએસ અર્થતંત્ર, લાંબા સમયથી ઊંચા વ્‍યાજ દરો અને ટ્રમ્‍પની નીતિઓ પર દાવ લગાવી રહી છે.

ડોલરના વધતા ભાવને કારણે ભારતીય રૂપિયા લગભગ ૩% ઘટીને ૮૬.૭૦ રૂપિયાના રેકોર્ડ નીચા સ્‍તરે પહોંચી ગયો છે. વિશ્‍લેષકોએ ચેતવણી આપી છે કે જો ટ્રમ્‍પના કેટલાક મુખ્‍ય ચૂંટણી વચનો, જેમ કે ટેરિફ અને ઇમિગ્રેશન નિયંત્રણો, લાગુ કરવામાં આવે છે, તો તે ફુગાવા અને ટ્રેઝરી યીલ્‍ડ પર ઉપરનું દબાણ લાવી શકે છે. આનાથી ભારતમાં મૂડી પ્રવાહ પર અસર પડી શકે છે. આનાથી ભારત સહિત ઉભરતા બજારોમાં વધુ વેચાણ દબાણ વધવાની શકયતા છે,