લખનૌ, તા.૨૪: ઉત્તર પ્રદેશ એસટીએફએ એનએચએઆઈના અત્રૈલા ટોલ પ્‍લાઝા પર દરોડા પાડયા અને દેશભરમાં ફેલાયેલા ટોલ વસૂલાત નેટવર્ક સાથે સંકળાયેલા કૌભાંડનો પર્દાફાશ કર્યો. યુપી એસટીએફએ બુધવારે વારાણસીમાં એક ૩૫ વર્ષીય એન્‍જિનિયરની દેશવ્‍યાપી ટોલ ટેક્‍સ છેતરપિંડી નેટવર્કના માસ્‍ટરમાઇન્‍ડ હોવાના આરોપમાં ધરપકડ કરી હતી. આ નેટવર્ક ૧૪ રાજ્‍યોના ૪૨ ટોલ પ્‍લાઝામાં ફેલાયેલું હતું અને બે વર્ષથી વધુ સમયથી ટોલ ટેક્‍સ વસૂલતું હતું.

પોલીસ આ છેતરપિંડીનો પર્દાફાશ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, પરંતુ તેની હદનો અંદાજ એ હકીકત પરથી લગાવી શકાય છે કે ફક્‍ત મિર્ઝાપુરના અત્રૌલા ટોલ પ્‍લાઝા પર જ, આ કૌભાંડને કારણે ફણ્‍ખ્‍ત્‍ ને દરરોજ ૪૫,૦૦૦ રૂપિયાનું નુકસાન થઈ રહયું હતું.

આલોક કુમાર સિંહ, એક પ્રોગ્રામર અને ટોલ પ્‍લાઝાના ભૂતપૂર્વ કર્મચારી, એક ગેરકાયદેસર સોફ્‌ટવેર સિસ્‍ટમ બનાવી જે ટોલના પૈસા ગેંગના સભ્‍યોના વ્‍યક્‍તિગત બેંક ખાતામાં ટ્રાન્‍સફર કરતી હતી. આ સોફ્‌ટવેર ફાસ્‍ટેગ વગરના અથવા ઓછા ફાસ્‍ટેગ બેલેન્‍સવાળા વાહનો માટે બનાવવામાં આવ્‍યું હતું, જેના પર સામાન્‍ય રીતે બમણો ટોલ વસૂલવામાં આવે છે.

તેમણે એક અનધિકળત પ્રોગ્રામ બનાવ્‍યો જે સત્તાવાર NHAI સોફ્‌ટવેર સાથે કામ કરતો હતો. આ નકલી રસીદો NHAI રસીદોની નકલ હતી, જેના કારણે કૌભાંડ શોધી કાઢવાનું મુશ્‍કેલ બન્‍યું. સિંઘે ટોલ પ્‍લાઝા મેનેજરો અને આઇટી કર્મચારીઓ સાથે મળીને ટોલ બૂથ સિસ્‍ટમ પર સોફ્‌ટવેર ઇન્‍સ્‍ટોલ કર્યું.

યુપી અને એમપી સહિત ૧૪ રાજ્‍યોમાં ટોલ પ્‍લાઝા પર છેતરપિંડી

ડાયવર્ટ કરાયેલ ટોલ વસૂલાત સિંઘ, ટોલ પ્‍લાઝા ઓપરેટરો અને અન્‍ય સહયોગીઓ વચ્‍ચે વહેંચવામાં આવી હતી. સિંહે સ્‍વીકાર્યું કે તેમણે પોતે ૪૨ ટોલ પ્‍લાઝા પર સોફ્‌ટવેર ઇન્‍સ્‍ટોલ કર્યું હતું. આમાં યુપીમાં નવ, મધ્‍યપ્રદેશમાં છ, રાજસ્‍થાન, ગુજરાત અને છત્તીસગઢમાં ચાર-ચાર, મહારાષ્ટ્ર અને ઝારખંડમાં ત્રણ-ત્રણ, પંજાબ, આસામ અને બંગાળમાં બે-બે અને જમ્‍મુ, ઓડિશા, હિમાચલ પ્રદેશ અને તેલંગાણામાં એક-એક ટોલ પ્‍લાઝાનો સમાવેશ થાય છે. એક ટોલ પ્‍લાઝા.

NHAI આ પકડી શકયું નહીં

STF એ મિર્ઝાપુરના શિવગુલામ ટોલ પ્‍લાઝા મેનેજર રાજીવ કુમાર મિશ્રા અને ટોલ કર્મચારી મનીષ મિશ્રાની પણ છેતરપિંડીના આરોપમાં ધરપકડ કરી છે. સિંહે કબૂલાત કરી હતી કે તેણે પોતાના બેંક ખાતા અને ડિજિટલ વોલેટ દ્વારા પૈસા લોન્‍ડર કર્યા હતા. આને ટાળવા માટે, એવું નક્કી કરવામાં આવ્‍યું હતું કે NHAI ના સત્તાવાર સોફ્‌ટવેરમાં નોન-FASTag વાહનોના ટોલના માત્ર ૫% જ રેકોર્ડ કરવા જોઈએ. બાકીનાને મુક્‍તિ અથવા નોંધણી વગરના તરીકે નોંધવામાં આવ્‍યા હતા.

UP STF એ સોફ્‌ટવેર દ્વારા કરોડો રૂપિયાની છેતરપિંડી કરનારા ત્રણ લોકોની ધરપકડ કરી છે. UP STF એ NHAI ટોલ પ્‍લાઝા પર ટેક્‍સ વસૂલાતમાં કૌભાંડનો પર્દાફાશ કરી મિર્ઝાપુરના અતરૈલા ટોલ પ્‍લાઝા પર દરોડો પાડીને મોટી કાર્યવાહી કરી હતી.

એકલા અટ્રાઈલા ટોલ પ્‍લાઝા પર ૨ વર્ષથી દરરોજ લગભગ ૪૫ હજાર રૂપિયાની છેતરપિંડી થઈ રહી હતી. બે વર્ષમાં ૩ કરોડ ૨૮ લાખની છેતરપિંડી થઈ છે. STFએ આરોપીઓ પાસેથી ૨ લેપટોપ, ૧ પ્રિન્‍ટર, ૫ મોબાઈલ, ૧ કાર અને રૂ. ૧૯૦૦૦ રિકવર કર્યા છે. STF એ ૧૨ રાજ્‍યોમાં NHAI કોમ્‍પ્‍યુટરમાં પોતાનું સોફ્‌ટવેર ઇન્‍સ્‍ટોલ કર્યું છે. આલોક અત્‍યારે વારાણસીમાં રહેતો હતો.

આરોપીઓએ જણાવ્‍યું કે અત્‍યાર સુધી તેઓએ દેશના ૧૨ રાજ્‍યોના ૪૨ ટોલ પ્‍લાઝામાં NHAIના કોમ્‍પ્‍યુટરમાં તેમના દ્વારા બનાવેલ સોફ્‌ટવેર ઈન્‍સ્‍ટોલ કર્યું છે. આ રાજ્‍યો ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્‍થાન, છત્તીસગઢ, આસામ, જમ્‍મુ અને કાશ્‍મીર, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, ઝારખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, ઓડિશા અને પશ્‍ચિમ બંગાળ છે.

છેતરપિંડીની ફરિયાદો સતત મળી રહી હતી STF ઇન્‍સ્‍પેક્‍ટરે કહ્‍યું, NHAIના વિવિધ ટોલ પ્‍લાઝા પર ગેરરીતિની ફરિયાદો મળી રહી છે. વારાણસી STFના ASP વિનોદ સિંહ અને લખનૌના ASP વિમલ સિંહની ટીમ આ કેસ પર સતત નજર રાખી રહી હતી. દરમિયાન, STFને માહિતી મળી કે ફણ્‍ખ્‍ત્‍ માટે અલગ સોફ્‌ટવેર બનાવનાર અને ઇન્‍સ્‍ટોલ કરનાર વ્‍યક્‍તિ આલોક સિંહ વારાણસીમાં છે. STFની ટીમે આલોક સિંહને બાબતપુર એરપોર્ટ નજીકથી પકડી લીધો હતો.

STFની પૂછપરછ દરમિયાન આરોપી ટોલ પ્‍લાઝા પર કામ કરતો હતો. આલોકે જણાવ્‍યું કે તે એમસીએ પાસ છે અને પહેલા ટોલ પ્‍લાઝા પર કામ કરતો હતો. ત્‍યાંથી તે ટોલ પ્‍લાઝા માટે કોન્‍ટ્રાક્‍ટ લેતી કંપનીઓના સંપર્કમાં આવ્‍યો હતો. આ પછી ટોલ પ્‍લાઝા માલિકોની મિલીભગતથી એક સોફ્‌ટવેર બનાવવામાં આવ્‍યું હતું. ટોલ પ્‍લાઝા પર ઇન્‍સ્‍ટોલ કરેલા NHAI કોમ્‍પ્‍યુટરમાં મારું પોતાનું સોફ્‌ટવેર ઇન્‍સ્‍ટોલ કર્યું, જે મેં મારા લેપટોપથી એક્‍સેસ કર્યું. ટોલ પ્‍લાઝાના આઈટી કર્મચારીઓએ પણ આમાં સાથ આપ્‍યો હતો. આરોપી પોતે ઉત્તર પ્રદેશના આઝમગઢ, પ્રયાગરાજ, બાગપત, બરેલી, શામલી, મિર્ઝાપુર અને ગોરખપુરમાં છેલ્લા બે વર્ષથી આ હેરાફેરીમાં સામેલ છે.

ટોલ પ્‍લાઝા પર આ રીતે ટેક્‍સ વસૂલવામાં આવે છે

સમગ્ર દેશમાં NHAI ટોલ પ્‍લાઝા પર બે રીતે ટેક્‍સ વસૂલવામાં આવે છે.

૧. ફાસ્‍ટેગથીઃ ફાસ્‍ટેગ સાથે ફીટ કરાયેલા વાહનોને ટોલ પર સ્‍થાપિત સેન્‍સર દ્વારા પકડવામાં આવે છે અને ખાતામાંથી પૈસા કાપવામાં આવે છે.

૨. કેશ કાઉન્‍ટરઃ ટોલ પ્‍લાઝા પર એવા વાહનો માટે એક અલગ કાઉન્‍ટર છે જેમાં ફાસ્‍ટેગ નથી અથવા જેને કોઈપણ પ્રકારની છૂટ મળે છે. ત્‍યાં ટેક્‍સના પૈસા રોકડમાં લેવામાં આવે છે. આ માટે એક સ્‍લિપ આપવામાં આવી છે.

આ રીતે આરોપીઓ કેશ કાઉન્‍ટરમાંથી રિકવરીમાં જ હેરાફેરી કરતા હતા. આરોપીઓએ બનાવેલા સોફ્‌ટવેરનો ઉપયોગ કરીને ટોલ પ્‍લાઝા પરથી ફાસ્‍ટેગ વગરના વાહનો પાસેથી ટેક્‍સ વસૂલવામાં આવ્‍યો હતો. તેની પ્રિન્‍ટેડ સ્‍લિપ NHAI સોફ્‌ટવેરમાંથી મેળવેલ સ્‍લિપ જેવી જ હતી. આ રીતે ગેરકાયદેસર રીતે વસૂલ કરાયેલ વાહનને ટેક્‍સમાં મુક્‍તિ આપવામાં આવી હતી અને તેને પસાર થવા દેવામાં આવ્‍યો હતો.

ફાસ્‍ટેગ વગરના વાહનોમાંથી સરેરાશ ૫% ટોલ ટેક્‍સ NHAIના અસલી સોફ્‌ટવેરમાંથી વસૂલવામાં આવે છે, જેથી કોઈને કોઈ શંકા ન રહે. એટલે કે ફાસ્‍ટેગ વગરના વાહનોમાંથી જે ટેક્‍સ વસૂલવામાં આવે છે તે સરકારી ખાતામાં જતો નથી. જ્‍યારે નિયમો અનુસાર, ફાસ્‍ટેગ વગરના વાહનો પાસેથી વસૂલવામાં આવતા ટોલ ટેક્‍સના ૫૦% NHAIના ખાતામાં જમા કરાવવાના હોય છે.

આલોક સિંહે કહયું કે કૌભાંડના પૈસા ટોલ પ્‍લાઝા માલિકો, આઈટી કર્મચારીઓ અને અન્‍ય કર્મચારીઓમાં વહેંચવામાં આવ્‍યા હતા. અન્‍ય બે આરોપી સાવંત અને સુખંતુની દેખરેખ હેઠળ દેશના ૨૦૦ થી વધુ ટોલ પ્‍લાઝા પર આવા સોફ્‌ટવેર ઇન્‍સ્‍ટોલ કરવામાં આવ્‍યા છે. તેમની પાસેથી દરરોજ કરોડો રૂપિયાની ઉચાપત કરવામાં આવી રહી છે.

STFના એડિશનલ એસપી વિનોદ કુમાર સિંહે જણાવ્‍યું કે આ ગેંગની સાંઠગાંઠ દેશના તમામ ટોલ પ્‍લાઝામાં ફેલાયેલી છે. વિગતવાર અહેવાલ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્‍યો છે. આ NHAI સાથે શેર કરવામાં આવશે. બાકીના ટોલ પ્‍લાઝાની તપાસ માટે STF ટીમની રચના કરવામાં આવી રહી છે.

ફાસ્‍ટેગ એ ઇલેક્‍ટ્રોનિક ટોલ કલેક્‍શન સિસ્‍ટમ છે. ફાસ્‍ટેગ રેડિયો-ફ્રિકવન્‍સી આઇડેન્‍ટિફિકેશન (RFID) ટેક્‍નોલોજી પર કામ કરે છે. દરેક ફાસ્‍ટેગ વાહનની નોંધણીની વિગતો સાથે જોડાયેલ છે. ફાસ્‍ટેગના આગમન પહેલા, વ્‍યક્‍તિએ ટોલ પ્‍લાઝા પર રોકવું પડતું હતું અને ટોલ ફી રોકડમાં ચૂકવવી પડતી હતી.