નવી દિલ્‍હી, તા.૩૦: આગામી દિવસોમાં દેશમાં ખાદ્ય તેલની અછત સર્જાઈ શકે છે. આનું કારણ એ છે કે ખેડૂતો તેલીબિયાં કરતાં ઘઉંના પાક પર વધુ ધ્‍યાન આપી રહ્યા છે. પાછલા પાક વર્ષની સરખામણીમાં ૨૦૨૪-૨૫માં રવિ પાક હેઠળનો કુલ વિસ્‍તાર વધ્‍યો છે પરંતુ આ સમયગાળા દરમિયાન તેલીબિયાં પાક હેઠળનો વિસ્‍તાર ઘટયો છે. ભારત તેની ખાદ્ય તેલની જરૂરિયાતના લગભગ ૫૫ ટકા આયાત કરે છે. સરકાર આયાત બિલ ઘટાડવા માટે દેશમાં તેલીબિયાંનો વિસ્‍તાર વધારવામાં વ્‍યસ્‍ત છે. પરંતુ આ -યાસો છતાં, ચાલુ વર્ષમાં, ઘઉંના વાવેતર વિસ્‍તારમાં ૨૦૨૩-૨૪ ની સરખામણીમાં લગભગ ૨.૮% નો વધારો થયો છે, જ્‍યારે તેલીબિયાંના પાક હેઠળના વિસ્‍તારમાં ૪% નો ઘટાડો થયો છે.

એકંદરે, આ વર્ષે બધા પાક હેઠળનો વિસ્‍તાર લગભગ ૬૫૬ લાખ હેક્‍ટર છે જે ગયા વર્ષે ૬૪૪ લાખ હેક્‍ટર હતો. લગભગ ૧૨ લાખ હેક્‍ટર એટલે કે ૨% નો વધારો થયો છે. આમાં, મુખ્‍ય રવિ પાક, ઘઉંનો વિસ્‍તાર અડધો એટલે કે ૩૨૪ લાખ હેક્‍ટર છે. વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪માં તે ૩૧૫ લાખ હેક્‍ટર હતું. રવિ વાવણી સીઝનના અંતે કળષિ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા અનુસાર, કઠોળના વાવેતર હેઠળના વિસ્‍તારમાં ૩ લાખ હેક્‍ટરનો વધારો થયો છે. ૨૦૨૩-૨૪માં તે ૧૩૯ લાખ હેક્‍ટર હતું, જે ૨૦૨૪-૨૫માં વધીને ૧૪૨ લાખ હેક્‍ટર થયું. બીજી તરફ, તેલીબિયાંના વાવેતર વિસ્‍તારમાં ચાર લાખ હેક્‍ટરનો ઘટાડો નોંધાયો છે. ૨૦૨૩-૨૪માં તે ૧૦૨ લાખ હેક્‍ટર હતું, જે ૨૦૨૪-૨૫માં ઘટીને ૯૮ લાખ હેક્‍ટર થયું છે. રેપસીડ અને સરસવના વાવેતર વિસ્‍તારમાં સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે. ઉત્તર -દેશ આયોજન પંચના ભૂતપૂર્વ સભ્‍ય સુધીર પવારે જણાવ્‍યું હતું કે ઘઉં અને કઠોળ જેવા સ્‍પર્ધાત્‍મક પાકોની તુલનામાં ખેડૂતોને તેલીબિયાં પર ઓછું વળતર મળે છે. આ જ કારણ છે કે ખેડૂતો તેનાથી અંતર રાખી રહ્યા છે. ઘઉં માટે ભાવ સંકેત હકારાત્‍મક છે જ્‍યારે તેલીબિયાં માટે તે સ્‍થિર અથવા નકારાત્‍મક છે. પનવારે જણાવ્‍યું હતું કે સરકાર બજારમાં હસ્‍તક્ષેપ ન કરતી હોવાથી, ખેડૂતોને લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ કરતા ઓછા ભાવે સરસવ, સૂર્યમુખી અને સોયાબીન વેચવાની ફરજ પડી હતી. તેલીબિયાંનો સંગ્રહ સમય ઘઉં કરતા ઓછો હોવાથી, ખેડૂતો પાસે ઓછા ભાવે વેચવા સિવાય કોઈ વિકલ્‍પ નહોતો. ડેટા દર્શાવે છે કે આ વર્ષે બાજરીના વાવેતર હેઠળનો વિસ્‍તાર પણ લગભગ ૫૬ લાખ હેક્‍ટર પર સ્‍થિર રહ્યો છે, જ્‍યારે સરકાર ખેડૂતોને પાકમાં વૈવિધ્‍ય લાવવા માટે સતત અપીલ કરી રહી છે.