નવી દિલ્હી : નાણાંમંત્રી નિર્મલા સીતારમણે શનિવારે સંસદમાં કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કર્યું. આ બજેટમાં ઘણી મોટી જાહેરાતો કરવામાં આવી છે. બજેટમાં મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને મહત્તમ રાહત આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. આ બજેટમાં ટેક્સ પ્રણાલીમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.

આ બજેટ બાદ સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાનો એક રિપોર્ટ સામે આવ્યો છે. અહેવાલ દર્શાવે છે કે કેન્દ્રીય બજેટ 2025-26માં જાહેર કરાયેલા નવા કર માળખાથી આશરે 5.65 કરોડ કરદાતાઓને લાભ થવાની અપેક્ષા છે જેઓ રૂ. 4 લાખ અને તેનાથી વધુ આવકના સ્લેબમાં આવે છે.

 રિપોર્ટ અનુસાર આ કરદાતાઓને સામૂહિક રીતે લગભગ રૂ. 1 લાખ કરોડની કર બચત મળશે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વાર્ષિક 8 લાખથી 12 લાખ રૂપિયાની કમાણી કરનારા લોકોને આ ફેરફારોનો સૌથી વધુ ફાયદો થશે.

આ SBI રિપોર્ટ જણાવે છે કે નવા ટેક્સ માળખાથી લગભગ 5.65 કરોડ કરદાતાઓ (રૂ. 4 લાખથી ઉપરના ટેક્સ સ્લેબ)ને ફાયદો થશે, જેના પરિણામે કુલ રૂ. 1 લાખ કરોડની કર બચત થશે.

રિપોર્ટમાં એવો પણ અંદાજ છે કે આ કર બચતને કારણે વપરાશમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. 0.7ની સીમાંત ઉપભોગ કરવાની વૃત્તિ (MPC)નો ઉપયોગ કરીને, અહેવાલનો અંદાજ છે કે વધારાની નિકાલજોગ આવક રૂ. 3.3 લાખ કરોડનો વપરાશ વધારશે.

આ સાથે ખર્ચમાં આ વધારાને કારણે આર્થિક ગતિવિધિઓને વેગ મળશે. જેના કારણે અર્થવ્યવસ્થા વધુ ગતિશીલ થવાની સંભાવના છે. ઉચ્ચ વપરાશ સ્તરો વિવિધ ક્ષેત્રોમાં માંગને આગળ વધારશે, સંભવિતપણે રોજગાર સર્જન અને એકંદર આર્થિક સુખાકારી તરફ દોરી જશે.

સંસદમાં રજૂ કરાયેલા બજેટમાં ટેક્સમાં રાહત ઉપરાંત બજેટમાં આવકવેરા રિટર્ન ભરવાની પ્રક્રિયામાં પણ મહત્વનો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. હવે સરકારે અપડેટેડ ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR-U) ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખ 24 મહિનાથી વધારીને 48 મહિના કરી છે. આ ફેરફારનો હેતુ કરદાતાઓને તેમની આવકની વિગતો સ્વેચ્છાએ અપડેટ કરવા અને કોઈપણ વધારાનો કર ચૂકવવા માટે વધુ સમય આપવાનો છે.

શનિવારે તેમના ભાષણમાં નાણાંમંત્રી નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું કે લગભગ 90 લાખ કરદાતાઓએ વધારાનો ટેક્સ ચૂકવીને સ્વેચ્છાએ તેમની આવક અપડેટ કરી છે. આ વિશ્વાસને આગળ લઈ, હું હવે કોઈપણ આકારણી વર્ષ માટે અપડેટેડ રિટર્ન ફાઈલ કરવાની સમય મર્યાદા વધારવાનો પ્રસ્તાવ મૂકું છું.

નોંધનીય છે કે વપરાશ વધારવા માટે 'ઝીરો ટેક્સ' સ્લેબ 2014માં 2.5 લાખ રૂપિયાથી વધારીને 2023માં 7 લાખ રૂપિયા કરવામાં આવ્યો હતો. જો કે, સરકારે 2-કર પ્રણાલી ચાલુ રાખી અને કરદાતાને તેની આવક અને કપાત પ્રમાણે પસંદ કરવાનું છોડી દીધું.

એસબીઆઈના રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પર્સનલ ઈન્કમ ટેક્સ (આઈટી) હેઠળ ફાઈલ કરવામાં આવેલા રિટર્નમાંથી લગભગ 78 ટકા નવા ટેક્સ સિસ્ટમ હેઠળ છે. સરકારે હવે કેન્દ્રીય બજેટ 2025-26માં નવી કર વ્યવસ્થામાં આવકવેરામાં મોટી રાહત આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.

આ પગલાં સરકારને કર ચૂકવવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવશે, સ્વૈચ્છિક અનુપાલનને પ્રોત્સાહિત કરશે અને વપરાશ અને રોકાણમાં વધારો કરીને આર્થિક વૃદ્ધિને વેગ આપશે તેવી અપેક્ષા છે.