નવી દિલ્‍હી તા. ૬: આરબીઆઈની નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC) ની બેઠક બુધવારે મુંબઈમાં શરૂ થઈ. આમાં લેવાયેલા નિર્ણયોની માહિતી શુક્રવારે ઉપલબ્‍ધ થશે. એવું માનવામાં આવે છે કે પાંચ વર્ષમાં પહેલી વાર વ્‍યાજ દરમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. છેલ્લે મે ૨૦૨૦ માં વ્‍યાજ દર ઘટાડવામાં આવ્‍યા હતા. ત્‍યારબાદ RBI એ રેપો રેટ ઘટાડીને ૪%  કર્યો હતો. કોવિડ લોકડાઉન દરમિયાન અર્થતંત્રને ટેકો આપવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્‍યું હતું. યુક્રેન યુદ્ધ, સપ્‍લાય ચેઇન વિક્ષેપ અને વૈશ્વિક ભાવમાં વધારો થવાને કારણે ફુગાવો વધ્‍યો. આ પછી, RBI એ વ્‍યાજ દરમાં સાત વખત વધારો કર્યો અને તેને ૬.૫્રુ પર લાવ્‍યા. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૩ થી વ્‍યાજ દરોમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી.

મોટાભાગના અર્થશાષાીઓ માને છે કે ૨૫ બેસિસ પોઈન્‍ટ (bps) નો ઘટાડો થઈ શકે છે. પરંતુ કેટલાક અર્થશાષાીઓ કહે છે કે જો યુએસ રાષ્‍ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ ટેરિફ અંગે આવી ધમકીઓ આપતા રહેશે, તો રેપો રેટમાં ઘટાડો કરવો અકાળ ગણાશે. આનાથી નાણાકીય બજારોમાં અસ્‍થિરતા વધી શકે છે. નીચા વ્‍યાજ દરો પણ રૂપિયા પર દબાણ લાવી શકે છે. યુએસ દેવું વિદેશી રોકાણકારો માટે વધુ આકર્ષક હોઈ શકે છે.

નિષ્‍ણાતો શું કહે છે?

બેંક ઓફ બરોડાના અર્થશાષાી દીપાન્‍વિતા મજુમદારે જણાવ્‍યું હતું કે તાજેતરના IMF રિપોર્ટ મુજબ, અનિﾍતિતાને કારણે વળદ્ધિ પર જોખમ છે. આનાથી RBI દરોમાં ઘટાડો કરવાનું શરૂ કરી શકે છે. અન્‍ય અર્થતંત્રો માટે, દરમાં ઘટાડો પહેલાથી જ શરૂ થઈ ગયો હતો, જેના કારણે તેમને ઁરાહ જુઓ અને રાહ જુઓઁનો અભિગમ અપનાવવાનો સમય મળ્‍યો હતો. તેમણે કહ્યું કે મેક્રો અને ભૂ-રાજકીય પરિબળોને સંતુલિત કરતી વખતે રેપો રેટમાં ૨૫ બેસિસ પોઇન્‍ટનો ઘટાડો કરવાનો અવકાશ છે.

આ નીતિ બેઠકમાં RBIના બે નવા સભ્‍યોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્‍યો છે - ગવર્નર સંજય મલ્‍હોત્રા અને ડેપ્‍યુટી ગવર્નર એમ. રાજેશ્વર રાવ. મલ્‍હોત્રાએ તાજેતરમાં રૂ. ૧.૫ લાખ કરોડની લિક્‍વિડિટી ઇન્‍ફયુઝ કરવાના પગલાંની જાહેરાત કરી હતી. આને દરમાં ફેરફારનો માર્ગ મોકળો કરનારું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. દર ઘટાડા છતાં, રોકડની તંગીને કારણે ઉધાર ખર્ચ ઊંચો રહી શકે છે. સરકારે વ્‍યાજ દરમાં ઘટાડાને ટેકો આપ્‍યો છે. રેપો રેટ એ દર છે જેના પર RBI બેંકોને નાણાં ધિરાણ આપે છે. આ ઘટાડાને કારણે બેંકોને સસ્‍તી લોન મળે છે. આનાથી સામાન્‍ય લોકોની લોન પર પણ અસર પડે છે. લોનનો EMI ઘટી શકે છે.(