નવી દિલ્‍હી, તા.૧૩: આવતા મહિને હોળી છે. આ પહેલા મોંઘવારીની આગ શરૂ થઈ ગઈ છે. છેલ્લા ૧૫ દિવસમાં ખાદ્ય તેલના ભાવમાં લગભગ ૫%નો વધારો થયો છે. ઘઉંના ભાવમાં પણ વધારો થવાની ધારણા છે. કેન્‍દ્ર સરકારે રવિ પાક માટે MSPમાં વધારો કર્યો છે. આના કારણે સામાન્‍ય માણસને ઘઉં પ્રતિ કિલો ૫ રૂપિયા મોંઘા મળી શકે છે. રૂપિયાની નબળાઈ ફુગાવા પર પણ અસર કરશે. કીવી, એવોકાડો, નાસપતી, સારી ગુણવત્તાવાળા સફરજન, સૂકા ફળો અને બદામ જેવી વિદેશી વસ્‍તુઓના ભાવ પણ વધવાના છે. કારણ એ છે કે તેમની આયાત મોંઘી થઈ ગઈ છે. ભારતીય રસોડામાં વપરાતા ૬૦% સુધી ખાદ્ય તેલ આયાત કરવામાં આવે છે. ફેબ્રુઆરીમાં તેલ ઉત્‍પાદક દેશોમાં રૂપિયાના મૂલ્‍યમાં ઘટાડો અને ભાવમાં વધારો થવાને કારણે સોયાબીન, સૂર્યમુખી અને પામ તેલના છૂટક ભાવમાં પ્રતિ કિલો ૫-૬ રૂપિયાનો વધારો થયો છે.

ખાદ્ય ચીજવસ્‍તુઓના ભાવ વધવાના બે મુખ્‍ય કારણો છે. એક છે નબળો પડી રહેલો રૂપિયો. બીજું, કેન્‍દ્ર સરકારે રવી સિઝન ૨૦૨૫-૨૬ માટે પાકના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP)માં વધારો કરવાની જાહેરાત કરી છે. સરસવનો MSP પ્રતિ ક્‍વિન્‍ટલ ૫૯૫૦ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવ્‍યો છે. ગયા વર્ષ કરતાં આ ૩૦૦ રૂપિયા વધુ છે. ચણાના MSPમાં ૨૦૦ રૂપિયાનો વધારો કરીને ૫૬૫૦ રૂપિયા પ્રતિ ક્‍વિન્‍ટલ કરવામાં આવ્‍યા છે. ઘઉંના પ્‍લ્‍ભ્‍માં પણ વધારો કરવામાં આવ્‍યો છે. આના કારણે બજારમાં ઘઉંના ભાવ પ્રતિ ક્‍વિન્‍ટલ ૫૦૦ રૂપિયા વધી શકે છે. આની સીધી અસર સામાન્‍ય ગ્રાહક પર પડશે. આના કારણે ઘઉં પ્રતિ કિલો લગભગ ૫ રૂપિયા મોંઘા થઈ શકે છે.

ખેડૂતોની આવક વધારવાના ઉદ્દેશ્‍યથી સરકારે રવિ પાકોના MSPમાં વધારો કર્યો છે. એમએસપી એ લઘુત્તમ ભાવ છે જેના પર સરકાર ખેડૂતો પાસેથી પાક ખરીદવાની ગેરંટી આપે છે. આ કિંમત પાકની કિંમત, બજારની સ્‍થિતિ અને અન્‍ય પરિબળોને ધ્‍યાનમાં રાખીને નક્કી કરવામાં આવે છે.

તે જ સમયે, રૂપિયાના મૂલ્‍યમાં ઘટાડો પણ ફુગાવામાં વધારો કરી રહ્‍યો છે. ઇકોનોમિક ટાઇમ્‍સના અહેવાલ મુજબ, રૂપિયાના ઘટતા મૂલ્‍યની અસર માર્ચ સુધીમાં આયાતી સફરજન અને કીવીના ભાવ પર થવાની ધારણા છે. ખાદ્ય તેલોમાં, પામ તેલનો ભાવ ૪.૨૮% વધીને ૧૪૬ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થયો છે. સોયાબીન તેલના ભાવ ૫.૪% વધીને ૧૩૫ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થયા છે. સૂર્યમુખી તેલના ભાવમાં ૩.૨%નો વધારો થયો છે. આ વધીને ૧૫૮ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થઈ ગયો છે. દેશમાં ઉત્‍પાદિત અન્‍ય તેલના ભાવમાં પણ વધારો જોવા મળી રહ્‍યો છે. સરસવના તેલનો ભાવ ૧૬૩ રૂપિયાથી વધીને ૧૬૬ રૂપિયા પ્રતિ કિલો, મગફળીના તેલનો ભાવ ૧૮૩ રૂપિયાથી વધીને ૧૮૫ રૂપિયા પ્રતિ કિલો અને કપાસિયા તેલનો ભાવ ૧૨૫ રૂપિયાથી વધીને ૧૩૧ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થયો છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે જો રૂપિયો વધુ ઘટશે તો કિંમતો પણ આવી જ રીતે વધી શકે છે કારણ કે દેશની ૬૦% માંગ આયાતી તેલ દ્વારા પૂરી થાય છે.

ડિસેમ્‍બરમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્‍તરે ખાદ્ય તેલના ભાવમાં ઘટાડાથી રૂપિયાના મૂલ્‍યમાં ઘટાડાની અસર ઓછી કરવામાં મદદ મળી હતી. જોકે, આ મહિને પામ તેલ, સૂર્યમુખી તેલ અને સોયાબીન તેલના ભાવ વધવા લાગ્‍યા, જેના કારણે પામ તેલનો ઓછો પુરવઠો અને આર્જેન્‍ટિના અને બ્રાઝિલમાં ખરાબ હવામાન જેવા અનેક કારણો જોવા મળ્‍યા. માત્ર તેલ અને ઘઉં જ નહીં, ફળોના ભાવ પણ વધ્‍યા છે. દિલ્‍હી અને મુંબઈ જેવા મોટા શહેરોમાં સારી ગુણવત્તાવાળા સફરજનના ભાવમાં ૮-૧૦%નો વધારો થયો છે.(૨૩.૩)