આવનારા સમયમાં, ઝીકા વાયરસ સમગ્ર વિશ્વ માટે એક મોટો ખતરો બની શકે છે. લિવરપૂલ સ્કૂલ ઓફ ટ્રોપિકલ મેડિસિનના સંશોધકોએ તેમના અભ્યાસમાં શોધી કાઢ્યું છે કે ઝીકા વાયરસ માનવ ત્વચા પર પહોંચ્યા પછી, મચ્છરોને આકર્ષિત કરતા રાસાયણિક સંકેતો મોકલે છે. આ વાયરસને ફેલાવવામાં મદદ કરે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આબોહવા પરિવર્તન અને શહેરીકરણને કારણે ડેન્ગ્યુ, ચિકનગુનિયા અને ઝિકા વાયરસ ફેલાવતા એડીસ એજીપ્તી મચ્છરોની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થયો છે. આવી સ્થિતિમાં, આગામી દિવસોમાં, એવી ઘણી જગ્યાઓ પર, જ્યાં અત્યાર સુધી ડેન્ગ્યુ, ચિકનગુનિયા અને ઝિકા વાયરસના કેસ જોવા મળ્યા નથી, ત્યાં આ દર્દીઓ મળવાની શક્યતા વધી ગઈ છે.

લિવરપૂલ સ્કૂલ ઓફ ટ્રોપિકલ મેડિસિનના સંશોધકોએ તેમના અભ્યાસમાં શોધી કાઢ્યું છે કે ઝીકા વાયરસ માનવ ત્વચા સુધી પહોંચતા ત્યાંની મેટાબોલિક પ્રવૃત્તિઓમાં ફેરફાર લાવે છે. આના કારણે, શરીરનું રક્ષણ કરવાને બદલે, માનવ ત્વચા વધુ મચ્છરોને આકર્ષવા લાગે છે. નેચર જર્નલમાં પ્રકાશિત આ અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે ઝીકા વાયરસ માનવ ત્વચા કોષો (ફાઇબ્રોબ્લાસ્ટ્સ) માં જનીનો અને પ્રોટીનમાં ફેરફાર કરે છે. આનાથી ત્વચામાંથી મચ્છરોને આકર્ષિત કરતા અસ્થિર કાર્બનિક સંયોજનો મુક્ત થાય છે. આ અભ્યાસમાં સામેલ સંશોધક ડૉ. નૌશીન ઇમામીના જણાવ્યા અનુસાર, ઝિકા વાયરસ પોતાના અસ્તિત્વને ટકાવી રાખવા માટે માનવ શરીરમાં ફેરફારો કરે છે.

હવામાન પરિવર્તનને કારણે હવામાનમાં અનેક પ્રકારના ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. જે વિસ્તારોમાં ઓછો વરસાદ પડે છે ત્યાં વધુ વરસાદ પડે છે, જ્યાં વધુ વરસાદ પડે છે ત્યાં ઓછો વરસાદ પડે છે. કેટલીક જગ્યાએ પૂર અને કેટલીક જગ્યાએ દુષ્કાળ જોવા મળી રહ્યો છે. તે જ સમયે, ગરમી અને હવામાં ભેજ વધવાને કારણે, મચ્છરો માટે અનુકૂળ વાતાવરણ સર્જાયું છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર્યાવરણ કાર્યક્રમના ભૂતપૂર્વ ડિરેક્ટર રાજેન્દ્ર માધવરાવ શેંડે કહે છે કે ગરમ અને ભેજવાળા હવામાનને કારણે મચ્છરોને પ્રજનન માટે સામાન્ય કરતાં વધુ સમય મળે છે. મચ્છરોની સંખ્યામાં વધારો થવાને કારણે, તેમના દ્વારા ફેલાતા ઝીકા, ડેન્ગ્યુ, ચિકનગુનિયા જેવા રોગોનું જોખમ પણ વધ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, આગામી સમયમાં, આપણે મચ્છરો દ્વારા ફેલાતા રોગોના કેસોમાં વધારો જોઈ શકીએ છીએ.

વેક્ટર-જન્ય રોગ-વાહક બેક્ટેરિયા અથવા મચ્છર આબોહવા પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે. ICMR સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ફોર ક્લાઈમેટ ચેન્જ એન્ડ વેક્ટર બોર્ન ડિસીઝના ભૂતપૂર્વ પ્રિન્સિપલ ઇન્વેસ્ટિગેટર ડૉ. રમેશ ધીમન કહે છે કે ભારતમાં ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓમાં ઘણી વિવિધતા છે. આવી સ્થિતિમાં, હવામાન પરિવર્તનને કારણે પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. પહેલા જ્યાં પહાડોમાં મચ્છર નહોતા, ત્યાં હવે ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયાના કેસ જોવા મળી રહ્યા છે. વધતા તાપમાનને કારણે, ભવિષ્યમાં, એવા વિસ્તારોમાં જ્યાં ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયાના કેસ જોવા મળતા નથી અથવા ખૂબ જ ભાગ્યે જ જોવા મળે છે, ત્યાં આ રોગો ઝડપથી વધી શકે છે. મચ્છર, રેતીની માખીઓ, બેડબગ્સ વગેરે જેવા રોગ ફેલાવતા જીવાતોનો વિકાસ અને અસ્તિત્વ તાપમાન અને ભેજ પર આધાર રાખે છે. આ રોગ વાહકો મેલેરિયા, ડેન્ગ્યુ, ચિકનગુનિયા, જાપાનીઝ એન્સેફાલીટીસ, કાલા-આઝાર જેવા રોગો ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાવી શકે છે. બદલાતા હવામાનને કારણે, સમગ્ર વિશ્વમાં મચ્છરોના સંવર્ધન માટે વધુ સારું વાતાવરણ સર્જાયું છે. હવે મચ્છર એવા વિસ્તારોમાં જોવા મળી રહ્યા છે જ્યાં પહેલા તેઓ નહોતા.