હાઇવેની જાળ બિછાવાઇ પણ પ વર્ષમાં અધધ ૫૭ લાખ વૃક્ષોની બલિ ચડી ગઇ
પર્યાવરણ v/s વિકાસ
નવી દિલ્હી તા.૩: જે ગતિએ દેશમાં હાઇવેનો વિસ્તાર થઈ રહ્યો છે, તે જ ગતિએ લીલા વળક્ષોનો નાશ થઈ રહ્યો છે. તેની સીધી અસર પર્યાવરણ પર દેખાય છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષ દરમિયાન, દેશમાં હાઇવે બાંધકામ માટે લગભગ ૫૭.૧૦ લાખ વળક્ષો કાપવામાં આવ્યા હતા. હાઇવેના નિર્માણ પછી સરળ પરિવહનને કારણે લોકોની સુવિધામાં વધારો થયો છે પરંતુ આ સુવિધાએ તેમના જીવનને પણ અટવાઈ નાખ્યું છે. દિલ્હી અને અન્ય ગીચ વસ્તીવાળા શહેરોમાં, હરિયાળીના અભાવ અને પ્રદૂષણને કારણે થતી શ્વસન સમસ્યાઓ સીધી રીતે અનુભવાય છે.
૨૦૨૦-૨૪ દરમિયાન ગુજરાતમાં સૌથી વધુ વળક્ષો કાપવામાં આવ્યા
હકીકતમાં, લોકોના ઝડપી જીવનમાં વાહનોની ગતિ વધારવા માટે છેલ્લા દસ વર્ષમાં હાઇવેનું નેટવર્ક બનાવવામાં આવ્યું છે. દેશમાં પહેલાથી જ ૧.૫ લાખ કિલોમીટરથી વધુનું હાઇવે નેટવર્ક છે, પરંતુ આ સુવિધાની પર્યાવરણ પર નકારાત્મક અસર પડી છે. ૨૦૨૦-૨૧ અને ૨૦૨૩-૨૪ દરમિયાન, દેશમાં સૌથી વધુ વળક્ષો ગુજરાતમાં કાપવામાં આવ્યા હતા. જ્યાં ૭.૬૧ લાખથી વધુ વળક્ષો કાપવામાં આવ્યા છે. તેવી જ રીતે, મધ્ય-દેશમાં લગભગ ૩ લાખ અને છત્તીસગઢમાં ૨ લાખથી વધુ વળક્ષોનું બલિદાન આપવામાં આવ્યું. રાજસ્થાનમાં લગભગ ૬૧૧૭૭ વળક્ષો કાપવામાં આવ્યા છે.
બદલામાં છોડ વાવવામાં આવે છે, તે ચોક્કસ નથી કે તે વળક્ષ બનશે.
હાઇવે અથવા કોઈપણ વિકાસ પ્રોજેક્ટ માટે વળતરરૂપ વળક્ષો વાવવાની શરત છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, હાઇવે બાંધકામ માટે ૫૭ લાખથી વધુ વળક્ષો કાપવાને બદલે, લગભગ ૩.૨૮ લાખ રોપાઓ વાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ કોઈ ગેરંટી નથી કે તે વળક્ષ બનશે. સરકારી વિભાગો પોતે અંદાજ લગાવી રહ્યા છે કે લગભગ ૨૦ થી ૨૫ ટકા નવા પ્લાન્ટ નાશ પામશે. રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઇવે મંત્રાલયે રિપ્લેસમેન્ટ પ્લાન્ટેશનમાં હાઇવે ડિવાઇડર વચ્ચે વાવેલા છોડનો પણ સમાવેશ કર્યો છે. જ્યારે આમાંના મોટાભાગના છોડ ફૂલોના બગીચા જેવા છે.
તેને કાપવાને બદલે બીજે કયાંક વાવો નિષ્ણાતો કહે છે કે પર્યાવરણ અને વિકાસ વચ્ચે સંતુલન જરૂરી છે. વળક્ષો દૂર કરવા જરૂરી છે, પરંતુ આ વળક્ષો કાપવાને બદલે, તેમને બીજી ખાલી જગ્યા પર લઈ જઈને વાવેતર કરીને સમસ્યાનો ઉકેલ લાવી શકાય છે. ગાઝિયાબાદ-દિલ્હી એલિવેટેડ રોડના નિર્માણ દરમિયાન, ૬૪ વળક્ષોને બીજી જગ્યાએ ખસેડવામાં આવ્યા હતા. આ સાથે, વળતર આપનાર વનીકરણ એટલે કે કાપવામાં આવેલા વળક્ષોની સંખ્યા જેટલી હોય તેટલી જ સંખ્યામાં વળક્ષો વાવવા -ત્યે કડક વલણ હોવું જોઈએ.
તે જેવું હતું તેવું જ હોવું જોઈએ - તૈમિની
રાજસ્થાનના નિવળત્ત પીસીસીએફ ભરત તૈમિનીએ જણાવ્યું હતું કે હાઇવે બાંધકામ અને અન્ય વિકાસ કાર્યો માટે લાખો વળક્ષો કાપવામાં આવી રહ્યા છે. વળક્ષો કાપવા માટે પૈસા એકઠા થાય છે, જે વળક્ષો વાવવા માટે ખર્ચવા જોઈએ. પણ આવું થઈ રહ્યું નથી. વળક્ષો વાવવાના નામે ભ્રષ્ટાચાર ફૂલીફાલી રહ્યો છે. હાઇવે પ્રોજેક્ટમાં, બાંધકામ પહેલાં વળક્ષો અને હરિયાળી જેવી જ જાળવવાની ફરજિયાત શરત હોવી જોઈએ. હાલમાં, હરિયાળીના નામે, બોગનવિલેઆ અને ઓલિએન્ડર જેવા છોડ વાવવામાં આવી રહ્યા છે. જ્યારે લીમડો, શીશમ, સાગ જેવા વળક્ષો વાવવાનું કામ કરવું જોઈએ. (૩૮.૨)
(10:09 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
