નવી દિલ્‍હી, તા.૫: અમેરિકાના રાષ્‍ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે ચીન, કેનેડા અને મેક્‍સિકો પર બદલો લેવા માટે ટેરિફ લાદ્યા હોવાથી વૈશ્વિક વેપાર યુદ્ધનો ભય વધી ગયો છે. આ દેશોએ અમેરિકા પર પણ ટેરિફ વધાર્યા છે. આ નિર્ણયોથી ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્ર પર અસર થવાની અપેક્ષા છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે ભારતના GDP પર તેની મર્યાદિત અસર પડશે, પરંતુ તેની ગતિ ધીમી પડી શકે છે. જોકે, કેટલાક વિસ્‍તારો ચોક્કસપણે આનાથી પ્રભાવિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને શેરબજારમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. તે જ સમયે, રોજગાર મોરચે કાપ જોવા મળી શકે છે.

૧. GDP: અર્થતંત્ર પર બહુ અસર નહીં.ગોલ્‍ડમેન સૅક્‍સે તેના તાજેતરના અહેવાલમાં જણાવ્‍યું છે કે ટ્રમ્‍પના ટેરિફ ભારતના GDP પર ૦.૧ થી ૦.૬ ની વચ્‍ચે અસર કરી શકે છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્‍યું છે કે ભારતમાં ઘરેલુ પ્રવળત્તિઓમાં વધારાને કારણે તેની અસર મર્યાદિત રહેશે. તે જ સમયે, ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્‍સી S&P ગ્‍લોબલ રેટિંગ્‍સ કહે છે કે યુએસ ટેરિફની ભારત પર કોઈ ખાસ અસર નહીં પડે. આનું કારણ એ છે કે સ્‍થાનિક પરિબળોથી અર્થતંત્રને ગતિ મળી રહી છે, જ્‍યારે નિકાસ પર નિર્ભરતા ઓછી થઈ રહી છે.

૨. ફુગાવોઃ કેટલીક ચીજવસ્‍તુઓના ભાવ વધી શકે છે. જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના નિવળત્ત પ્રોફેસર. અરુણ કુમારના મતે, ટેરિફ યુદ્ધ વૈશ્વિક બજારોમાં અનિ?તિતા વધારશે. તેની અસર ભારત પર પણ દેખાશે અને નિકાસ ખર્ચ વધશે. આનાથી ફક્‍ત નિકાસ ક્ષેત્રને જ અસર થશે નહીં પરંતુ આપણે જે માલની નિકાસ કરી રહ્યા છીએ તેના ભાવ પણ દેશમાં ઝડપથી વધશે. આના કારણે, આપણે મોંઘવારીમાં વધારો જોઈ શકીએ છીએ. આર્થિક વિકાસ દર ધીમો પડશે. તેની અસર સંગઠિત અને અસંગઠિત બંને ક્ષેત્રો પર જોઈ શકાય છે.

૩. શેરબજારઃ ડાઉનટ્રેન્‍ડ ચાલુ રહેવાનો ભય વધ્‍યો. ટેરિફ યુદ્ધે વિશ્વભરના શેરબજારોમાં અસ્‍થિરતાનું જોખમ વધુ વધાર્યું છે. સોમવારે અમેરિકન બજારમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્‍યો. તેની અસર ભારતીય બજારો પર જોવા મળી. સેન્‍સેક્‍સ ૭૩૦૦૦ પોઈન્‍ટથી નીચે ગબડ્‍યો. નિફ્‌ટી પણ ૨૨,૦૦૦ પોઈન્‍ટના સ્‍તરે પહોંચી ગયો છે. આનું મુખ્‍ય કારણ વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા કરવામાં આવેલું વેચાણ અને મેટલ કંપનીઓના શેરમાં ઘટાડો છે.

ટેરિફ વોર વધવાના ડરથી વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય બજારોમાંથી સતત તેમના નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે. આ વર્ષે અત્‍યાર સુધીમાં, તેઓએ ૧.૧૫ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ રકમ ઉપાડી લીધી છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે બજારમાં ઘટાડાનો ટ્રેન્‍ડ વધુ ચાલુ રહી શકે છે.

૪. સોનું: કિંમતોમાં વધુ વધારો થવાની ધારણા. ટેરિફ વોર વધવાના ડરને કારણે, લોકો સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે સોનું ખરીદી રહ્યા છે. આના કારણે સોનાના ભાવમાં વધારો થયો. ભારતમાં સોનાના ભાવ રેકોર્ડ સ્‍તરે પહોંચી ગયા છે. મંગળવારે સોનાનો ભાવ ૧,૧૦૦ રૂપિયા વધીને ૮૯,૦૦૦ રૂપિયા પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ પર પહોંચી ગયો. ચાંદીનો ભાવ પણ ૧૫૦૦ રૂપિયા વધીને ૯૮,૦૦૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થયો.

નિષ્‍ણાતો કહે છે કે જો વૈશ્વિક અનિશ્‍ચિતતા વધે તો સોનાના ભાવમાં વધુ તીવ્ર વધારો જોવા મળી શકે છે. અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફ અંગે લોકો અનિશ્‍ચિતતા અનુભવી રહ્યા છે અને સોનાને સલામત રોકાણ તરીકે જોઈ રહ્યા છે, તેથી સોનાના ભાવ વધી રહ્યા છે.

૫. રોજગારઃ કેટલાક ક્ષેત્રોમાં છટણીનો દોર શરૂ થઈ શકે છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે ટ્રમ્‍પના આ નિર્ણયની અસર અમેરિકન કંપનીઓ પર પણ પડશે. તેઓ મોટા પાયે છટણી શરૂ કરી શકે છે. કેટલીક કંપનીઓએ આ શરૂ પણ કરી દીધું છે. આનાથી તે ભારતીય કંપનીઓને અસર થઈ શકે છે જે અમેરિકા સાથે વ્‍યવસાય શેર કરે છે.

ખાસ કરીને આઇટી, ઓટોમોબાઇલ, ટેક્‍સટાઇલ અને મેટલ ક્ષેત્રોમાં નોકરીઓમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. વધુમાં, કાચા માલના ભાવમાં વધઘટ ઉત્‍પાદન ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે, જેનાથી ઉદ્યોગોની નફાકારકતા પર અસર પડે છે.

૧. પ્રધાનમંત્રી નરેન્‍દ્ર મોદીની અમેરિકા મુલાકાત દરમિયાન ભારત અને અમેરિકા કેટલીક વસ્‍તુઓ પર ડ્‍યુટી ઘટાડવા સંમત થયા હતા.

૨. નોમુરાના અહેવાલ મુજબ, ભારત અમેરિકાથી આયાત થતી ૩૦ થી વધુ વસ્‍તુઓ પર ટેરિફ ઘટાડી શકે છે.

૩. આ ઉપરાંત, ભારત અને અમેરિકા દ્વિપક્ષીય વેપાર માટે મિશન ૫૦૦ પર સંમત થયા.

૪. તેનો ઉદ્દેશ ૨૦૩૦ સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને ૫૦૦ બિલિયન ડોલર સુધી વધારવાનો છે.

૫. બજેટમાં, સરકારે ઇલેક્‍ટ્રોનિક્‍સ, કાપડ અને મોંઘી મોટરસાઇકલ સહિત ઘણા ઉત્‍પાદનો પર આયાત ડ્‍યુટી ઘટાડી.

૬. ભારત યુરોપ, મધ્‍ય પૂર્વ અને અમેરિકા સાથે વેપાર અને નિકાસ માટે જોડાવા માટે સતત નવા રસ્‍તાઓ શોધી રહ્યું છે.