નવી દિલ્‍હી, તા.૬: શેરબજારમાં ઘટાડાને કારણે રોકાણકારો ખૂબ ડરી ગયા છે. આના કારણે શેરબજારમાં ગતિવિધિ ઘટી ગઈ છે. ગયા વર્ષની સરખામણીમાં જાન્‍યુઆરી અને ફેબ્રુઆરીમાં રોકડ અને ડેરિવેટિવ્‍ઝ બંને સેગમેન્‍ટમાં ૨૫% સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે. આના બે મુખ્‍ય કારણો છે. પ્રથમ, બજારની ધીમી કામગીરી. બીજું, ડેરિવેટિવ્‍ઝ ટ્રેડિંગ માટે સેબીના નવા નિયમો, જે ગયા નવેમ્‍બરમાં અમલમાં આવ્‍યા હતા.

કોટક ઇન્‍સ્‍ટિટયૂશનલ ઇક્‍વિટીઝના એક અહેવાલ મુજબ, F&O સેગમેન્‍ટમાં કોન્‍ટ્રાક્‍ટ કદમાં વધારાને કારણે નાના રોકાણકારો (રિટેલ ટ્રેડર્સ)ના દૈનિક ટ્રેડિંગમાં ઘટાડો થયો છે. સમાપ્તિ દિવસે માર્જિનમાં મોટો વધારો મોટા રોકાણકારો (સંસ્‍થાકીય વેપારીઓ) માટે સમસ્‍યાઓ ઊભી કરી રહ્યો છે. માર્જિન એટલે ટ્રેડિંગ માટે ગીરવે મૂકેલી રકમ.

સેબી ડેરિવેટિવ્‍ઝ ટ્રેડિંગ માટે કેટલાક વધુ નવા નિયમો બનાવવાનું વિચારી રહી છે. પરંતુ રિપોર્ટ અનુસાર, આ નવા નિયમો ટ્રેડિંગ વોલ્‍યુમ પર વધુ અસર કરશે નહીં. મતલબ કે, ખરીદી અને વેચાણ ઘણું ઓછું થશે.રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્‍યું છે કે રિટેલ રોકાણકારો માટે મોટાભાગના F&O નિયમો હવે લાગુ કરવામાં આવ્‍યા છે. આના કારણે રિટેલ પ્રીમિયમ ટર્નઓવર અને સક્રિય રિટેલ વેપારીઓમાં લગભગ ૨૦%નો ઘટાડો થયો છે. પ્રીમિયમ ટર્નઓવર એટલે વિકલ્‍પોની ખરીદી અને વેચાણમાંથી મેળવેલી આવક.

અહેવાલમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે વોલ્‍યુમમાં ઘટાડો પહેલાથી જ દેખાઈ રહ્યો છે. તેની અન્‍ય અસરો આગામી ૬-૧૨ મહિનામાં દેખાશે. હાલમાં નિયમો વધુ કડક બનાવવાની શકયતા ઓછી છે.

રોકડ બજારમાં પણ સુસ્‍તી છે. છૂટક વેચાણ વોલ્‍યુમ (લગભગ ૨૫%), સક્રિય વેપારીઓ (લગભગ ૨૦%) અને માર્જિન લોન (લગભગ ૧૫%) બધામાં ઘટાડો થયો છે. માર્જિન લોન એ એક લોન છે જે વેપાર માટે લેવામાં આવે છે.રિટેલ સેગમેન્‍ટમાં સરેરાશ દૈનિક રોકડ વોલ્‍યુમ લગભગ રૂ. ૫૦,૦૦૦ કરોડની ટોચથી ઘટીને રૂ. ૩૦,૦૦૦ કરોડ થઈ ગયું છે. જોકે, આ સ્‍તર હજુ પણ પાછલા વર્ષો કરતા વધારે છે. બજારની પ્રવળત્તિનું બીજું માપદંડ, રોકડ ડિલિવરી વોલ્‍યુમ પણ તેમના ઉચ્‍ચતમ સ્‍તરથી નીચે આવી ગયું છે. કોટકના અહેવાલ મુજબ, આ નબળા બજારને દર્શાવે છે. રોકડ ડિલિવરી વોલ્‍યુમ એટલે ખરીદનારને ખરેખર કેટલા શેર ડિલિવર કરવામાં આવ્‍યા હતા.