નવી દિલ્હી તા.૬ : ઈરાનના પ્રખ્યાત એન્ટિ-એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ સિંગર મેહદી યારાહીને હિજાબ વિરોધી ગીત ગાવા બદલ 74 વખત કોરડા મારવામાં આવ્યા છે. યારાહીએ દેશમાં મહિલાઓ માટેના કડક ડ્રેસ કોડ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. તેમના ગીતો દ્વારા મહિલાઓનો અવાજ ઉઠાવવા બદલ તેમની સામે ફોજદારી કેસ ચાલી રહ્યો હતો. આ બાબતને સમાપ્ત કરવાના કરારના ભાગરૂપે તેને કોરડા મારવામાં આવ્યા હતા.

યારાહીએ સપ્ટેમ્બર 2023માં યોર હેડસ્કાર્ફ (રૂ સરિતો) નામનું એક હિજાબ વિરોધી ગીત રજૂ કર્યું. આ ગીત ઈરાનના હિજાબ વિરોધી ચળવળ “સ્ત્રીઓ, જીવન, સ્વતંત્રતા” ની પ્રથમ વર્ષગાંઠ પર આવ્યું હતું. આ ગીતથી ગુસ્સે થઈને ઈરાનના શાસને જાન્યુઆરી 2024માં તેના પર 'વિરોધી ગીત રિલીઝ કરીને ગેરકાયદેસર રીતે કામ કરવાનો' આરોપ લગાવ્યો હતો.

તેણીએ હિજાબ ચળવળ દરમિયાન ગીતો પણ લખ્યા જે ખૂબ લોકપ્રિય થયા. યારાહીના ઈન્સ્ટાગ્રામ પર 10 લાખથી વધુ ફોલોઅર્સ છે.

દોષિત ઠર્યા બાદ યારાહીને એક વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી પરંતુ બાદમાં તેને જેલમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યો હતો અને તેને ઈલેક્ટ્રોનિક મોનિટરિંગ હેઠળ રાખવામાં આવ્યો હતો. તે ડિસેમ્બરથી મુક્ત છે. યારાહીની જામીન રકમ 15 બિલિયન ટોમન (ઈરાની ચલણ) હતી જે ત્રીજા પક્ષકાર દ્વારા ચૂકવવામાં આવી હતી. આ રકમ પરત કરવાના બદલામાં કોર્ટે ઈરાની ગાયકને 74 કોરડા મારવાની સજા ફટકારી હતી.

કોરડા મારવાની સજા અંગે યારાહીએ સોશિયલ મીડિયા સાઇટ X પર લખ્યું હતું કે, 'હું 74 કોરડા મારવાની સજા ભોગવવા તૈયાર છું. જો કે હું આ અમાનવીય યાતનાની નિંદા કરું છું, હું સજા રદ કરવાની વિનંતી નહીં કરું.

 

ઈરાની ગાયકના વકીલે શું કહ્યું?

 

બુધવારે, ગાયકના વકીલ ઝહરા મિનોઈએ તેને ચાબુક મારવાના સમાચાર શેર કર્યા. મિનુઈએ X પર લખ્યું છે કે તેહરાન રિવોલ્યુશનરી કોર્ટે તેની અંતિમ સજા સંભળાવી છે.

 

સજા પછી, યારાહીએ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર લખ્યું, 'તમારા સતત સમર્થન માટે તમારા પ્રિયજનો અને મારા આદરણીય વકીલો મુસ્તફા નીલી અને ઝહરા મિનોઈનો આભાર. જે વ્યક્તિ સ્વતંત્રતાની કિંમત ચૂકવવા તૈયાર નથી તે સ્વતંત્રતાને લાયક નથી. તમારી સ્વતંત્રતા માટે શુભેચ્છાઓ.

 

ઈરાનના માનવાધિકાર કાર્યકર્તાઓ ગાયકને કોરડા મારવાને લઈને ગુસ્સે છે

 

ઈરાની સરકાર હજુ પણ તેના વિરોધીઓને દબાવવા માટે મધ્યયુગીન-શૈલીના કોરડા મારવાની સજા લાદી રહી છે, જેણે ઈરાનના સોશિયલ મીડિયા પર આક્રોશ ફેલાવ્યો છે.

 

યારાહીની સજા અંગે નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા નરગીસ મોહમ્મદીએ ઈન્સ્ટાગ્રામ પર લખ્યું, 'મેહદી યારાહીને કોરડા મારવાની સજા ઈરાનની મહિલાઓ પ્રત્યેના તેના સમર્થનનો બદલો છે. મેહદીના શરીરને કોરડા મારવા એ ઈરાનની વિરોધ કરતી મહિલાઓ અને 'વુમન, લાઈફ, ફ્રીડમ' ચળવળની સમૃદ્ધ અને શક્તિશાળી આત્મા છે.

 

યુએસ સ્થિત જાણીતા માનવાધિકાર કાર્યકર્તા મસીહ અલીનેજાદે જણાવ્યું હતું કે, 'તેમની દરેક ચાબુક વધુ મહિલાઓને તેમના હિજાબ ઉતારવા અને તેમનો અવાજ ઉઠાવવા માટે પ્રેરિત કરશે. અને કંઈપણ આ ક્રાંતિને રોકી શકશે નહીં. હું પશ્ચિમી દેશોને કહું છું કે અસંસ્કારી લોકો સાથે માનવ અધિકારની વાત કરવાથી કંઈ થશે નહીં. આ શાસન (ઈરાની શાસન) એક વાયરસ છે, જો તમે તેને રોકશો નહીં, તો તે ફેલાતો રહેશે.

 

ઈરાનની એનજીઓ હ્યુમન રાઈટ્સ એક્ટિવિસ્ટ ન્યૂઝ એજન્સી અનુસાર, 2024માં ઈરાની ન્યાયતંત્રે ઓછામાં ઓછા 131 લોકોને કુલ 9,957 કોરડા મારવાની સજા ફટકારી હતી.

 

ઈરાનમાં હિજાબ વિરોધી ચળવળ ક્યારે અને કેવી રીતે શરૂ થઈ?

 

સપ્ટેમ્બર 2022 માં, ઇરાની મહિલા મહસા અમીનીને યોગ્ય રીતે હિજાબ ન પહેરવા બદલ અટકાયતમાં લેવામાં આવી હતી. 22 વર્ષીય અમિનીનું પોલીસ કસ્ટડીમાં મૃત્યુ થયું, ત્યારપછી સમગ્ર ઈરાનમાં દેખાવો શરૂ થઈ ગયા.

 

હિજાબ વિરોધી ચળવળમાં 'મહિલા, જીવન, સ્વતંત્રતા'નું સૂત્ર આપવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ઘણી મહિલાઓએ તેમના માથા પરથી હિજાબ ઉતારીને આગ લગાવી હતી. મહિલાઓએ ઈરાન સરકારની મહિલાઓ પ્રત્યેની ક્રૂરતા સામે વાળ કાપીને વિરોધ પણ કર્યો હતો.

 

આ પ્રદર્શનોને ડામવા માટે સરકારે તેની આખી મશીનરી તૈનાત કરી દીધી. સરકારે હિજાબ ચળવળ સાથે સંકળાયેલા સેંકડો લોકોને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવી અને ઘણા વિરોધીઓ હજુ પણ જેલમાં છે.