ભારતના ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રને ઓનલાઈન ઉત્પાદનોની કિંમત નક્કી કરવાની રીત અંગે ભારે ચકાસણીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. ગયા વર્ષે એક એન્ટિટ્રસ્ટ તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે એમેઝોન અને વોલમાર્ટના ફ્લિપકાર્ટ પસંદગીના વિક્રેતાઓને પ્રાધાન્યપૂર્ણ વર્તન આપે છે અને "હિંસક કિંમતો"નો આશરો લે છે, જેનાથી નાના રિટેલરોને નુકસાન થાય છે. કંપનીઓએ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.

ક્વિક કોમર્સ, જેમાં કંપનીઓ નજીકના વેરહાઉસમાંથી 10 મિનિટની અંદર ગ્રાહક ઉત્પાદનો પહોંચાડે છે, તે ગ્રાહકોમાં લોકપ્રિય છે પરંતુ નાના રિટેલર્સને મુશ્કેલી પડી રહી છે કારણ કે દુકાનદારો દૂધથી લઈને કઠોળ સુધી બધું ઓર્ડર કરવા માટે એપ્લિકેશનોનો ઉપયોગ કરે છે. બર્નસ્ટેઇનનો અંદાજ છે કે ભારતનો ઝડપી વાણિજ્ય ક્ષેત્ર 2021 માં $200 મિલિયનથી વધીને 2030 સુધીમાં $35 બિલિયન થઈ જશે.

ઓલ ઈન્ડિયા કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ ફેડરેશન (AICPDF) એ કોમ્પિટિશન કમિશન ઓફ ઈન્ડિયા સમક્ષ દાખલ કરેલા કેસમાં ઝોમેટોના બ્લિંકિટ, સ્વિગીના ઇન્સ્ટામાર્ટ અને ઝેપ્ટોના અનેક વ્યવસાયિક વ્યવહારોની તપાસ કરવા જણાવ્યું છે, જેમાં ડિસ્કાઉન્ટ કેવી રીતે આપવામાં આવે છે તે સહિતની બાબતોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

ક્યુ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા હિંસક કિંમત નિર્ધારણ અને ઊંડા ડિસ્કાઉન્ટિંગ પ્રથાઓના ચિંતાજનક વલણને કારણે અન્યાયી કિંમત નિર્ધારણ મોડેલો બન્યા છે. ગ્રુપની ફાઇલિંગમાં જણાવાયું છે, જે જાહેર નથી પરંતુ રોઇટર્સ દ્વારા સમીક્ષા કરવામાં આવી છે.

ઝોમેટો અને સ્વિગીએ ટિપ્પણી માટે રોઇટર્સની વિનંતીઓનો જવાબ આપ્યો ન હતો. ઝેપ્ટોએ ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો. સીસીઆઈએ કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં. આ ફાઇલિંગ ઝોમેટો અને સ્વિગી માટે માથાનો દુખાવો બની શકે છે. ગયા વર્ષે CCI ની એક અલગ તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે તેમના ફૂડ ડિલિવરી વ્યવસાયોએ સ્પર્ધા કાયદાનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. કેસ ચાલુ છે. ગયા વર્ષે $5 બિલિયનના મૂલ્યાંકન પર ભંડોળ એકત્ર કર્યા પછી, ઝેપ્ટો IPO માટે તૈયારી કરી રહી છે.

મોનિટર કેસ ફાઇલિંગની સમીક્ષા કરશે અને તેના તપાસ એકમને આ બાબતની નજીકથી તપાસ કરવાનો આદેશ આપી શકે છે. આમાં ઘણા મહિનાઓ લાગી શકે છે અને કંપનીઓને તેમના વ્યવસાયો વિશે સ્પષ્ટતા આપવાની જરૂર પડી શકે છે. જો તેને તેમાં કોઈ યોગ્યતા ન લાગે તો તે કેસ રદ કરી શકે છે.

AICPDF પાસે 400,000 વિતરક સભ્યો છે, જે નેસ્લે, યુનિલિવર અને ટાટા જેવા બ્રાન્ડ્સના ઉત્પાદનોને ભારતભરના 13 મિલિયન રિટેલ આઉટલેટ્સને સપ્લાય કરે છે.

તાજેતરમાં ૩,૦૦૦ ભારતીય ક્વિક કોમર્સ શોપર્સ પર કરવામાં આવેલા ડેટામ ઇન્ટેલિજન્સ સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે ૩૬ ટકા લોકોએ સુપરમાર્કેટમાં ખરીદી કરવાનું ઘટાડી દીધું છે અને ૪૬ ટકા લોકોએ નાના સ્વતંત્ર સ્ટોર્સમાંથી ખરીદી કરવાનું ઘટાડી દીધું છે.

AICPDF એ તેની ફાઇલિંગમાં જણાવ્યું હતું કે સ્થાનિક ઈંટ-અને-મોર્ટાર સ્ટોર્સ ક્વિક કોમર્સ જાયન્ટ્સના ડિસ્કાઉન્ટ સાથે "તુલના કરી શકતા નથી". તેણે નેસ્લે અને હિન્દુસ્તાન યુનિલિવર સહિત 25 ઉત્પાદનોના ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન ભાવોની સરખામણી કરી.

ફાઇલિંગ મુજબ, નેસ્કાફે કોફી જારનો એક પ્રકાર જે એક નાનો સ્વતંત્ર ભારતીય રિટેલર કંપનીઓ પાસેથી લગભગ 622 રૂપિયા ($7.14) માં મેળવે છે તે ઝેપ્ટો પર 514 રૂપિયા, સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટ પર 577 રૂપિયા અને બ્લિંકિટ પર 625 રૂપિયામાં ઓફર કરવામાં આવે છે.

એશિયાના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ મુકેશ અંબાણી મર્યાદિત વિસ્તારોમાં એમેઝોન અને ફ્લિપકાર્ટ જેવી ઝડપી ડિલિવરી વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે.

ડેટમનો અંદાજ છે કે બ્લિંકિટ ભારતના ઝડપી વાણિજ્ય બજારમાં 40 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, જેમાં 1,007 નાના વેરહાઉસ છે, જ્યારે ઝેપ્ટો પાસે 900 થી વધુ સ્ટોર્સ છે અને તેનો બજાર હિસ્સો 29 ટકા છે. સ્વિગીની ઇન્સ્ટામાર્ટ સેવાનો હિસ્સો 26 ટકા છે.