મુંબઇ,તા.૭: આંતરરાષ્‍ટ્રીય મહિલા દિવસ નિમિત્તે, ભારતીય મહિલાઓના આર્થિક સશક્‍તિકરણનું એક નવું ચિત્ર ઉભરી રહ્યું છે. હવે મહિલાઓ ફક્‍ત બચત કરવા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ (MF) માં રોકાણ કરી રહી છે અને તેમની નાણાકીય સ્‍વતંત્રતા તરફ આગળ વધી રહી છે. AMFI અને CRISIL ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, પાંચ વર્ષમાં મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડમાં મહિલાઓનો હિસ્‍સો બમણો થયો છે. કુલ વ્‍યક્‍તિગત રોકાણકાર AUM માં મહિલાઓ હવે ૩૩% હિસ્‍સો ધરાવે છે. તેનો અર્થ એ કે દરેક રૂ.૧૦૦ માંથી, રૂ.૩૩ રોકાણકારો મહિલાઓ છે. આ દર્શાવે છે કે તેઓ સંપત્તિ નિર્માણમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.

એસોસિએશન ઓફ મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ્‍સ ઇન ઇન્‍ડિયા (AMFI) અને CRISILના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડમાં મહિલાઓનું રોકાણ બમણું થયું છે. માર્ચ ૨૦૨૪ સુધીમાં કુલ વ્‍યક્‍તિગત રોકાણકારોના AUM હિસ્‍સામાં મહિલાઓનો હિસ્‍સો ૩૩% હતો. મહિલાઓ દ્વારા કુલ મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ રોકાણ ૨૦૧૯ માં રૂ.૪.૫૯ લાખ કરોડથી વધીને ૨૦૨૪ માં રૂ.૧૧.૨૫ લાખ કરોડ થવાનો અંદાજ છે. આજે, દર ચાર મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ રોકાણકારોમાંથી એક મહિલા છે, જે રોકાણના નિર્ણયોમાં તેમની વધતી ભાગીદારી દર્શાવે છે.

મહિલાઓમાં સિસ્‍ટેમેટિક ઇન્‍વેસ્‍ટમેન્‍ટ પ્‍લાન (SIP) રોકાણના પસંદગીના માધ્‍યમ તરીકે ઉભરી આવ્‍યો છે. ૨૦૧૯ અને ૨૦૨૪ દરમિયાન મહિલાઓની SIP એસેટ્‍સ અંડર મેનેજમેન્‍ટ (AUM) ૩૧૯.૩% વધીને માર્ચ ૨૦૨૪ સુધીમાં કુલ SIP AUM ના ૩૦.૫% સુધી પહોંચી ગઈ. આ વળદ્ધિ દર્શાવે છે કે મહિલાઓ શિસ્‍ત અને લાંબા ગાળાના સંપત્તિ નિર્માણ માટે SIP વધુને વધુ અપનાવી રહી છે.

છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, મહિલાઓએ ઇક્‍વિટી મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડને વધુ પ્રાધાન્‍ય આપ્‍યું છે. ૨૦૧૯ માં ઇક્‍વિટી AUM માં તેમનો હિસ્‍સો ૪૩.૩% હતો, જે ૨૦૨૪ માં વધીને ૬૩.૭% થવાની ધારણા છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, ડેટ ફંડ્‍સમાં તેમનું રોકાણ ૨૨.૭% થી ઘટીને ૧૦.૭% થયું. આ દર્શાવે છે કે મહિલાઓ હવે વધુ વળતર આપતા રોકાણ વિકલ્‍પો તરફ આગળ વધી રહી છે.

આ ઉપરાંત, મહિલાઓમાં નિષ્‍ક્રિય રોકાણનું વલણ પણ વધ્‍યું છે. ૨૦૧૯ માં ઇન્‍ડેક્‍સ ફંડ્‍સ અને ETF માં તેમનો હિસ્‍સો ૨.૫% હતો, જે ૨૦૨૪ માં વધીને ૪.૧% થયો. રસપ્રદ વાત એ છે કે, મહિલાઓનું નિષ્‍ક્રિય સોનાનું રોકાણ ૫.૨% થી ચાર ગણું વધીને ૨૪.૯% થયું છે, જે દર્શાવે છે કે તેઓ ઇલેક્‍ટ્રોનિક માધ્‍યમ દ્વારા સોનાના રોકાણને વધુ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે.

મહિલા રોકાણકારો હવે ડાયરેક્‍ટ પ્‍લાનને વધુ પ્રાધાન્‍ય આપી રહ્યા છે અને મધ્‍યસ્‍થીઓ પર તેમની નિર્ભરતા ઘટી રહી છે. ૨૦૨૪ માં, નિયમિત યોજનાઓ કુલ મહિલાઓના AUM માં ૭૯.૭% હિસ્‍સો ધરાવતી હતી, પરંતુ સીધા રોકાણનો હિસ્‍સો ૨૦૧૯ માં ૧૪.૨% થી વધીને ૨૦૨૪ માં ૨૦.૩% થયો.

આ ફેરફાર યુવાન મહિલા રોકાણકારો (૨૫-૪૪ વર્ષ) માં સૌથી વધુ દૃશ્‍યમાન હતો. ૨૦૧૯માં ડાયરેક્‍ટ પ્‍લાનમાં આ વય જૂથની મહિલાઓનો રોકાણ હિસ્‍સો ૧૬% હતો, જે ૨૦૨૪માં વધીને ૨૭.૪% થયો. આ દર્શાવે છે કે મહિલાઓ હવે સ્‍વતંત્ર રીતે રોકાણના નિર્ણયો લઈ રહી છે અને ઓછા ખર્ચે રોકાણ વિકલ્‍પો તરફ આગળ વધી રહી છે.