નવી દિલ્‍હી,તા.૧૧: સોમવારે યુએસ શેરબજારમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્‍યો. આ ઘટાડાનું નેતળત્‍વ નાસ્‍ડેક દ્વારા કરવામાં આવ્‍યું હતું, જેમાં ટેકનોલોજી શેરોનું વર્ચસ્‍વ છે. તે છ મહિનાના નીચલા સ્‍તરે પહોંચ્‍યો. નાસ્‍ડેક ૩% થી વધુ ઘટયો. આ ઘટાડાનું મુખ્‍ય કારણ યુએસ રાષ્‍ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પની ટેરિફ નીતિઓ હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ નીતિઓએ આર્થિક મંદીના જોખમમાં વધારો કર્યો છેશું આ મંદીની નિશાની છે? અમેરિકન બજારોમાં મોટા ઘટાડા પછી આ પ્રશ્ન વધુ ઘેરો બનવા લાગ્‍યો છે. હા, છેલ્લા ટ્રેડિંગ દિવસે યુએસ માર્કેટમાં એટલો બધો હોબાળો થયો કે ડાઉ જોન્‍સ અને S&P-૫૦૦ જેવા ઇન્‍ડેક્‍સ તૂટી પડ્‍યા. મંગળવારે ખુલતાની સાથે જ એશિયન બજારોમાં અમેરિકાના બજારોમાં ભારે ઘટાડાની અસર જોવા મળી હતી અને તેમાંથી મોટાભાગના બજારો લાલ નિશાનમાં ટ્રેડ થતા જોવા મળ્‍યા હતા. ખાસ વાત એ છે કે અમેરિકન શેરબજારોમાં આ ૨ વર્ષમાં સૌથી મોટો ઘટાડો છે.. S&P ૫૦૦ ઇન્‍ડેક્‍સ ફેબ્રુઆરીના ઉચ્‍ચતમ સ્‍તરથી ૮% થી વધુ ઘટયો છે. ગયા અઠવાડિયે જ નાસ્‍ડેકે કરેક્‍શનની પુષ્ટિ કરી હતી. તે ડિસેમ્‍બરના સર્વકાલીન ઉચ્‍ચતમ સ્‍તરથી ૧૦% થી વધુ નીચે છે.

યુએસ શેરબજારોમાં ઘટાડાને કારણે, મંદીનો પડછાયો ફરી એકવાર ઘેરો બનતો જોવા મળી રહ્યો છે. છેલ્લા ટ્રેડિંગ દિવસમાં, ટેસ્‍લાના શેર (ટેસ્‍લા શેર ૧૫% ડાઉન) સહિત ઘણી મોટી વૈશ્વિક કંપનીઓના શેર તૂટી પડ્‍યા. ડાઉ જોન્‍સ ખરાબ સ્‍થિતિમાં દેખાતો હતો અને ટ્રેડિંગ દરમિયાન તે ૧૧૦૦ પોઈન્‍ટ ઘટયો હતો, જોકે અંતે ઇન્‍ડેક્‍સ ૨.૦૮% એટલે કે ૮૯૦ પોઈન્‍ટના ઘટાડા સાથે ૪૧,૯૧૧.૭૧ પર બંધ થયો હતો. ડાઉ જોન્‍સની જેમ, S&P-૫૦૦ માં પણ આવી જ સ્‍થિતિ જોવા મળી અને તે ૧૫૫.૬૪ પોઈન્‍ટ અથવા ૨.૭૦% ના ઘટાડા સાથે બંધ થયો. તે જ સમયે, નાસ્‍ડેકમાં વધુ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો અને તે ૪% ઘટીને ૧૭,૪૬૮.૩૨ પર બંધ થયો, જે સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૨ પછી આ ઇન્‍ડેક્‍સમાં સૌથી મોટો ઘટાડો છે.

યુએસ શેરબજારમાં થયેલા સૌથી મોટા ઘટાડાની વાત કરીએ તો, વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્‍યક્‍તિ એલોન મસ્‍કની ઇલેક્‍ટ્રિક વાહન કંપની ટેસ્‍લા (ટેસ્‍લા સ્‍ટોક)નો શેર ૧૫.૪૩ ટકાના ભારે ઘટાડા સાથે ઼૨૨૨.૧૫ પર બંધ થયો. આ ઉપરાંત, NVIDIA શેર ૫.૦૭% ઘટીને ઼૧૦૬.૯૮ પર બંધ થયો. માઈક્રોસોફ્‌ટનો શેર ૩.૩૪% ઘટયો, જ્‍યારે એમેઝોન ઇન્‍કનો શેર ૨.૩૬% અને ડેલ્‍ટા એરલાઇન્‍સનો શેર ૫.૫૪% ઘટયો.

અમેરિકન બજારોમાં આવેલા ભૂકંપની અસર આજે મંગળવારે એશિયન બજારો પર પણ જોવા મળી રહી છે. જો આપણે મુખ્‍ય એશિયન બજારો પર નજર કરીએ તો, દક્ષિણ કોરિયાનો કોસ્‍પી ઇન્‍ડેક્‍સ ખુલતાની સાથે જ લગભગ ૨ ટકા ઘટયો હતો, જ્‍યારે જાપાનનો નિક્કી ઇન્‍ડેક્‍સ પણ ૨ ટકાથી વધુ નીચે ટ્રેડ કરી રહ્યો હતો. આ ઉપરાંત, શરૂઆતના વેપારમાં હોંગકોંગનો હેંગ સેંગ પણ ઉદય ક્ષેત્રમાં ટ્રેડ કરી રહ્યો હતો.

અહીં એ ચર્ચા કરવી પણ મહત્‍વપૂર્ણ છે કે અમેરિકન શેરબજારોમાં કયો ભય છે, જેના કારણે તેઓ તૂટી પડ્‍યા છે. તો ચાલો તમને જણાવી દઈએ કે યુએસ રાષ્‍ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પના ટેરિફ વોરે પહેલાથી જ વિશ્વમાં હલચલ મચાવી દીધી છે અને વિશ્વમાં વેપાર યુદ્ધ શરૂ કરી દીધું છે. એક તરફ, અમેરિકા ઘણા દેશો પર ટેરિફ લાદી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ, અન્‍ય દેશો પણ અમેરિકા સામે બદલો લઈ રહ્યા છે. આવી સ્‍થિતિમાં દેશમાં મોંઘવારીનો ભય મંડરાઈ રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકામાં ૧૨ માર્ચે ફુગાવાના આંકડા જાહેર કરવામાં આવશે અને તેના બીજા જ દિવસે ઉત્‍પાદક ભાવ સૂચકાંક (PPI) જાહેર કરવામાં આવશે. એકંદરે, ટેરિફ, ફુગાવો અને વૈશ્વિક મંદીના ભય બજારમાં પ્રભુત્‍વ ધરાવે છે.

વધતા વેપાર તણાવ અને ધીમા પડતા યુ.એસ. અર્થતંત્રના સંકેતોને કારણે તાજેતરના અઠવાડિયામાં નાણાકીય બજારોમાં અસ્‍થિરતા જોવા મળી છે. આનાથી ગ્રાહકોના વિશ્વાસ અને વ્‍યવસાયિક પ્રવળત્તિઓ પર અસર પડી છે. વોલ સ્‍ટ્રીટ પર તાજેતરના વેચવાલીનો સૌથી મોટો માર યુ.એસ. ટેક શેરોએ ભોગવ્‍યો છે.

આ ઘટાડાનાં મુખ્‍ય કારણોમાં શામેલ છે.  શેરનું ઊંચું મૂલ્‍યાંકન, વેપાર નીતિઓમાં ફેરફારને કારણે આર્થિક અનિﾍતિતા અને કંપનીઓના નિરાશાજનક પરિણામો. ટેસ્‍લાનું બજાર મૂલ્‍ય એક જ દિવસમાં ઼૧૨૫ બિલિયનથી વધુ ઘટયું. ડેલ્‍ટા એર લાઇન્‍સ જેવી કંપનીઓએ આર્થિક પરિસ્‍થિતિ અંગે ચિંતા દર્શાવીને તેમના નફાના અંદાજ ઘટાડી દીધા છે. રોકાણકારો ફુગાવાના અહેવાલો, વ્‍યાજ દર નીતિઓ અને અર્થતંત્રને સ્‍થિર કરવા માટે સરકારના સંભવિત પગલાં પર નજર રાખી રહ્યા છે.

નાસ્‍ડેક આખું વર્ષ જોખમ-મુક્‍ત રહ્યો છે. તે ખૂબ જ ઊંચા મૂલ્‍યાંકનનું કમનસીબ સંયોજન છે જ્‍યાં અમે વર્ષની શરૂઆત કરી હતી અને પછી સામાન્‍ય રીતે અનિﾍતિતામાં વધારો થયો હતો, નોર્થલાઇટ એસેટ મેનેજમેન્‍ટના ચીફ ઇન્‍વેસ્‍ટમેન્‍ટ ઓફિસર ક્રિસ ઝેકેરેલીએ જણાવ્‍યું હતું.

રવિવારે એક ઇન્‍ટરવ્‍યુમાં, ટ્રમ્‍પે અમેરિકા મંદીનો સામનો કરી શકે છે કે કેમ તે અંગે અનુમાન કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ એવા સમયે આવ્‍યું છે જ્‍યારે રોકાણકારો ચિંતિત છે કે મેક્‍સિકો, કેનેડા અને ચીન પર તેમની અસ્‍થિર વેપાર નીતિઓ ગ્રાહક માંગ અને કોર્પોરેટ રોકાણને ઘટાડી શકે છે. વ્‍હાઇટ હાઉસે મંદીના ભયને નકારી કાઢયો છે. એવું કહેવામાં આવ્‍યું છે કે બજારમાં ઘટાડા છતાં, અર્થતંત્ર મજબૂત છે.

ચીન દ્વારા અમેરિકાની કેટલીક આયાત પર લાદવામાં આવેલા જવાબી ટેરિફ હવે અમલમાં આવવાના છે. આ અઠવાડિયાના અંતમાં કેટલીક બેઝ મેટલ્‍સ પર યુએસ ટેરિફ પણ લાદવામાં આવે તેવી શકયતા છે. નવેમ્‍બર ૨૦૨૩ પછી પહેલી વાર S&P ૫૦૦ તેના ૨૦૦-દિવસના મૂવિંગ એવરેજથી નીચે બંધ થવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે.

વિશ્‍લેષકો આને એક મહત્‍વપૂર્ણ સપોર્ટ લેવલ તરીકે જુએ છે. તેનું ભંગાણ આગળ મોટી વેચવાલીનો સંકેત આપી શકે છે. વોલ સ્‍ટ્રીટના ભય માપક તરીકે ઓળખાતો CBOE વોલેટિલિટી ઇન્‍ડેક્‍સ ૩ પોઈન્‍ટથી વધુ વધીને ૨૬ પર પહોંચી ગયો. ૧૮ ડિસેમ્‍બર પછી આ તેનું સૌથી ઊંચું સ્‍તર છે.

રોઇટર્સના એક સર્વેમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે ૯૧્રુ અર્થશાષાીઓ ટ્રમ્‍પની બદલાતી વેપાર નીતિઓને કારણે મંદીનું જોખમ વધારે છે. HSBC એ પણ ટેરિફ અંગે અનિﾍતિતાનો ઉલ્લેખ કરીને યુએસ શેરોનું રેટિંગ ઘટાડ્‍યું

Nvidia જેવા મોટા શેરોમાં ૪.૪% જેટલો ઘટાડો થયો, જ્‍યારે Microsoft અને અન્‍ય શેરોમાં લગભગ ૩%નો ઘટાડો થયો. ટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં ૪%નો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો. આના કારણે S&P ૫૦૦ ની અંદર ક્ષેત્રીય ઘટાડો થયો. સ્‍થાનિક શેરો પર ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરતો સ્‍મોલ-કેપ રસેલ ૨૦૦૦ ઇન્‍ડેક્‍સ ૧.૬% ઘટયો. યુબીએસે તેના અનુમાનમાં ઘટાડો કર્યા પછી ટેસ્‍લાના શેર લગભગ ૧૦% ઘટયા. ફુગાવા, નોકરીની તકો અને ગ્રાહક વિશ્વાસ અંગેના ડેટા આ અઠવાડિયાના અંતમાં જાહેર થવાના છે.

શુક્રવારે ફેડ ચેર જેરોમ પોવેલની ટિપ્‍પણીઓથી રોકાણકારોને થોડી રાહત મળી કે અર્થતંત્ર મજબૂત સ્‍થિતિમાં છે. પરંતુ તેમણે ઉધાર ખર્ચ ઘટાડતી વખતે સાવધાની રાખવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂકયો. ફેડરલ ઓપન માર્કેટ કમિટી આવતા અઠવાડિયે મળશે. LSEG દ્વારા સંકલિત ડેટા અનુસાર, વેપારીઓ અપેક્ષા રાખે છે કે આ વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં નીતિ દરો યથાવત રહેશે.(૪૦.૧૦)