નવી દિલ્હીઃ મંગળવારે પ્રસિદ્ધ થયેલા નવા અહેવાલ મુજબ વિશ્વના ટોચના 20 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી 13 ભારતમાં છે. પ્રદૂષિત શહેરોની આ યાદીમાં આસામના બર્નિહાટનું નામ ટોચ પર છે. સ્વિસ એર ક્વોલિટી ટેક્નોલોજી કંપની IQAirના વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રિપોર્ટ 2024માં જણાવાયું છે કે દિલ્હી વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી પ્રદૂષિત રાજધાની છે, જ્યારે ભારત 2024માં વિશ્વનો પાંચમો સૌથી પ્રદૂષિત દેશ બની ગયો છે. તમને જણાવી દઈએ કે 2023માં ભારત આ યાદીમાં ત્રીજા સ્થાને હતું.

   અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં 2024માં PM2.5 સાંદ્રતામાં 7 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જે 2023માં સરેરાશ 50.6 માઈક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટર હતો, જે 54.4 માઈક્રોગ્રામ પ્રતિ ક્યુબિક મીટર હતો. તેમ છતાં, વિશ્વના 10 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાંથી 6 ભારતમાં છે. દિલ્હીએ ઉચ્ચ પ્રદૂષણ સ્તરો રેકોર્ડ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું, વાર્ષિક સરેરાશ PM2.5 ની સાંદ્રતા 91.6 માઇક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટર છે, જે 2023 માં વધીને લગભગ 92.7 માઇક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટર થઈ ગઈ છે

  વિશ્વના ટોચના 20 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાં 13 ભારતીય શહેરો છે: બર્નીહાટ, દિલ્હી, મુલ્લાનપુર (પંજાબ), ફરીદાબાદ, લોની, નવી દિલ્હી, ગુરુગ્રામ, ગંગાનગર, ગ્રેટર નોઇડા, ભીવાડી, મુઝફ્ફરનગર, હનુમાનગઢ અને નોઇડા. એકંદરે, 35 ટકા ભારતીય શહેરોમાં વાર્ષિક PM2.5 સ્તર WHO ની 5 માઇક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટરની મર્યાદા કરતાં 10 ગણા કરતાં વધુ છે. ભારતમાં વાયુ પ્રદૂષણ ખતરનાક સ્તરે પહોંચી ગયું છે અને તેના કારણે સરેરાશ ભારતીયનું આયુષ્ય લગભગ 5.2 વર્ષ જેટલું ઘટી ગયું છે.

   ગયા વર્ષે પ્રકાશિત થયેલા લેન્સેટ પ્લેનેટરી હેલ્થ સ્ટડી અનુસાર, 2009 થી 2019 દરમિયાન ભારતમાં દર વર્ષે લગભગ 1.5 મિલિયન મૃત્યુ PM2.5 પ્રદૂષણના લાંબા ગાળાના સંપર્કમાં સંભવિત રીતે સંકળાયેલા હતા. PM2.5 એ 2.5 માઇક્રોનથી નાના હવાના પ્રદૂષણના કણોનો ઉલ્લેખ કરે છે, જે ફેફસાં અને લોહીના પ્રવાહમાં પ્રવેશી શકે છે, જેનાથી શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, હૃદય રોગ અને કેન્સર પણ થાય છે. સ્ત્રોતોમાં વાહન એક્ઝોસ્ટ, ઔદ્યોગિક ઉત્સર્જન અને લાકડા અથવા પાકના કચરાને બાળવાનો સમાવેશ થાય છે.

  WHO ના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક અને આરોગ્ય મંત્રાલયના સલાહકાર સૌમ્યા સ્વામીનાથને જણાવ્યું હતું કે ભારતે હવાની ગુણવત્તાના ડેટા સંગ્રહમાં પ્રગતિ કરી છે, પરંતુ પર્યાપ્ત પગલાં લીધા નથી. તેણે કહ્યું, ‘અમારી પાસે ડેટા છે; હવે આપણને પગલાંની જરૂર છે. કેટલાક ઉકેલો સરળ છે જેમ કે બાયોમાસને એલપીજી સાથે બદલવા. ભારત પાસે આ માટે પહેલેથી જ યોજના છે, પરંતુ આપણે વધારાના સિલિન્ડર પર વધુ સબસિડી આપવી જોઈએ. પ્રથમ સિલિન્ડર મફત છે, પરંતુ સૌથી ગરીબ પરિવારો, ખાસ કરીને મહિલાઓને વધુ સબસિડી મળવી જોઈએ. આનાથી તેમના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો થશે અને બહારનું વાયુ પ્રદૂષણ ઘટશે