નવી દિલ્‍હી, તા.૧૩: ભારતના અર્થતંત્રનું ગૌરવ કહેવાતું ક્ષેત્ર હાલમાં સંકટના સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં, ભારતની પ્રખ્‍યાત આઇટી કંપનીઓના શેરમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે, જેના કારણે રોકાણકારોના મનમાં ભયનો માહોલ છે. આ પાછળના કારણો છે - અમેરિકામાં મંદીની ભીતિ, ટેરિફ યુદ્ધ અને નબળી આવક વળદ્ધિ. આના કારણે, ટોચની ૧૦ આઇટી કંપનીઓને લગભગ ૮૮,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે. આ પરિસ્‍થિતિને કારણે, નિફ્‌ટી આઈટી ઇન્‍ડેક્‍સ પણ મંદીમાં જતો દેખાય છે.

ભારતની સૌથી મોટી સોફ્‌ટવેર સેવાઓ નિકાસકાર કંપની ટાટા કન્‍સલ્‍ટન્‍સી સર્વિસીસના શેર લગભગ ૨૩% ઘટયા છે, જેના કારણે રોકાણકારોની ૩.૭ લાખ કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિનો નાશ થયો છે. ટોચની ૧૦ IT કંપનીઓમાંથી આઠ કંપનીઓ મંદીની ઝપેટમાં છે, જેમાં ઇન્‍ફોસિસ, HCL ટેક અને ટેક મહિન્‍દ્રાનો પણ સમાવેશ થાય છે. LTIMindtree ને સૌથી વધુ નુકસાન થયું, તેના શેર ૩૩ ટકા ઘટયા. તે જ સમયે, વિપ્રોએ આ મુશ્‍કેલ સમયમાં તુલનાત્‍મક રીતે સારું -દર્શન કર્યું છે, પરંતુ તેના શેરમાં પણ ૧૬ ટકાનો ઘટાડો થયો છે.

ત્રીજા ક્‍વાર્ટરના પરિણામોએ થોડી રાહત આપી હોવા છતાં, ત્‍યારથી પરિસ્‍થિતિ વધુ ખરાબ થઈ ગઈ છે. વધતી જતી ટેરિફ વોર, યુએસ ફેડ દ્વારા વ્‍યાજ દરમાં ઘટાડામાં વિલંબ અને મંદીના ભયથી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ડગમગી ગયો છે. તમને જણાવી દઈએ કે જે કંપનીઓના શેર તેમના અગાઉના ઉચ્‍ચ સ્‍તરથી ૨૦ ટકાથી વધુ ઘટે છે તેમને સામાન્‍ય રીતે મંદીવાળા શેર ગણવામાં આવે છે.

અમેરિકામાં મંદીની ધમકી વૈશ્વિક બજારો માટે એક મોટી ચિંતાનો વિષય છે. રાષ્‍ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફથી આર્થિક સ્‍થિરતા અંગે ચિંતાઓ વધી છે. વિશ્‍લેષકો માને છે કે ભૂરાજકીય અને ટેરિફ સંબંધિત જોખમો યુએસ અને યુરોપિયન સાહસોની ટૂંકા ગાળાની સ્‍થિરતાને અસર કરી રહ્યા છે, જે ભારતના આઇટી ક્ષેત્રને પણ અસર કરી શકે છે. જે.પી. મોર્ગનના મુખ્‍ય અર્થશાષાીએ આ વર્ષે અમેરિકામાં મંદીની શકયતા ૪૦ ટકા રાખી છે અને ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકન શાસનમાં વિશ્વાસનો અભાવ રોકાણ સ્‍થળ તરીકે દેશની છબીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આ પરિસ્‍થિતિને કારણે ગોલ્‍ડમેન સૅક્‍સ અને મોર્ગન સ્‍ટેનલીના અર્થશાષાીઓએ તેમના યુએસ જીડીપી વળદ્ધિના અંદાજને અનુક્રમે ૧.૭% અને ૧.૫% સુધી ઘટાડવાની ફરજ પડી છે.

વૈશ્વિક બ્રોકરેજ ફર્મ મોર્ગન સ્‍ટેનલીએ ભારતની મુખ્‍ય IT કંપનીઓ માટે યુએસ ડોલર આવક વળદ્ધિનો અંદાજ ૧૦૦-૨૦૦ બેસિસ પોઇન્‍ટ ઘટાડી દીધો છે. પેઢી માને છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં વળદ્ધિ દર ૪.૫% અને નાણાકીય વર્ષ ૨૭ માં ૬% રહેવાની શકયતા છે. વિશ્‍લેષકો કહે છે કે યુએસ વહીવટીતંત્રના ટેરિફ વલણ અને ચાલુ ભૂ-રાજકીય તણાવને કારણે ગ્રાહકો રાહ જુઓ અને જુઓની વ્‍યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે, જે IT ખર્ચ અંગેના નિર્ણયોમાં વિલંબ કરી શકે છે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સના ઝડપી વિકાસે IT સેવાઓ ઉદ્યોગ માટે નવા પડકારો પણ લાવ્‍યા છે. જનરેટિવ AI  અપનાવવાથી સોફ્‌ટવેર નિકાસકારો માટે સ્‍પર્ધાત્‍મક લેન્‍ડસ્‍કેપ બદલી શકાય છે. કોટક ઇન્‍સ્‍ટિટયૂશનલ ઇક્‍વિટીઝને ટાંકીને ઇકોનોમિક ટાઇમ્‍સે લખ્‍યું છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં GenAI ના વધતા ઉપયોગથી નવી કંપનીઓને ફાયદો થશે, જ્‍યારે જૂની કંપનીઓને પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. AI દ્વારા ઉત્‍પાદકતા વધારવાનો ધ્‍યેય કંપનીઓ માટે પ્રાથમિકતા રહે છે, પરંતુ આનાથી IT સેવા કંપનીઓની આવકમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. (રર.૧૯)