દેશભરમાં હોળીના તહેવારની ઉજવણી ધૂમધામથી કરવામાં આવી રહી છે. હોલિકા દહન માટે શુભ મુહૂર્ત રાત્રે 11:26 થી 12:30 સુધી રહેશે. આ સમયગાળો પૂર્ણિમા તિથિ અને પ્રદોષ કાળમાં આવે છે, જે શાસ્ત્રો અનુસાર અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. આ આર્ટિકલમાં હોલિકા દહનનું મહત્વ, પૂજા વિધિ અને મંત્રો વિશે વિગતવાર જાણો.

હોલિકા દહન કરવાનો શુભ મુહૂર્ત

આ વર્ષે, હોલિકા દહનનો શુભ મુહૂર્ત 13 માર્ચે રાત્રે 11:26 થી 12:30 સુધી રહેશે. ફાલ્ગુન પૂર્ણિમા તિથિ 13 માર્ચે સવારે 10:35 વાગ્યે શરૂ થશે અને બપોરે 12:23 વાગ્યે સમાપ્ત થશે.

હોલિકા દહન પૂજા સામગ્રી

નાળિયેર ,બતાશા.કાચો કપાસનો દોરો.અક્ષત (ચોખા).ગુલાલ પાવડર.ધૂપ અને રોલી. ફૂલ.આખી મગની દાળ,હળદરનો ટુકડો.ગાયના છાણમાંથી બનાવેલી માળા.નવું અનાજ (ઘઉં, જવ, ચણા). એક કટોરો પાણી

હોલિકા દહન પૂજા વિધિ

હોલિકા પાસે જઈને પૂર્વ દિશામાં મુખ કરીને બેસો.પૂજા માટે જરૂરી સામગ્રી તૈયાર રાખો, જેમાં પાણી, રોલી, અક્ષત, ફૂલો, કાચો દોરો, ગોળ, આખી હળદર, મગ, ગુલાલ અને બતાશા રાખો.નવા પાકના પાકેલા ઘઉં અને ચણા પણ લાવો.હવે હોલિકા પાસે ગાયના છાણથી બનેલી ગુલારીની માળા રાખો.કાચા દોરાને હોલિકાની આસપાસ ત્રણ કે સાત વાર લપેટો.શ્રી ગણેશજીનું ધ્યાન કરી, હોલિકા અને ભક્ત પ્રહલાદને સમર્પિત પૂજા સામગ્રી અર્પણ કરો.ભગવાન શ્રી વિષ્ણુના નરસિંહ અવતારને નમસ્કાર કરી, કુટુંબના સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરો.હોલિકા દહન પછી, અગ્નિને પાણી અર્પણ કરો.અગ્નિદેવને નમસ્કાર કરીને હોલિકાની પરિક્રમા કરો અને શુભ આશીર્વાદ મેળવો.

હોલિકા દહન પૂજા મંત્ર

अहकूटा भयत्रस्तै: कृता त्वं होलि बालिशै:,
असत्वां पूजयिष्यामि भूति-भूति प्रदायिनीम।

वंदितासि सुरेंद्रेण ब्रह्राणा शंकरेण च।
अतस्त्वं पाहि मां देवी भूति भूतिप्रदा भव।।

ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्। उर्वारुकमिव बन्धनान् मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्

ॐ भूर्भुव: स्व: तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो न: प्रचोदयात्

असृक्पाभयसंत्रस्तै: कृता त्वं होलि बालिशै:। अतस्त्वां पूजायिष्यामि भूते भूतिप्रदा भव।।

પુરાણો અનુસાર, ભદ્રા રહિત પ્રદોષ કાળમાં ફાલ્ગુન પૂર્ણિમાના દિવસે અગ્નિ પ્રગટાવવી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.હોલિકા દહન સમયે, પરિવારના તમામ સભ્યોએ મળીને પવિત્ર અગ્નિને નવા અનાજ જેમ કે ઘઉં, જવ અને લીલા ચણાના કાન અર્પણ કરવા જોઈએ. આ વિધિ ઘરમાં શુભતા અને સકારાત્મક ઊર્જા લાવે છે.હોળીની અગ્નિ ખૂબ જ પવિત્ર માનવામાં આવે છે, તેથી કેટલાક લોકો આ અગ્નિ પોતાના ઘરમાં લાવી, તેનાથી ચૂલો પ્રગટાવે છે. અમુક સ્થાનો પર આ અગ્નિમાંથી શાશ્વત દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરા પણ જોવા મળે છે.

હોલિકા દહનના આ મહત્વપૂર્ણ લાભો માનવામાં આવે છે:

દુઃખોનો નાશ અને સુખ-સમૃદ્ધિમાં વધારો ,ભગવાન વિષ્ણુના વિશેષ આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે,મહાલક્ષ્મી પ્રસન્ન થાય છે, જેનાથી ઘરમાં ધનલક્ષ્મી અને શાંતિનો વાસ રહે છે,શાસ્ત્રો મુજબ, ફાલ્ગુન પૂર્ણિમાના દિવસે સ્નાન, દાન અને ઉપવાસ સાથે હોળી અગ્નિની પૂજા કરવાથી જીવનમાં સુખ અને સમૃદ્ધિ મળે છે.

 

હોલિકા દહનના બીજા દિવસે એટલે કે 14 માર્ચ, શુક્રવારના રોજ ધુળેટીની ઉજવણી કરવામાં આવશે.

 

14 માર્ચ એટલે કે હોળીના દિવસે વર્ષનું પહેલું ચંદ્રગ્રહણ થશે. આ ગ્રહણ સવારે 09:29 થી બપોરે 03:29 વાગ્યા સુધી રહેશે. આ સમય દરમિયાન શુભ કાર્યો કરવાની મનાઈ છે.

 

દર વર્ષે હોલિકા દહનના દિવસે ભદ્રા કાળ પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે છે, કારણ કે, ભદ્રામાં હોલિકા દહન કરવું અશુભ માનવામાં આવે છે. શાસ્ત્રો મુજબ, ભદ્રા કાળ દરમિયાન કરવામાં આવેલા શુભ કાર્યો નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. તેથી, હોલિકા દહન માટે શુભ સમય પસંદ કરતા પહેલા ભદ્રા સમાપ્ત થવાની રાહ જોવામાં આવે છે.

ભદ્રા સમય 13 માર્ચ રાત્રે 11:26 વાગ્યા સુધી રહેશે. જ્યોતિષશાસ્ત્ર અનુસાર, ભદ્રા દરમિયાન કોઈપણ શુભ કાર્ય ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તે નકારાત્મક અસર લાવે છે. તેથી, 13 માર્ચ રાત્રે 11:26 બાદ હોલિકા દહન માટે શુભ સમય શરૂ થશે.

 

પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, ભગવાન વિષ્ણુએ તેમના ભક્ત પ્રહલાદને હોલિકાની પ્રતિકૂળ શક્તિઓથી બચાવ્યા હતા. આ દિવસ સદાચારના દૂષ્ટતા પર વિજયનું પ્રતીક છે. હોલિકા દહન માત્ર ધાર્મિક મહત્વ ધરાવતું નથી, પરંતુ તે આત્માની શુદ્ધિ અને મનની પવિત્રતાનું પ્રતીક પણ છે. આ તહેવાર દ્વારા દેવતાઓને નવા પાકનું અર્પણ કરવામાં આવે છે, જેનાથી આગામી વર્ષ માટે સમૃદ્ધિ અને સુખ-શાંતિના આશીર્વાદ મળે છે.

 

હોલિકા દહનની પૌરાણિક કહાની ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ભક્ત પ્રહલાદ સાથે સંકળાયેલી છે. કહેવાય છે કે રાક્ષસ રાજા હિરણ્યકશિપુ પોતાને દેવતા માનતો હતો અને ભગવાન વિષ્ણુનો કટ્ટર શત્રુ હતો. તેણે પોતાના રાજ્યમાં ભગવાનની પૂજાને પ્રતિબંધિત કરી હતી. તેમ છતાં, તેનો પુત્ર પ્રહલાદ એક નિષ્ઠાવાન વિષ્ણુભક્ત હતો. હિરણ્યકશિપુએ અનેક પ્રયત્નો કર્યા પ્રહલાદને સંહારવા, પણ દરેક વખતમાં ભગવાન વિષ્ણુએ પ્રહલાદનું રક્ષણ કર્યું. અંતે, રાજાએ પોતાની બહેન હોલિકાની મદદ લીધી.

હોલિકાને એક વરદાન મળ્યું હતું કે અગ્નિ તેને કોઈ નુકસાન પહોંચાડી શકશે નહીં. તેથી, હિરણ્યકશિપુએ હોલિકાને આદેશ આપ્યો કે તે પ્રહલાદને ખોળામાં લઈ અગ્નિમાં બેસે. પરંતુ ભગવાન વિષ્ણુની કૃપાથી હોલિકા અગ્નિમાં બળી ગઈ અને પ્રહલાદ સુરક્ષિત રહ્યો. ત્યારથી, હોલિકા દહન સત્યના દુષ્ટતા પર વિજયનું પ્રતીક બની ગયું.