<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Wednesday, 19th March 2025

લગ્ન પછી કેટલા વર્ષ સુધી પ્રોપર્ટી પર દીકરીનો રહે છે હક, જાણો સંપૂર્ણ નિયમો

ભારતમાં મિલકતના અધિકારોને લઈને ઘણા વર્ષોથી વિવાદો અને પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. ખાસ કરીને દીકરીઓના પ્રોપર્ટી હકો અંગે. શું લગ્ન પછી પણ દીકરીનો મિલકત પર અધિકાર રહેશે? જો હા, તો આ અધિકાર કેટલો સમય ચાલશે?

ભારતમાં મિલકતના અધિકારોને લઈને ઘણા વર્ષોથી વિવાદો અને પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. ખાસ કરીને દીકરીઓના પ્રોપર્ટી હકો અંગે. શું લગ્ન પછી પણ દીકરીનો મિલકત પર અધિકાર રહેશે? જો હા, તો આ અધિકાર કેટલો સમય ચાલશે? આ પ્રશ્નો વારંવાર આવે છે. ભારતમાં, હિંદુ ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ 1965 હેઠળ આ અંગે કાયદાઓ બનાવવામાં આવ્યા છે, જે દીકરીઓને તેમના અધિકારો અંગે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા પ્રદાન કરે છે. આવો, ચાલો જાણીએ કે લગ્ન પછી પણ દીકરીઓને સંપત્તિ પર શું અધિકાર છે અને આ કાયદામાં શું ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે.

  હિંદુ ઉત્તરાધિકાર કાયદામાં મુખ્ય ફેરફાર (2005)

  2005 પહેલા, હિંદુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા હેઠળ, પુત્રીઓને સંપત્તિમાં પુત્રો જેટલો અધિકાર ન હતો. લગ્ન પછી, તેઓને પરિવારના સભ્યો ગણવામાં આવતા ન હતા અને તેમની મિલકત પર કોઈ હક ન હતો. પરંતુ, આ કાયદામાં 2005માં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં પુત્રીઓને પુત્રોની જેમ મિલકતમાં સમાન અધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો. હવે લગ્ન પછી પણ દીકરીઓને પિતાની મિલકતમાં સમાન હિસ્સો મળી શકે છે.

   2005માં થયેલા આ સુધારા પછી એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે લગ્ન પછી પણ દીકરીઓનો હંમેશા સંપત્તિ પર અધિકાર રહેશે. આ અધિકાર અંગે કોઈ સમય મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી નથી. એટલે કે પિતાની મિલકત પર દીકરીનો અધિકાર લગ્ન પછી પણ અકબંધ રહેશે અને તે ક્યારેય નાબૂદ થશે નહીં.

   વડીલોપાર્જિત મિલકત અને સ્વ હસ્તગત મિલકત વચ્ચેનો તફાવત

હિંદુ ઉત્તરાધિકાર કાયદા હેઠળ, મિલકતને બે વર્ગોમાં વહેંચવામાં આવી છે:

પૈતૃક મિલકત - આ એવી મિલકત છે જે પેઢી દર પેઢી પસાર થાય છે, જેમ કે દાદા-દાદીની મિલકત. આ મિલકત પર પુત્ર અને પુત્રી બંનેનો સમાન અધિકાર છે.

 સ્વ-સંપાદિત મિલકત - આ તે મિલકત છે જે વ્યક્તિએ પોતાની મહેનત અથવા કમાણી દ્વારા પ્રાપ્ત કરી છે. તેના પર વ્યક્તિનો પોતાનો અધિકાર છે, અને જો તે ઇચ્છે, તો તે તેના પુત્ર અથવા પુત્રીને ટ્રાન્સફર કરી શકે છે. જો પિતાનું અવસાન થાય અને મિલકતનું વિભાજન ન થાય તો પુત્ર અને પુત્રી બંનેને મિલકતમાં સમાન હિસ્સો મળશે. જો પિતાએ પોતાની સ્વ-સંપાદિત મિલકત કોઈના નામે કરી હોય, તો તે વ્યક્તિ તે મિલકતની માલિક હશે.

  જો પિતાના મૃત્યુ સમયે મિલકતનું વિભાજન ન થયું હોય, તો આવી સ્થિતિમાં પુત્ર અને પુત્રી બંનેને મિલકતનો સમાન હિસ્સો મળે છે. આ સ્થિતિમાં કોઈપણ પુત્ર કે પુત્રી મિલકતના કાયદેસર વારસદાર છે. આનો અર્થ એ થયો કે દીકરીઓને મિલકત પર હંમેશા અધિકાર રહેશે, પછી ભલે તેઓ લગ્ન કરે કે ન કરે, અથવા ભલે ગમે તેટલા વર્ષો વીતી જાય.

  શું પિતાને મિલકત વિભાજીત કરવાનો અધિકાર છે? હા, પિતાને પોતાની સ્વ-સંપાદિત મિલકતની વહેંચણી કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. જો તે ઈચ્છે તો તે મિલકત માત્ર પુત્રને જ, માત્ર પુત્રીને જ ટ્રાન્સફર કરી શકે છે અથવા બંને વચ્ચે સમાન રીતે વહેંચી શકે છે. આ નિર્ણય પિતાની વિવેકબુદ્ધિ પર આધાર રાખે છે. જો વિભાજન કરવામાં ન આવે તો કાયદા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે કે પુત્ર અને પુત્રી બંનેને સમાન અધિકાર છે.

(2:04 PM IST)