<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Saturday, 22nd March 2025

સિંહોની વસ્‍તી ૯૦૦ને વટાવી જાય તેવી શકયતા

૨૦૨૦ની ગણતરી વખતે ૬૭૪ વનરાજો હતાઃ ૫ વર્ષમાં ૩૬%નો વધારો થવાની શકયતા ૧૦મી મેથી ૧૩મી મે દરમ્‍યાન સિંહોની ગણતરીનું કામ શરૂ થશેઃ બીનસત્તાવાર આંકડો ૧૪૦૦-૧૫૦૦નો હોઈ શકે છે

નવી દિલ્‍હી, તા.૨૨: ૨૦૨૫માં સિંહોની વસ્‍તી ગણતરી થોડા અઠવાડિયા દૂર છે ત્‍યારે વન અધિકારીઓ સૂચવે છે કે વ્‍યાપક સંરક્ષણ પ્રયાસોના પરિણામે સિંહોની વસ્‍તીમાં વધારો થયો છે. વન અધિકારીઓનું કહેવું છે કે વલણો સૂચવે છે કે આ વર્ષે ૧૦ થી ૧૩ મે વચ્‍ચેના સત્તાવાર અંદાજ મુજબ એશિયાઈ સિંહોની વસ્‍તી ૯૦૦ ના આંકડાને સ્‍પર્શી શકે છે. અંતિમ ગણતરી જૂનમાં જ જાહેર થવાની શકયતા છે.

વરિષ્ઠ વન અધિકારીઓ સ્‍વીકારે છે કે રાજ્‍યમાં સિંહો દૂર દૂર સુધી પોતાના પગ ફેલાવી રહ્યા છે, અનૌપચારિક અંદાજ મુજબ સિંહોની સંખ્‍યા ૧,૪૦૦ થી ૧,૫૦૦ ની વચ્‍ચે હોઈ શકે છે.

અગાઉના વિકાસ વલણોના આધારે - ૨૦૧૫ માં ૨૭.૨૫% અને ૨૦૨૦ માં ૨૯.૭૮% - આ વર્ષનો વધારો ૩૦%થી વધુ થઈ શકે છે. ૨૦૨૫ની વસ્‍તી ગણતરીમાં સત્તાવાર સિંહોની સંખ્‍યા ૯૦૦ સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે, અનૌપચારિક અંદાજ મુજબ રાજ્‍યમાં આ સંખ્‍યા ૧,૪૦૦-૧,૫૦૦ની નજીક છે, એમ એક વરિષ્ઠ વન અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્‍યું હતું.

૨૦૨૦ની વસ્‍તી ગણતરીમાં ગુજરાતમાં ૬૭૪ સિંહો નોંધાયા હતા. રાજ્‍યના વન વિભાગના ઉચ્‍ચ અધિકારીઓએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્‍યું હતું કે આંતરિક ગણતરીઓ સતત ઊંચા આંકડા દર્શાવે છે. તેઓ સ્‍વીકારે છે કે ૨૦૨૦ માં પણ, આંતરિક મૂલ્‍યાંકનમાં ૬૭૪ નો સત્તાવાર રીતે જાહેર કરાયેલ આંકડો હોવા છતાં, ગણતરી લગભગ ૧,૦૦૦ હતી.

રૂઢિચુસ્‍ત અભિગમ શા માટે? વન અધિકારીઓ દરેક પૂર્ણિમાના સમયે માસિક વસ્‍તી તપાસ કરે છે જેમાં એક વર્ષથી ઓછી ઉંમરના સિંહોના બચ્‍ચાઓ સહિત સિંહોને વાસ્‍તવિક અવલોકન કરાયેલ વસ્‍તી તરીકે ગણવામાં આવે છે, જે હંમેશા ઉચ્‍ચ બાજુએ હોય છે. જોકે, સત્તાવાર સંખ્‍યા રૂઢિચુસ્‍ત રિર્પોટિંગ અભિગમ દર્શાવે છે.

આ વિસંગતતા અસ્‍તિત્‍વમાં છે કારણ કે વન્‍યજીવ વસ્‍તી ગણતરીના આંકડામાં સામાન્‍ય રીતે ઇરાદાપૂર્વક રૂઢિચુસ્‍ત માર્જિનનો સમાવેશ થાય છે. મોટી બિલાડીઓ માટે, સામાન્‍ય રીતે ૧૦%ની ભૂલ માર્જિન હોય છે, જે એજન્‍સીઓને નીચી બાજુએ અહેવાલ આપે છે. જ્‍યારે રાષ્‍ટ્રીય વાઘ સંરક્ષણ સત્તામંડળ શ્રેણી આપે છે (૨૦૨૨ ની વસ્‍તી ગણતરીમાં ૩,૧૬૭ થી ૩,૯૨૫ વાઘ), ગુજરાતે સતત શ્રેણી પ્રદાન કરવાને બદલે ફક્‍ત સૌથી સુરક્ષિત, ઓછી સંખ્‍યા જાહેર કરવાનું પસંદ કર્યું છે, વાઇલ્‍ડલાઇફ ઇન્‍સ્‍ટિટયૂટ ઓફ ઇન્‍ડિયા સાથે સંકળાયેલા બિગ કેટ્‍સના નિષ્‍ણાતે જણાવ્‍યું હતું.

નિષ્‍ણાતોએ જણાવ્‍યું હતું કે વન વિભાગ પણ બચ્‍ચાઓની સંખ્‍યા જાહેર કરવામાં રૂઢિચુસ્‍ત રહ્યો છે કારણ કે નાના બચ્‍ચાઓમાં મળત્‍યુદર ખૂબ ઊંચો છે. WII ના એક અભ્‍યાસમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે બચ્‍ચાઓનો જીવિત રહેવાનો દર તેમના જન્‍મના પ્રથમ વર્ષમાં સૌથી ઓછો હતો કારણ કે તેમને બાળહત્‍યા, ત્‍યજી દેવા અને અન્‍ય કુદરતી કારણો જેવા જોખમોનો સામનો કરવો પડે છે. જો ગણતરી દરમિયાન, ૧૦૦ બચ્‍ચા દેખાય છે, તો ગણતરીમાં ફક્‍ત ૫૦% જ દેખાય છે, જે મોટી બિલાડીઓની ગણતરી દરમિયાન સ્‍વીકળત પ્રથા છે, એક ટોચના વન અધિકારીએ જણાવ્‍યું.

સિંહોની વધતી સંખ્‍યા તેમના સતત વિસ્‍તરતા પ્રદેશમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે. આ મોટા બિલાડીઓ હવે દેવભૂમિ સોમનાથ સિવાય સમગ્ર સૌરાષ્‍ટ્ર પ્રદેશમાં હાજર છે. તેમની રેન્‍જ ૨૦૧૫ માં ૨૨,૦૦૦ ચોરસ કિમીથી વધીને ૨૦૨૦ માં ૩૦,૦૦૦ ચોરસ કિમી થઈ ગઈ - જે ૩૬% વિસ્‍તરણ છે. તાજેતરના દૃશ્‍યોમાં દીવ, જેતપુર અને રાજકોટ શહેરની બહારના વિસ્‍તારોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં સિંહોને દરિયા કિનારે ફરતા દર્શાવતા વીડિયો વાયરલ થયા છે.

WII સાથે અગાઉ રહેલા એક વન્‍યજીવન નિષ્‍ણાતે કહ્યું, હું ચોક્કસપણે માનું છું કે સિંહોની વસ્‍તી અંદાજિત અંદાજ કરતાં ઘણી વધારે છે. તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે ૧૬૫ સિંહોના બચ્‍ચા અને નાના-પુખ્‍ત સિંહોના મળત્‍યુના અહેવાલો અને ૧૦-૧૫% ના પ્રમાણભૂત વસ્‍તી મળત્‍યુ દરને લાગુ પાડવાના આધારે, કુલ વસ્‍તી ,૧૧૦૦ થી ૧,૬૫૦ સિંહોની વચ્‍ચે હોઈ શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે આ વર્ષે પણ, વન વિભાગ ષ્‍ત્‍ત્‍ સ્‍વયંસેવકો કે ઘ્‍ઘ્‍વ્‍સ્‍ કેમેરાને સામેલ કર્યા વિના ગણતરી આગળ ધપાવી શકે છે. અન્‍ય એક વરિષ્ઠ સિંહ નિષ્‍ણાતે સૂચન કર્યું કે સરકાર માનવ-પ્રાણી સંઘર્ષને લગતી જાહેર ચિંતા ટાળવા માટે જાણી જોઈને સંખ્‍યાઓ ઓછી કરી રહી છે, જે વધી રહી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ અનિચ્‍છા સમજાવે છે કે વિભાગ ગણતરી દરમિયાન સીસીટીવી કેમેરાનો ઉપયોગ કેમ નથી કરતો

(11:26 AM IST)