નવી દિલ્હી: સંસદમાં સરકારે સત્તાવાર રીતે જાહેર કર્યું છે કે આવકવેરા અધિકારીઓને હવે નવા કાયદા હેઠળ મોબાઈલ ફોન, લેપટોપ, ડેસ્કટોપ, સર્વર્સ, વોટ્સએપ, ઈન્સ્ટાગ્રામ, ફેસબુક, ટ્વિટર, ઈમેઈલ્સ અને અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મની ઍક્સેસ મેળવવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. આ નવો કાયદો તાત્કાલિક અસરથી લાગુ થઈ ગયો છે અને તેના હેઠળ આવકવેરા વિભાગને તપાસ દરમિયાન અથવા તે પછી પણ આ ડિજિટલ સંસાધનોના ઍક્સેસ કોડને ઓવરરાઈડ કરવાની છૂટ મળી છે.

આ પગલું ડિજિટલ યુગમાં કરચોરી રોકવા અને છુપાયેલી આવક શોધવા માટેના પ્રયાસોનો એક ભાગ છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ સત્તા ફક્ત ત્યારે જ વાપરવામાં આવશે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ પર કરચોરીનો આરોપ હશે અથવા અઘોષિત સંપત્તિની શંકા હશે. જોકે, આ નિર્ણયથી નાગરિકોની ગોપનીયતા પર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.

નવા કાયદાની મુખ્ય વિગતો

• કાયદાનું નામ: આવકવેરા બિલ ૨૦૨૫ (લાગુ તારીખ: ૨૬ માર્ચ ૨૦૨૫)

• ઍક્સેસનો અવકાશ: મોબાઈલ ફોન, લેપટોપ, ડેસ્કટોપ, સર્વર્સ, વોટ્સએપ, ઈન્સ્ટાગ્રામ, ફેસબુક, ટ્વિટર, ઈમેઈલ્સ અને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ

• સત્તાનો ઉપયોગ: તપાસ દરમિયાન અથવા પછી ઍક્સેસ કોડ ઓવરરાઈડ કરવાની છૂટ

• ઉદ્દેશ્ય: કરચોરી અટકાવવી અને અઘોષિત આવક/સંપત્તિ શોધવી

• લાગુ પડવાની શરત: કરચોરીની શંકા અથવા પુરાવા એકત્ર કરવા માટે

સરકારનું નિવેદન

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સંસદમાં જણાવ્યું હતું કે, "આજના ડિજિટલ યુગમાં લોકો પોતાની આવક અને સંપત્તિને ઈમેઈલ્સ, સોશિયલ મીડિયા અને ક્લાઉડ સ્ટોરેજમાં છુપાવે છે. અમે તાજેતરમાં વોટ્સએપ ચેટ્સ અને ગૂગલ મેપ્સના ડેટાના આધારે ₹૨૦૦ કરોડની કરચોરી ઝડપી છે. આવી સત્તા વિના આધુનિક કરચોરીને રોકવી અશક્ય છે."

નાગરિકોની ચિંતા

આ નવા કાયદાને લઈને નાગરિકો અને કાનૂની નિષ્ણાતોમાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ઘણા લોકોનું માનવું છે કે આનાથી ખાનગી જીવનમાં સરકારની દખલગીરી વધશે, જે ભારતીય બંધારણની કલમ ૨૧ (ગોપનીયતાનો અધિકાર)નું ઉલ્લંઘન હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આવી સત્તા માટે ન્યાયિક દેખરેખ અને સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા હોવી જરૂરી છે.

આગળ શું?

આ કાયદો હાલ લાગુ થઈ ગયો હોવાથી, આવકવેરા અધિકારીઓ આગામી દિવસોમાં તેનો ઉપયોગ શરૂ કરી શકે છે. જોકે, નાગરિક સંગઠનો અને વિપક્ષી નેતાઓએ આની સામે કાનૂની પડકાર નાખવાની ચીમકી ઉચ્ચારી છે. આ મુદ્દે આગળની ઘટનાઓ પર બધાની નજર રહેશે.