પટના : બિહારમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. અન્ય મુખ્ય પક્ષોની સરખામણીમાં ઓછી મતદાર મૂડી અને નબળા સમર્થન આધાર હોવા છતાં, બિહારમાં કોંગ્રેસ હજુ પણ સમાચારમાં છે. ઘણા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા ચાલી રહી છે, પરંતુ સૌથી વધુ ચર્ચા એ છે કે શું કોંગ્રેસ એકલા વિધાનસભા ચૂંટણી લડશે? આ અંદાજ કેન્દ્રીય નેતૃત્વના તાજેતરના કેટલાક નિર્ણયોના આધારે લગાવવામાં આવી રહ્યો છે. આમાં, આરજેડી સાથેના સંઘર્ષના પાસાઓની શોધ કરવામાં આવી રહી છે.

પહેલો નિર્ણય મોહન પ્રકાશને બિહારના પ્રભારી પદ પરથી દૂર કરવાનો અને તેમના સ્થાને કૃષ્ણ અલ્લાવરુની નિમણૂકનો છે. બીજું, જેએનયુ વિદ્યાર્થી સંઘના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અને સીપીઆઈમાંથી કોંગ્રેસી બનેલા કન્હૈયા કુમારને રોજગારના મુદ્દા પર રાજ્યમાં પદયાત્રા (પદયાત્રા) કાઢવાની પરવાનગી આપવી જોઈએ. ત્રીજું, રાજ્યસભા સભ્ય ડૉ. અખિલેશ પ્રસાદ સિંહના સ્થાને ધારાસભ્ય રાજેશ કુમારને પ્રદેશ પ્રમુખ બનાવવા પડશે.

કોંગ્રેસના આ ત્રણ નિર્ણયોનો અર્થ શું છે?

આ ત્રણ નિર્ણયોનું અર્થઘટન કોંગ્રેસ દ્વારા આરજેડીના પડછાયામાંથી બહાર આવવા અને તેના જૂના સમર્થનનો આધાર પાછો મેળવવાના પ્રયાસ તરીકે કરવામાં આવી રહ્યું છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આરજેડી સાથે સોદાબાજી કરતી વખતે મોહન પ્રકાશ આક્રમક ન બની શક્યા. કન્હૈયા વિપક્ષી નેતા તેજસ્વી યાદવના વિરોધમાં કામ કરશે કારણ કે રોજગાર અને સરકારી નોકરીઓનું વચન આરજેડીનો મુખ્ય ચૂંટણી મુદ્દો છે.

ડૉ. અખિલેશ પ્રસાદ સિંહ આરજેડી પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવે છે. તેથી, તેઓ લાલુ પ્રસાદની સામે બેસીને બેઠકો માટે વાટાઘાટો કરી શકતા નથી. એક પક્ષ અપક્ષ સાંસદ પપ્પુ યાદવનો પણ છે.

તેમના વિશે એવી ચર્ચા છે કે કોંગ્રેસ તેમને પૂર્ણિયા લોકસભા મતવિસ્તારમાંથી પોતાના ઉમેદવાર બનાવવા માંગતી હતી, પરંતુ લાલુ પ્રસાદ અને ખાસ કરીને તેજસ્વી યાદવની સંમતિના અભાવે, પપ્પુને અપક્ષ તરીકે ચૂંટણી લડવી પડી. તે જીત્યો પણ. કોંગ્રેસના નવા માળખામાં એ પણ ઉમેરવામાં આવી રહ્યું છે કે હવે પપ્પુ યાદવ પણ સહયોગ કરશે.

શું આ પ્રયાસો કોંગ્રેસને મજબૂત બનાવશે?

પ્રશ્ન એ પૂછવામાં આવી રહ્યો છે કે શું આ પ્રયાસોથી કોંગ્રેસ વધુ મજબૂત બનશે? વ્યવહારુ પાસું એ છે કે ૧૯૯૦માં બિહારમાં સત્તાથી અલગ થયા પછી, કોંગ્રેસ દરેક વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા કંઈક નવું કરવાનો પ્રયોગ કરી રહી છે. પરિણામ દર્શાવે છે કે તમામ પ્રયાસો છતાં, 2015 સિવાય, દરેક વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસની બેઠકોની સંખ્યા ઘટતી રહી.

કોંગ્રેસે પણ આરજેડીથી અલગ ચૂંટણી લડવાની યુક્તિ અજમાવી. ૨૦૧૦ના વર્ષમાં આ ફળદાયી સાબિત થયું નહીં. બધી ૨૪૩ બેઠકો પર ચૂંટણી લડવા છતાં, તેને ફક્ત ચાર બેઠકો જ મળી. આખરે 2015 માં તે આરજેડી ગઠબંધનમાં જોડાઈ. તેમને 27 બેઠકો પર સફળતા મળી.

ગઠબંધનમાં ચૂંટણી લડવા માટે તેને 41 બેઠકો આપવામાં આવી હતી. આ ૧૯૯૫ની વિધાનસભા ચૂંટણી કરતાં બે ઓછી હતી, જ્યારે કોંગ્રેસ મુખ્ય વિપક્ષી પક્ષ તરીકે ચૂંટણી લડી હતી. 2020 માં, કોંગ્રેસે 70 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી અને 19 બેઠકો જીતી.

શું કોંગ્રેસ બિહારમાં એકલા ચૂંટણી જીતવાની સ્થિતિમાં છે?

આ પૃષ્ઠભૂમિ અને છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં પ્રદેશ કોંગ્રેસની જમીની સ્તરની પ્રવૃત્તિઓ જોતાં, એવું કહી શકાય નહીં કે કોંગ્રેસ એટલી મજબૂત બની ગઈ છે કે તે એકલા ચૂંટણી લડી શકે છે અને એટલી બધી બેઠકો જીતી શકે છે કે તેના ટેકા વિના કોઈ સરકાર બનાવી ન શકે.

આ એક એવું સત્ય છે જેને સાચા કોંગ્રેસીઓ પણ સ્વીકારી રહ્યા છે કે સત્તાથી અલગ થયા પછી, તેણે પોતાનો ટેકો ગુમાવવાનું શરૂ કર્યું અને તેને પાછું મેળવવા માટે કોઈ અર્થપૂર્ણ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો નહીં. તેના મોટાભાગના ઉચ્ચ જાતિના મતદારો એનડીએ સાથે ગયા. મુસ્લિમો અને પછાત વર્ગોએ સમાજવાદી પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા પક્ષોને પોતાના કબજામાં લીધા. અનુસૂચિત જાતિના મતદારો પ્રસાદની જેમ પક્ષોમાં વહેંચાવા લાગ્યા.

દુઃખની વાત એ છે કે આટલા વર્ષોમાં, કોઈપણ પ્રદેશ કોંગ્રેસ પ્રમુખનો કાર્યકાળ માનસિક શાંતિથી કામ કરવાનો રહ્યો નથી. કોંગ્રેસ રાજ્યનો પહેલો પક્ષ છે જેના પ્રદેશ પ્રમુખોએ સૌથી વધુ પક્ષ બદલ્યા છે.

આ યાદીમાં તારિક અનવર, ચૌધરી મહેબૂબ અલી કૈસર, અશોક ચૌધરી, અનિલ શર્મા, રમજતન સિંહા વગેરેના નામ સામેલ કરી શકાય છે. આમાંથી, તારિક અનવર અને રમજટ્ટન સિંહા ફરીથી કોંગ્રેસમાં પાછા ફર્યા છે. પાર્ટી છોડતી વખતે, બધાએ તત્કાલીન હાઈકમાન્ડ પર તેમના કામમાં બિનજરૂરી દખલ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

કોંગ્રેસના નવા પ્રદેશ પ્રમુખ રાજેશ કુમાર હાલમાં બધાને સાથે લઈને ચાલવાનો દાવો કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમના સમર્થકો પહેલાથી જ વિદાય લેતા પ્રદેશ પ્રમુખ અખિલેશ સિંહ સામે મોરચો ખોલતા જોવા મળી રહ્યા છે. એકંદરે, પરિસ્થિતિ કોઈપણ કોંગ્રેસ સમર્થકને એટલી હદે ઉત્સાહિત થવા દેતી નથી કે તે એકલા ચૂંટણી લડવા અને સન્માનજનક બેઠકો મેળવવા વિશે વિચારે. ચોક્કસપણે, આરજેડી પણ એકલા ચૂંટણી લડવાનો ભ્રમ રાખી શકે નહીં.