નવી દિલ્હી/ટોકિયો : ગત શુક્રવારે મ્યાનમારમાં આવેલા ભયાનક ભૂકંપે તે દેશને હચમચાવી દીધો હતો, જેમાં અનેક ઈમારતો ધરાશાયી થઈ અને સેંકડો લોકોના જીવ ગયા. હવે જાપાન પર પણ એક વિશાળ ભૂકંપનો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. જાપાન સરકારના તાજા રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે કે, જો નાનકાઈ ટ્રફ નામના ભૂકંપીય ક્ષેત્રમાં 9ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવે તો લગભગ 2.98 લાખ લોકોનો જીવ જઈ શકે છે અને આર્થિક નુકસાન 1.81 ટ્રિલિયન ડોલર (270.3 ટ્રિલિયન યેન) સુધી પહોંચી શકે છે, જે જાપાનની કુલ જીડીપીનો અડધો હિસ્સો છે.

80% સંભાવના, 3 લાખ જીવને જોખમ:
જાપાન દુનિયાના સૌથી વધુ ભૂકંપ પ્રવૃત્તિવાળા દેશોમાંથી એક છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે, નાનકાઈ ટ્રફમાં આગામી થોડા વર્ષોમાં 8થી 9ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવવાની 80% શક્યતા છે. સરકારના રિપોર્ટ અનુસાર, આવા ભૂકંપની સ્થિતિમાં 12.3 લાખ લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડવા પડી શકે છે, જે દેશની કુલ વસતીના 10% જેટલું છે. જો આ ભૂકંપ સરદીની રાત્રે આવે તો સુનામી અને ઈમારતો ધ્વસ્ત થવાને કારણે 2.98 લાખ લોકોના મોત થઈ શકે છે.

નાનકાઈ ટ્રફ શું છે?
નાનકાઈ ટ્રફ એ જાપાનના દક્ષિણ-પશ્ચિમ પ્રશાંત મહાસાગરના કિનારે આવેલું 900 કિલોમીટર લાંબુ ભૂકંપીય ક્ષેત્ર છે. આ વિસ્તારમાં ફિલિપાઈન સી પ્લેટ યુરેશિયન પ્લેટની નીચે ખસી રહી છે, જેના કારણે ટેક્ટોનિક દબાણ વધી રહ્યું છે. ઈતિહાસ દર્શાવે છે કે, આ ક્ષેત્રમાં દર 100થી 150 વર્ષે મોટો ભૂકંપ આવે છે, જે મોટા પાયે વિનાશ વેરે છે. છેલ્લો મોટો ભૂકંપ 1940ના દાયકામાં આવ્યો હતો, અને હવે તેનું જોખમ દિવસેને દિવસે વધી રહ્યું છે.

2011 જેવી તબાહીનું પુનરાવર્તન?
2011માં જાપાનના ઉત્તર-પૂર્વી વિસ્તારમાં 9ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેના પગલે સુનામી અને ફુકુશિમા પરમાણુ સંયંત્રમાં થયેલા વિસ્ફોટને કારણે 15,000થી વધુ લોકોના મોત થયા હતા. નાનકાઈ ટ્રફમાં આવનારો ભૂકંપ આનાથી પણ વધુ ખતરનાક હોઈ શકે છે, કારણ કે આ વિસ્તારમાં વસતીની ગીચતા વધુ છે અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રો આવેલા છે. રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે, સુનામીની ઊંચી લહેરો અને ઈમારતોના ધ્વંસથી નુકસાન અભૂતપૂર્વ હશે.

આર્થિક નુકસાનનો અંદાજ:
આ ભૂકંપની આર્થિક અસર પણ ભયંકર હશે. 1.81 ટ્રિલિયન ડોલરનું નુકસાન જાપાનની અર્થવ્યવસ્થાને લાંબા સમય સુધી પ્રભાવિત કરશે. આ અંદાજ અગાઉના 214.2 ટ્રિલિયન યેનના અંદાજથી વધુ છે, કારણ કે નવી ગણતરીમાં મોંઘવારીનું દબાણ અને વિસ્તૃત પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોને થનારું નુકસાન વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલા પર પણ અસર કરશે.

તૈયારીની જરૂર:
જાપાન સરકારે આ સંભવિત આફતને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. નાગરિકોને સલામત સ્થળે જવાની યોજના બનાવવા અને તાત્કાલિક ખસી જવાની તૈયારી રાખવા જણાવાયું છે. જોકે, આટલા મોટા પાયે થનારા નુકસાનને ઘટાડવું મુશ્કેલ હશે. આ રિપોર્ટે જાપાન અને વિશ્વના અન્ય દેશોને ભૂકંપના જોખમ પ્રત્યે વધુ સજાગ રહેવાની ચેતવણી આપી છે.