છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
કાલથી ટ્રમ્પ ટેરિફઃ વ્યાપાર યુધ્ધની શકયતાઃ વિશ્વભરમાં ઉચાટ
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ૨ એપ્રિલથી લાગુ કરશે ‘રેસિપ્રોકલ ટેરિફ': જાહેર કર્યો ‘લિબરેશન ડે' : નવી ટેરિફ નીતિ અમેરિકાને વિદેશી વસ્તુઓ પર નિર્ભરતાથી મુકત કરશેઃ ભારત સહિત વિશ્વના અનેક દેશો ઉપર થશે અસર
વોશીંગ્ટન, તા.૧: નવું નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૦૨૬ શરૂ થઈ ગયું છે અને આ સાથે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિદેશથી આયાત થતા ઘણા ઉત્પાદનો પર નવા ટેરિફ લાદવા જઈ રહ્યા છે, જેની જાહેરાત તેઓ ૨ એપ્રિલ (બુધવાર) ના રોજ કરવા જઈ રહ્યા છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ૨ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ ને મુક્તિ દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો છે. આવતીકાલથી તેઓ વિવિધ દેશોમાંથી આયાત થતા માલ પર નવા ટેરિફ લાદવા જઈ રહ્યા છે. ટ્રમ્પે તેને અમેરિકા માટે એક ઐતિહાસિક પગલું ગણાવ્યું છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય દેશને વિદેશી માલ પર નિર્ભરતામાંથી મુક્ત કરવા અને અમેરિકન અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવાનો છે. આ જાહેરાતથી ભારત સહિત વૈશ્વિક વ્યવસાયો, બજારો અને ગ્રાહકોમાં વ્યાપક ચર્ચા અને અનિશ્ચિતતા પેદા થઈ છે. એવો ભય છે કે આનાથી અમેરિકા અને તેના વેપાર ભાગીદારો વચ્ચે પહેલાથી ચાલી રહેલા વેપાર યુદ્ધને વધુ ગાઢ બનાવશે. ચાલો જાણીએ કે ટ્રમ્પના આ મુક્તિ દિવસથી શું અપેક્ષા રાખી શકાય.
ટ્રમ્પે ૨ એપ્રિલને મુક્તિ દિવસ તરીકે વર્ણવ્યો છે અને કહ્યું છે કે તેમની નવી ટેરિફ નીતિ અમેરિકાને વિદેશી માલ પર નિર્ભરતામાંથી મુક્ત કરશે. તેમના મતે, આ ડ્યુટીઓ અન્ય દેશો દ્વારા અમેરિકન ઉત્પાદનો પર લાદવામાં આવતા કરની સમકક્ષ હશે. જોકે, આ નીતિ કેવી રીતે લાગુ કરવામાં આવશે તે અંગે હજુ પણ ઘણા પ્રશ્નો છે. ટ્રમ્પ માને છે કે આ પગલું અમેરિકાના વેપાર અસંતુલનને સુધારશે અને અમેરિકન માલ પર ભારે ટેરિફ લાદનારા દેશોને જવાબ આપશે. દશકોથી આપણને વિશ્વના દરેક દેશ, મિત્ર અને શત્રુ બંને દ્વારા લૂંટવામાં આવ્યા છે. અમેરિકા માટે તેના પૈસા અને સન્માન પાછું લેવાનો સમય આવી ગયો છે, ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર લખ્યું.
વધુમાં, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે સંકેત આપ્યો છે કે આ ટેરિફ એવા દેશો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે જેમની પાસે અમેરિકા સાથે મોટો વેપાર સરપ્લસ છે, જેમ કે ચીન, યુરોપિયન યુનિયન, મેક્સિકો, વિયેતનામ, જાપાન અને ભારત. ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટે ગયા અઠવાડિયે કહ્યું હતું કે ટેરિફ ડર્ટી ૧૫ દેશોને લક્ષ્ય બનાવશે જે યુએસ વેપાર ખાધમાં સૌથી વધુ ફાળો આપે છે.
વ્હાઇટ હાઉસના પ્રવક્તા કેરોલિન લેવિટના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પ બુધવારે લગભગ તમામ વેપાર ભાગીદારો પર ટેરિફ લાદવાની યોજનાનું અનાવરણ કરશે. આ ટેરિફનું સ્વરૂપ હજુ પણ સ્પષ્ટ નથી. ખાસ કરીને, યુરોપિયન યુનિયન, દક્ષિણ કોરિયા, બ્રાઝિલ અને ભારત જેવા દેશોમાંથી આયાત કરાયેલા માલ પર ડ્યુટી લાદવામાં આવી શકે છે. ટ્રમ્પે પહેલાથી જ ઓટોમોબાઇલ્સ અને ઓટો પાર્ટ્સ પર ૨૫% ટેરિફની જાહેરાત કરી છે, જે ૨૬ માર્ચે હસ્તાક્ષર કરાયેલા એક્ઝિકયુટિવ ઓર્ડરનો ભાગ હતો. વધુમાં, સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તેલ અને ગેસ, કળષિ ઉત્પાદનો અને સંભવતઃ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને સેમિકન્ડક્ટર જેવા ઉદ્યોગો પર પણ ટેરિફ લાદવામાં આવી શકે છે. ખાસ કરીને, ટ્રમ્પે વેનેઝુએલાથી તેલ અને ગેસ ખરીદનારા દેશો પર ૨૫% ટેરિફ લાદવાની ધમકી આપી છે. જોકે, ટ્રમ્પે તાજેતરના દિવસોમાં સંકેત આપ્યો છે કે તેઓ કેટલાક દેશોને છૂટ આપી શકે છે. સોમવારે વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે પત્રકારો સાથે વાત કરતા તેમણે કહ્યું, હું ઘણા દેશોને રાહત આપી શકું છું, અને કદાચ આપણે તેનાથી પણ નરમ વલણ અપનાવી શકીએ છીએ. આનો અર્થ એ થઈ શકે છે કે ટેરિફનો અવકાશ પહેલા કરતા વધુ મર્યાદિત થઈ ગયો છે.
અર્થશાષાીઓ કહે છે કે આ પગલાથી અમેરિકન ઉદ્યોગોને થોડી રાહત મળી શકે છે, પરંતુ તેની સીધી અસર ગ્રાહકો પર પડશે કારણ કે આયાતી વસ્તુઓ મોંઘી થશે. ઘણી કંપનીઓના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થશે, જે વૈશ્વિક પુરવઠા શળંખલાને વિક્ષેપિત કરી શકે છે. વ્હાઇટ હાઉસના વેપાર સલાહકાર પીટર નાવારોએ જણાવ્યું હતું કે આ ટેરિફ અમેરિકાને વાર્ષિક ઼૬૦૦ બિલિયનની વધારાની આવક કમાવી શકે છે. આ આંકડો સરેરાશ ૨૦% ટેરિફ દર દર્શાવે છે.
ચીનઃ ૪ ફેબ્રુઆરીથી ૧૦% ડ્યુટી અમલમાં, ૪ માર્ચથી વધારીને ૨૦% કરવામાં આવી. સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમઃ ૧૨ માર્ચથી ૨૫% ડ્યુટી. ઓટોમોબાઇલ્સઃ ૪ એપ્રિલથી ૨૫% ડ્યુટી લાગુ થશે. વેનેઝુએલાથી આયાતઃ ૨ એપ્રિલથી ૨૫% વધારાનો ટેરિફ.
ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિ સામે ઘણા દેશો બદલો લેવાના પગલાં લઈ રહ્યા છે. ચીને યુએસ કોલસા, લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ અને ક્રૂડ ઓઇલ પર ટેરિફ વધાર્યા છે. કેનેડાએ યુએસ ઉત્પાદનો પર અબજો ડોલરના બદલો ટેરિફ લાદ્યા છે. યુરોપિયન યુનિયને પણ યુએસ બીફ, મરઘાં, બોર્બોન, મોટરસાયકલ અને જીન્સ જેવી વસ્તુઓ પર ટેરિફની જાહેરાત કરી હતી, પરંતુ હવે આને એપ્રિલના મધ્ય સુધી મુલતવી રાખવામાં આવ્યું છે.
ભારત જેવા દેશો માટે, આ ટેરિફ નિકાસને અસર કરી શકે છે. ભારત અમેરિકામાં ફર્નિચર, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને કાપડ જેવા ઉત્પાદનોની મોટી માત્રામાં નિકાસ કરે છે. જો ભારત પર ટેરિફ લાદવામાં આવે તો ભારતીય કંપનીઓને નુકસાન થઈ શકે છે. બીજી તરફ, કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે ટ્રમ્પની લવચીકતાની વાત ભારત જેવા મિત્ર દેશોને રાહત આપી શકે છે. દરમિયાન, ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ગુઓ જિયાકુને જણાવ્યું હતું કે, વેપાર યુદ્ધ કે ટેરિફ યુદ્ધમાં કોઈ વિજેતા નથી હોતા. કોઈપણ દેશની સમળદ્ધિ ટેરિફ લાદવાથી આવતી નથી. આ નિવેદન ટ્રમ્પના પગલાની વૈશ્વિક ટીકાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
નિકાસમાં ઘટાડોઃ ભારત અમેરિકામાં કાપડ, ફર્નિચર, ઓટો પાર્ટ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવા ઉત્પાદનોનો મુખ્ય નિકાસકાર છે. જો આના પર ટેરિફ લાદવામાં આવે તો, આ ઉત્પાદનો યુએસ બજારમાં મોંઘા થઈ જશે, જેના કારણે માંગ ઘટી શકે છે અને ભારતીય નિકાસકારોને નુકસાન થઈ શકે છે.
ઉદાહરણઃ ૨૦૨૩ માં, ભારતે અમેરિકામાં લગભગ ૮૩ બિલિયનના માલની નિકાસ કરી. ટેરિફ આ આંકડો ઘટાડી શકે છે.
ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગઃ ભારત જેનરિક દવાઓનો મુખ્ય સપ્લાયર છે, જેનો ઉપયોગ યુએસમાં વ્યાપકપણે થાય છે. ટેરિફ લાદવાથી દવાઓના ભાવ વધી શકે છે, જે ભારતીય કંપનીઓની સ્પર્ધાત્મકતા પર અસર કરી શકે છે.
કપડાં અને ઘરેણાં: ભારતમાંથી નિકાસ થતા કપડાં, જૂતા અને હીરા જેવા ઉત્પાદનો વધુ મોંઘા થઈ શકે છે, જેના કારણે યુએસ ખરીદદારો અન્ય દેશો તરફ વળશે.
આર્થિક અસરઃ નિકાસમાં ઘટાડો ભારતના અર્થતંત્ર પર અસર કરી શકે છે, ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો જે યુએસ બજાર પર નિર્ભર છે. આનાથી રોજગાર અને વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર પર પણ દબાણ આવી શકે છે.
બદલો લેવાનું જોખમઃ જો ભારત પર ભારે ટેરિફ લાદવામાં આવે છે, તો ભારત સરકાર યુએસ ઉત્પાદનો (જેમ કે બદામ, સફરજન અને મોટરસાયકલ) પર પણ બદલો લેવાના ટેરિફ લાદી શકે છે, જે બંને દેશો વચ્ચે વેપાર તણાવ વધારી શકે છે.
મુક્તિની શકયતાઃ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે તેઓ કેટલાક દેશોને ટેરિફમાંથી રાહત આપી શકે છે. ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના મજબૂત વ્યૂહાત્મક સંબંધો (જેમ કે ક્વાડ અને સંરક્ષણ સહયોગ) ને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતને આંશિક અથવા સંપૂર્ણ મુક્તિ મળી શકે છે. આનાથી નુકસાન મર્યાદિત થઈ શકે છે.
ઉત્પાદન તકઃ જો યુએસ કંપનીઓ આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવા માંગે છે, તો ભારત એક આકર્ષક સ્થળ બની શકે છે. મેક ઇન ઇન્ડિયાને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે, ખાસ કરીને ઓટોમોબાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં.
ચીન પર સ્પર્ધાત્મક ફાયદોઃ જો ચીન પર ભારે ટેરિફ લાદવામાં આવે (જે સંભવ છે), તો ભારત યુએસ બજારમાં ઓછા ખર્ચે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને કપડાં જેવા કેટલાક ક્ષેત્રોમાં તેનું સ્થાન લઈ શકે છે.
ટેરિફનો અવકાશઃ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર જે ડર્ટી ૧૫ દેશોમાં ટેરિફ લાદવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે તેમાં ભારતનો સમાવેશ થાય છે કે કેમ તે હજુ સ્પષ્ટ નથી. ૨૦૨૩ માં ભારતનો અમેરિકા સાથેનો વેપાર સરપ્લસ આશરે ૩૦ બિલિયન હોવાનો અંદાજ હતો, જે ચીન (૪૦૦ બિલિયન) કરતા ઓછો હતો. આનાથી ભારત પર હુમલો થવાની શકયતા ઘટી શકે છે.
રાજકીય સમીકરણઃ ટ્રમ્પ અને ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચે સારા સંબંધો રહ્યા છે. જો ટ્રમ્પ ભારતને મિત્ર દેશ માને છે, તો ટેરિફની અસર ઓછી હોઈ શકે છે.
દરમિયાન, ભારત અને અમેરિકાએ આગામી અઠવાડિયામાં પ્રસ્તાવિત દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર હેઠળના ક્ષેત્રો પર કેન્દ્રિત વાટાઘાટો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. વાણિજ્ય મંત્રાલયે શનિવારે આ માહિતી આપી. ભારત અને અમેરિકાના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ વચ્ચે ચાર દિવસની વાતચીત બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ વાટાઘાટો શનિવારે અહીં સમાપ્ત થઈ.
દક્ષિણ અને પશ્ચિમ એશિયા માટે યુએસ સહાયક વેપાર પ્રતિનિધિ બ્રાન્ડન લિંચના નેતળત્વમાં યુએસ અધિકારીઓની એક ટીમ વાટાઘાટો માટે ભારતની મુલાકાતે હતી. બંને દેશો વચ્ચેની આ વાતચીત ૨ એપ્રિલે અમેરિકા દ્વારા ભારત સહિત તેના મુખ્ય વેપારી ભાગીદારો પર બદલો લેવાના ટેરિફ લાદવાની ધમકીની પળષ્ઠભૂમિમાં થઈ હતી. વાણિજ્ય મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે, BTA હેઠળ ક્ષેત્રના નિષ્ણાત સ્તરની વાતચીત આગામી અઠવાડિયામાં ઓનલાઈન શરૂ થશે અને વ્યક્તિગત રીતે વાટાઘાટોના પ્રારંભિક રાઉન્ડ માટે માર્ગ મોકળો કરશે.
મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે, બંને પક્ષોએ અહીં ચાર દિવસની વાતચીત કરી હતી જેથી વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાના સહિયારા ઉદ્દેશ્યને સાકાર કરી શકાય જે ન્યાયીતા, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને રોજગાર સર્જન સુનિશ્ચિત કરે છે. આ ચર્ચાઓ દરમિયાન, બંને પક્ષોએ પ્રાથમિકતા ક્ષેત્રોમાં દ્વિપક્ષીય સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા, જેમાં બજારની પહોંચ વધારવા, ટેરિફ અને નોન-ટેરિફ અવરોધો ઘટાડવા અને પરસ્પર ફાયદાકારક રીતે સપ્લાય ચેઇન એકીકરણને વધુ ગાઢ બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે, તેના પર વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કર્યું. (રર.૪)
(10:47 AM IST)
