મુંબઈ, 1 એપ્રિલ 2025: ભારતીય શેરબજાર માટે મંગળવારની સવાર કાળાં વાદળો જેવી સાબિત થઈ. સેન્સેક્સમાં 1100 અંકની જોરદાર ગિરાવટ નોંધાઈ, જ્યારે નિફ્ટી પણ આ દબાણથી બચી શક્યું નહીં અને નીચે ગબડી પડ્યું. સવારના પ્રારંભિક કારોબારમાં સેન્સેક્સ 76,882.58 અંક પર ખુલ્યું, જે અગાઉના બંધ 77,414.92ની તુલનામાં નોંધપાત્ર રીતે નીચું હતું. સવારે 10:35 સુધીમાં તે 981 અંકના ઘટાડા સાથે 76,434 પર કારોબાર કરતું હતું, જ્યારે નિફ્ટી 50 અંકના ઘટાડા સાથે 7,230ના સ્તરે સ્થિર રહ્યું. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રંપના રેસિપ્રોકલ ટેરિફ પ્લાનની અનિશ્ચિતતાએ રોકાણકારોમાં ભયનું વાતાવરણ ઊભું કર્યું, જેના પરિણામે બજારમાં ભારે વેચવાલી જોવા मળી. આવો, જાણીએ આ ગિરાવટ પાછળનાં પાંચ મુખ્ય કારણો.

1. ટેરિફ પ્લાનની અનિશ્ચિતતા:
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રંપના રેસિપ્રોકલ ટેરિફ પ્લાને વૈશ્વિક બજારોમાં હડકંપ મચાવી દીધો છે. આ ટેરિફ અપ્રૈલમાં લાગુ થવાની શક્યતાએ રોકાણકારોમાં બેચેની વધારી છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કૉટ બેસેન્ટે ફૉક્સ ન્યૂઝને જણાવ્યું કે ટ્રંપ 2 એપ્રિલે વ્હાઈટ હાઉસના રોઝ ગાર્ડનમાં બપોરે 3 વાગ્યે આ યોજનાનો ખુલાસો કરશે. ટ્રંપે તેને “મુક્તિ દિવસ” ગણાવીને કહ્યું કે આ યોજના અમેરિકાનો “ફાયદો ઉઠાવનારા” દેશોને પાઠ ભણાવશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારત પર તેની સીધી અસર મર્યાદિત રહેશે, કારણ કે અમેરિકા પોતાના અડધાથી વધુ આયાતી માલ પર ટેરિફ ઘટાડી રહ્યું છે. તેમ છતાં, આ અનિશ્ચિતતાએ બજારમાં અસ્થિરતા વધારી છે અને રોકાણકારો સાવધ થઈ ગયા છે.

2. આરબીઆઈની નાણાકીય નીતિની બેઠક:
રિઝર્વ બેંક ઑફ ઈન્ડિયા (આરબીઆઈ)ની નાણાકીય નીતિ સમિતિની બેઠક 7થી 9 એપ્રિલ દરમિયાન યોજાવાની છે. વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે આ બેઠક વ્યાજદર અને નીતિગત નિર્ણયો માટે મહત્વની ગણાય છે. બજારને આશા છે કે 9 એપ્રિલે આરબીઆઈ 25 બેસિસ પૉઈન્ટનો ઘટાડો જાહેર કરશે. પરંતુ જો આ અપેક્ષા પૂરી ન થઈ અથવા વૈશ્વિક દબાણોને કારણે સખત નીતિ અપનાવાઈ, તો બજાર પર વધુ દબાણ આવી શકે છે. રોકાણકારો આ બેઠકના પરિણામોને લઈને સાવચેતી રાખી રહ્યા છે, જેના કારણે વેચવાલીને વેગ મળ્યો છે.

3. ચોથા ત્રિમાસિક પરિણામોની રાહ:
ભારતીય કંપનીઓના ચોથા ત્રિમાસિક (Q4 FY25) પરિણામો હવે બજારની દિશા નક્કી કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. ગયા ત્રણ ત્રિમાસિકમાં નબળા પ્રદર્શન બાદ રોકાણકારોને આશા છે કે આ વખતે સુધારો જોવા મળશે. માર્ચ 2025માં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં 5.6%નો ઉછાળો આવ્યો હતો, પરંતુ જો Q4નાં પરિણામો અપેક્ષા મુજબ ન આવ્યાં તો આ રિકવરી ખોટી સાબિત થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વિત્તીય વર્ષ 2025-26ના પ્રથમ અને બીજા ત્રિમાસિકમાં મજબૂત સુધારો થઈ શકે છે, પરંતુ હાલની અનિશ્ચિતતાએ રોકાણકારોને જોખમ લેવાથી રોક્યા છે.

4. વિદેશી રોકાણકારોની સતત વેચવાલી:
વિદેશી સંસ્થાગત રોકાણકારો (FII) સતત ભારતીય બજારમાંથી નાણાં ખેંચી રહ્યા છે. અમેરિકી ડૉલરની મજબૂતી અને ઊંચા બૉન્ડ યીલ્ડને કારણે FII ભારત જેવા ઉભરતા બજારોમાંથી પૈસા હટાવી રહ્યા છે. જાન્યુઆરી 2025થી અત્યાર સુધી FIIએ 1.33 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની વેચવાલી કરી છે. આ વેચવાલી બજાર પર ભારે દબાણ લાવી રહી છે, કારણ કે ઘરેલું સંસ્થાગત રોકાણકારો (DII) પણ ઊંચા સ્તરે અટવાયેલા હોવાથી સક્રિય ખરીદી નથી કરી રહ્યા.

5. વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને તેલના ભાવ:
વૈશ્વિક બજારોમાં અસ્થિરતા, તેલના વધતા ભાવ અને અમેરિકી આર્થિક મંદીની આશંકાએ પણ ભારતીય બજારને અસર કરી છે. મજબૂત અમેરિકી ડૉલરે રૂપિયાને 87.28ના રેકૉર્ડ નીચલા સ્તરે ધકેલી દીધો, જેનાથી આયાત મોંઘી થઈ અને મોંઘવારીની ચિંતા વધી. આ ઉપરાંત, તેલના ઊંચા ભાવે ઑટોમોબાઈલ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રો પર દબાણ વધાર્યું, જેની સીધી અસર બજાર પર જોવા મળી.

બજારની સ્થિતિ અને ભવિષ્ય:
આ ગિરાવટ બજારમાં અસ્થિરતા અને અનિશ્ચિતતાનું સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ટેરિફની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થયા બાદ અને આરબીઆઈની નીતિના નિર્ણયો સામે આવ્યા પછી બજારમાં સ્થિરતા આવી શકે છે. જોકે, હાલના સમયમાં રોકાણકારો ‘વેઈટ એન્ડ વૉચ’ની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે, જેના કારણે બજારમાં વધુ ઉતાર-ચઢાવની શક્યતા છે.