નવી દિલ્હી તા. ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૫: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા સંકલિત તાજેતરના આંકડાઓ અનુસાર, વિદેશમાં કામ કરતા ભારતીયોએ ૨૦૨૪માં રેકોર્ડ $૧૨૯.૪ બિલિયન ઘરે મોકલ્યા હતા, જે ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર ક્વાર્ટરમાં $૩૬ બિલિયનનો અત્યાર સુધીનો સૌથી વધુ પ્રવાહ છે.

૨૦૨૪માં રેમિટન્સ મેળવનારા દેશોની યાદીમાં ભારત ટોચ પર છે અને ૬૮ અબજ ડોલર સાથે બીજા ક્રમે રહેલા મેક્સિકોથી ઘણું આગળ છે.

વિશ્વ બેંકના અર્થશાસ્ત્રીઓ દ્વારા સંકલિત આંકડાઓ અનુસાર, ચીન (૪૮ અબજ ડોલર) ત્રીજા સ્થાને છે, ત્યારબાદ ફિલિપાઇન્સ (૪૦ અબજ ડોલર) અને પાકિસ્તાન (૩૩ અબજ ડોલર) આવે છે.

વિશ્વ બેંકના ડેટા અનુસાર, ૨૦૨૪માં રેમિટન્સનો વિકાસ દર ૫.૮ ટકા હોવાનો અંદાજ છે, જે ૨૦૨૩માં નોંધાયેલા ૧.૨ ટકા હતો.

વિદેશમાં કામ કરતા ભારતીયોની સંખ્યા ૧૯૯૦માં ૬.૬ મિલિયનથી ત્રણ ગણી વધીને ૨૦૨૪માં ૧૮.૫ મિલિયન થઈ ગઈ છે, આ જ સમયગાળા દરમિયાન વૈશ્વિક સ્થળાંતર કરનારાઓમાં તેનો હિસ્સો ૪.૩ ટકાથી વધીને ૬ ટકાથી વધુ થયો છે.

ગલ્ફ દેશોમાં ભારતીય સ્થળાંતર કરનારાઓ વિશ્વના કુલ ભારતીય સ્થળાંતર કરનારાઓમાંથી લગભગ અડધા છે.

કોવિડ-૧૯ મહામારીની શરૂઆત પછી, ઓર્ગેનાઇઝેશન ફોર ઇકોનોમિક કો-ઓપરેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (OECD) ના ઉચ્ચ આવક ધરાવતા દેશોમાં રોજગાર બજારોમાં સુધારો, રેમિટન્સનું મુખ્ય ચાલકબળ રહ્યું છે.

આ ખાસ કરીને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ માટે સાચું છે જ્યાં વિદેશી મૂળના કામદારોની રોજગારી સતત સુધરી રહી છે અને ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦ માં જોવા મળેલા રોગચાળા પહેલાના સ્તર કરતા ૧૧ ટકા વધુ છે.

ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશો (LMICs) ને સત્તાવાર રીતે નોંધાયેલ રેમિટન્સ ૨૦૨૪ માં $૬૮૫ બિલિયન સુધી પહોંચવાની ધારણા છે.

વિશ્વ બેંકના મતે, રેમિટન્સ ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશોમાં FDI જેવા અન્ય પ્રકારના બાહ્ય નાણાકીય પ્રવાહોને પાછળ છોડી રહ્યું છે અને વસ્તી વિષયક વલણો, આવકના અંતર અને આબોહવા પરિવર્તનને કારણે પ્રચંડ સ્થળાંતર દબાણને કારણે તે વધતું રહેશે.

છેલ્લા દાયકા દરમિયાન, રેમિટન્સમાં ૫૭ ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે FDIમાં ૪૧ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. વિશ્વ બેંકના અહેવાલમાં સમજાવવામાં આવ્યું છે કે વસ્તી વિષયક વલણો, આવકના તફાવત અને આબોહવા પરિવર્તનને કારણે પ્રચંડ સ્થળાંતર દબાણને કારણે રેમિટન્સમાં વધારો થવાની સંભાવના છે.