નવી દિલ્હી તા.૧ : છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી મુખ્ય ઘઉં ઉત્પાદક વિસ્તારોમાં તાપમાન સામાન્ય સ્તરથી ઉપર છે. આ પછી પણ, ઘઉંના ઉત્પાદનમાં વધારો થવાની શક્યતા અકબંધ છે. હાલમાં ઘઉંના પાકની સ્થિતિ મજબૂત છે. તે જ સમયે, આ સિઝનમાં ઘઉંના વાવેતરે એક નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. આ રીતે, ઘઉંના વધુ ઉત્પાદનની શક્યતાઓ મજબૂત બની રહી છે.

ઉત્પાદન ૧૧૫ મિલિયન ટનથી વધુ થવાની શક્યતા 
ભારતીય ઘઉં અને જવ સંશોધન સંસ્થા, કરનાલના ડિરેક્ટર રતન તિવારીના જણાવ્યા અનુસાર, હાલની ઘઉંની પરિસ્થિતિને જોતા, ઘઉંનું ઉત્પાદન ચોક્કસપણે અંદાજિત ૧૧૫ મિલિયન ટન (MT) કરતાં વધુ સારું રહેવાની શક્યતા છે. તિવારીના મતે, મુખ્ય ઘઉં ઉત્પાદક વિસ્તારોના ભાગોમાં દિવસનું તાપમાન સામાન્ય કરતા થોડા ડિગ્રી વધારે હતું. પરંતુ રાત્રિ દરમિયાન ઠંડા તાપમાને ઘઉંને પાકવામાં મદદ કરી છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે આ સિઝનમાં ઘઉંના પાકમાં પીળા રસ્ટ રોગનો કોઈ અહેવાલ નથી.

કૃષિ મંત્રાલયનો અંદાજ 
કૃષિ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા બીજા આગોતરા અંદાજ મુજબ, ૨૦૨૪-૨૫ પાક વર્ષ દરમિયાન ઘઉંનું ઉત્પાદન રેકોર્ડ ૧૧૫.૩ મિલિયન ટન થવાની સંભાવના છે. આ અંદાજિત આંકડો ગયા વર્ષ કરતાં 2 ટકા વધુ છે. ગયા વર્ષે ઘઉંનું વાવેતર ૩૧.૫૬ મિલિયન હેક્ટરમાં થયું હતું. તે જ સમયે, આ સિઝનમાં ઘઉંનો વાવેતર વિસ્તાર વધીને 32 મિલિયન હેક્ટર થયો છે. આ વિસ્તાર ગયા વર્ષના તેમજ છેલ્લા પાંચ વર્ષના સરેરાશ ઘઉંના વાવેતર વિસ્તાર કરતાં વધુ છે. સરકારના રેકોર્ડ ઘઉંના ઉત્પાદનના અંદાજથી ઘઉંના ઉત્પાદન પર ઊંચા તાપમાનની અસર અંગેની ચિંતાઓ ઓછી થાય છે. જોકે, વેપારે ચાલુ સિઝન માટે ઘઉંના ઉત્પાદનનો અંદાજ ૧૧૦ મેટ્રિક ટન રાખ્યો છે.

ઘઉંના ભાવ સ્થિર રહેશે
રોલર ફ્લોર મિલર્સ ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયાના પ્રમુખ નવનીત ચિતલાંગિયાના જણાવ્યા અનુસાર, બીજ અને પ્રોસેસિંગ જરૂરિયાતો સહિત ઘઉંનો વાર્ષિક સ્થાનિક વપરાશ ૧૦૨ થી ૧૦૩ મિલિયન ટન હોવાનો અંદાજ છે. તેમણે કહ્યું કે ઉત્પાદન અંદાજ અને સ્થાનિક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં લેતા, આ વર્ષે ઘઉંના ભાવ સ્થિર રહેશે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાંથી ઘઉંની આવક પ્રોત્સાહક રહી છે, જેના કારણે સ્થાનિક પુરવઠામાં સુધારો થયો છે. 

રાત્રિનું તાપમાન સહાયક હતું. 
ચિતલંગિયાના મતે, હાલમાં ઘઉંનું આગમન સારું રહ્યું છે. તેમણે આ માટે છેલ્લા છ અઠવાડિયામાં રાત્રિના તાપમાનમાં થયેલા ઘટાડાને જવાબદાર ગણાવ્યું, જેના કારણે ઘઉંના પાકના વિકાસમાં મદદ મળી છે. 

ઘણા રાજ્યોમાં ઘઉંની કાપણી શરૂ થઈ ગઈ છે.  
મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને ઉત્તરપ્રદેશમાં ઘઉંની કાપણી શરૂ થઈ ગઈ છે. પંજાબ અને હરિયાણામાં આ પાક પાકવાના તબક્કામાં છે. આ બંને રાજ્યોમાં એપ્રિલના બીજા અઠવાડિયા સુધીમાં ઘઉંની કાપણી શરૂ થઈ જશે. 

સરકારી ખરીદીમાં ઝડપથી વધારો થયો
માર્કેટિંગ વર્ષ 2025-26 માટે ફૂડ કોર્પોરેશન અને રાજ્ય સરકારની એજન્સીઓ દ્વારા ખેડૂતો પાસેથી ઘઉંની ખરીદી પૂરજોશમાં શરૂ થઈ ગઈ છે. જોકે ખરીદી કામગીરી ઔપચારિક રીતે ૧ એપ્રિલથી શરૂ થવાની હતી, છતાં અત્યાર સુધીમાં મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન, ઉત્તરપ્રદેશ અને ગુજરાતમાંથી ૦.૮ મિલિયન ટન ઘઉંની ખરીદી કરવામાં આવી છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ સમયગાળા દરમિયાન માત્ર ૦.૨ મિલિયન ટન ઘઉંની ખરીદી કરવામાં આવી હતી. સરકારનું લક્ષ્ય માર્કેટિંગ વર્ષ 2025-26 માં ખેડૂતો પાસેથી લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) પર 31 મિલિયન ટન ઘઉં ખરીદવાનું છે. ખરીદીમાં મુખ્યત્વે પંજાબ (૧૨.૪ મિલિયન ટન), હરિયાણા (૭.૫ મિલિયન ટન), મધ્યપ્રદેશ (૬ મિલિયન ટન), ઉત્તર પ્રદેશ (૩૦ મિલિયન ટન), રાજસ્થાન (૨૦ મિલિયન ટન) અને ગુજરાત (૦.૧ મિલિયન ટન)નો સમાવેશ થાય છે.

FCI પાસે પૂરતો સ્ટોક છે.
હાલમાં, ફૂડ કોર્પોરેશન પાસે 12 મિલિયન ટન ઘઉંનો સ્ટોક છે. તે જ સમયે, 1 એપ્રિલ માટે ફક્ત 7.46 મિલિયન ટન બફર સ્ટોકની જરૂર હતી. મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાન સરકારે 2024-25 માર્કેટિંગ વર્ષ માટે 2425 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવે ઘઉંની ખરીદી ઉપરાંત બોનસ ચુકવણીની જાહેરાત કરી છે. આ બોનસ મધ્યપ્રદેશમાં પ્રતિ ક્વિન્ટલ ૧૭૫ રૂપિયા અને રાજસ્થાનમાં પ્રતિ ક્વિન્ટલ ૧૫૦ રૂપિયા છે.

ગયા વર્ષ કરતાં 2024-25 માર્કેટિંગ વર્ષમાં સારી ખરીદી
2024-25 માર્કેટિંગ વર્ષમાં, એજન્સીઓએ 26.6 મિલિયન ટન ઘઉંની ખરીદી કરી હતી. તે જ સમયે, પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજના હેઠળ મફત રાશન યોજના માટે દર વર્ષે લગભગ 18.4 મિલિયન ટન અનાજની જરૂર પડે છે. આ વર્ષે પણ ઘઉંના ઉત્પાદન અને આવકમાં સુધારો થવાની ધારણા છે, જેનાથી સ્થાનિક પુરવઠો મજબૂત થશે અને ભાવ સ્થિર રહેશે.