બ્રસેલ્સ, 1 એપ્રિલ 2025: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આયાત પર નવા અને વ્યાપક ટેરિફ વધારાની નીતિની જાહેરાત પહેલાં યુરોપે કડક ચેતવણી આપી છે. યુરોપિયન યુનિયન (EU)ના એક ઉચ્ચ અધિકારીએ મંગળવારે જણાવ્યું કે જો જરૂર પડશે તો ટ્રમ્પના ટેરિફના જવાબમાં યુરોપ પાસે ‘મજબૂત પ્રતિકારની યોજના’ તૈયાર છે અને તેનો ઉપયોગ કરવામાં અચકાશે નહીં. ટ્રમ્પે 2 એપ્રિલને અમેરિકા માટે ‘લિબરેશન ડે’ ગણાવીને આર્થિક નીતિના ભાગરૂપે સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ અને કાર સહિત તમામ આયાત પર ભારે ટેરિફની જાહેરાતની તૈયારી કરી છે, જેનાથી વૈશ્વિક વેપાર યુદ્ધની ચિંતા વધી છે.

યુરોપની સ્થિતિ અને વાટાઘાટોની ઓફર:
યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેને પોતાના ભાષણમાં સ્પષ્ટ કર્યું, “આ વિવાદની શરૂઆત યુરોપે નથી કરી. અમે પ્રતિકાર કરવા માંગતા નથી, પરંતુ જો ટ્રમ્પના પગલાંથી જરૂર પડશે તો અમારી પાસે એક મજબૂત યોજના છે, જેનો અમે ઉપયોગ કરીશું.” તેમણે ઉમેર્યું, “અમે વાટાઘાટો માટે તૈયાર છીએ અને આ વાટાઘાટો મજબૂત સ્થિતિમાંથી કરીશું. યુરોપ પાસે વેપાર, ટેક્નોલોજી અને બજારનું કદ જેવા ઘણા મજબૂત હથિયારો છે. પરંતુ આ તાકાત અમારી પ્રતિકાર કરવાની તૈયારી પર પણ ટકેલી છે. અમારા તમામ વિકલ્પો ખુલ્લા છે.” ગયા મહિને યુરોપે ટ્રમ્પના સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ ટેરિફના જવાબમાં €26 બિલિયન (લગભગ $28 બિલિયન)ના અમેરિકી માલ, જેમાં બોટ્સ, બોર્બન વ્હિસ્કી અને મોટરબાઈક્સનો સમાવેશ થાય છે, પર પ્રતિકારાત્મક ટેરિફ લગાવવાની શરૂઆત કરી હતી, જે તેની ગંભીરતા દર્શાવે છે.

ટ્રમ્પની ‘રેસિપ્રોકલ ટેરિફ’ નીતિ:
વ્હાઈટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લીવિટે સોમવારે જણાવ્યું કે ટ્રમ્પ બુધવારે પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પોતાની ટેરિફ યોજના જાહેર કરશે. તેમણે વિગતો ન આપી, પરંતુ સંકેત આપ્યો કે ટ્રમ્પ ‘રેસિપ્રોકલ ટેરિફ’ લાવી શકે છે, જેમાં અન્ય દેશો જે ટેરિફ લગાવે છે તેની બરાબરી કરવામાં આવશે. ટ્રમ્પે ગયા મહિનામાં કોંગ્રેસમાં કહ્યું હતું, “સાઉથ કોરિયાનો સરેરાશ ટેરિફ અમારા કરતાં ચાર ગણો છે. અમે તેમને સૈન્ય અને અન્ય સહાય આપીએ છીએ, પરંતુ તેઓ આવું કરે છે.” તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે લાંબા સમયના સાથી સાઉથ કોરિયા પણ આ નીતિમાંથી બચી શકશે નહીં. ચીન પર પણ 20% નવા ટેરિફ લગાવવામાં આવ્યા છે, જેના જવાબમાં ચીને અમેરિકી ચિકન, ઘઉં, મકાઈ અને કપાસ પર 15% ટેરિફ લગાવીને પ્રતિકાર શરૂ કર્યો છે.

કેનેડા અને એશિયાઈ દેશોની તૈયારી:
ટ્રમ્પના ટેરિફનો પ્રતિકાર કરવા માટે કેનેડા, ચીન, જાપાન અને સાઉથ કોરિયા પણ સજ્જ થઈ રહ્યા છે. ચીનના રાજ્ય પ્રસારણ CCTV મુજબ, ત્રણ એશિયાઈ દેશો સંયુક્ત રીતે પ્રતિકારાત્મક ટેરિફની જાહેરાત કરવાની યોજના ધરાવે છે. રવિવારે આ દેશોએ પાંચ વર્ષમાં પ્રથમ વખત આર્થિક બેઠક યોજી, જેમાં ન્યાયી વેપાર અને પરસ્પરના આર્થિક સંબંધોને મજબૂત કરવાનું વચન આપ્યું, જે અમેરિકાની ટેરિફ જાહેરાતથી થોડા દિવસ પહેલાંની તૈયારી દર્શાવે છે. કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ શુક્રવારે ટ્રમ્પને ચેતવણી આપી કે જો ટેરિફ લાગુ થશે તો કેનેડા પણ જવાબી ટેરિફ લગાવશે. કાર્નીની ઓફિસે જણાવ્યું, “2 એપ્રિલ, 2025ના અમેરિકી ટેરિફ પગલાં બાદ કેનેડિયન કામદારો અને અર્થતંત્રના રક્ષણ માટે પ્રતિકારાત્મક ટેરિફ લાગુ કરાશે.” શુક્રવારે બંને નેતાઓએ ફોન પર વાત કરી, જેને ‘રચનાત્મક’ અને ‘ઉત્પાદક’ ગણાવી, જે ટ્રમ્પ અને પૂર્વ કેનેડિયન PM જસ્ટિન ટ્રુડો વચ્ચેના તણાવથી અલગ માહોલ દર્શાવે છે.

યુરોપ-અમેરિકા વેપારનું મહત્વ:
યુરોપ અને અમેરિકા વચ્ચેનો વેપાર સંબંધ બંને માટે નિર્ણાયક છે. 2024માં અમેરિકા યુરોપના માલનું સૌથી મોટું ખરીદદાર હતું, જેમાં ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કાર, આલ્કોહોલિક પીણાં અને ટેલિકોમ સાધનોનો સમાવેશ થાય છે. બીજી તરફ, યુરોપ અમેરિકા માટે સૌથી મોટું આયાત સ્ત્રોત હતું, જે યુએસ સેન્સસ બ્યુરોના આંકડા દર્શાવે છે. ફેબ્રુઆરીમાં વોન ડેર લેયેને કહ્યું હતું, “અમારો વેપાર વોલ્યુમ $1.5 ટ્રિલિયન (લગભગ ₹1.25 લાખ કરોડ) છે અને 10 લાખ અમેરિકી નોકરીઓ યુરોપ સાથેના વેપાર પર નિર્ભર છે.” યુરોપે અમેરિકી ટેક કંપનીઓ જેવી કે ગૂગલ અને ફેસબુક પર ભારે દંડ લગાવ્યો છે, જેના જવાબમાં ટ્રમ્પે ફેબ્રુઆરીમાં ‘ઓવરસીઝ એક્સટોર્શન’ ગણાવીને પ્રતિકારની ધમકી આપી હતી, જેમાં ઉચ્ચ ટેરિફનો સમાવેશ થાય છે.

વૈશ્વિક અસરોની ચિંતા:
ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિ અમેરિકી ઉદ્યોગોને મજબૂત કરવાનો દાવો કરે છે, પરંતુ યુરોપ, કેનેડા, ચીન, જાપાન અને સાઉથ કોરિયા જેવા દેશોના પ્રતિકારથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. યુરોપની ‘મજબૂત યોજના’માં ટેરિફ ઉપરાંત અન્ય આર્થિક પગલાં પણ સામેલ હોઈ શકે છે, જેમ કે અમેરિકી કંપનીઓ પર નિયમનકારી કાર્યવાહી. એશિયાઈ દેશોનું સંયુક્ત પગલું અને કેનેડાની તૈયારી દર્શાવે છે કે 2 એપ્રિલની જાહેરાત બાદ વેપાર યુદ્ધ તીવ્ર બની શકે છે. આ વિવાદથી વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓ, ભાવ વધારો અને આર્થિક અસ્થિરતાની ચિંતા વધી છે, ખાસ કરીને ભારત જેવા દેશો માટે, જે બંને પક્ષો સાથે વેપાર કરે છે.

વાટાઘાટો કે ટેરીફ યુદ્ધ?
યુરોપ અને કેનેડાએ વાટાઘાટોનો રસ્તો ખુલ્લો રાખ્યો છે, પરંતુ ટ્રમ્પની આક્રમક નીતિ આને મુશ્કેલ બનાવી શકે છે. ટ્રમ્પે સાઉથ કોરિયા અને ચીન જેવા દેશોને નિશાન બનાવીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની નીતિમાં સાથીઓને પણ છૂટ નહીં મળે. યુરોપના ટેરિફ પ્રતિકારથી અમેરિકી ઉદ્યોગો જેવા કે ઓટોમોટિવ અને એગ્રીકલ્ચર પર અસર પડશે, જ્યારે ચીનના પગલાંથી અમેરિકી ખેડૂતોને નુકસાન થઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં વાટાઘાટો અને પ્રતિકાર વચ્ચે સંતુલન શોધવું નિર્ણાયક રહેશે. 2 એપ્રિલની જાહેરાત બાદના દિવસો વૈશ્વિક અર્થતંત્રની દિશા નક્કી કરશે, જેની અસર ભારત સહિત તમામ દેશો પર પડવાની શક્યતા છે.