નવી દિલ્હી તા. એપ્રિલ 01, 2025: વકફ બોર્ડ સુધારા બિલને લઈને દેશનું રાજકારણ ગરમાયું છે. ખાસ કરીને આગામી ચૂંટણીવાળા  રાજ્ય બિહારમાં, વિપક્ષ તેને મુદ્દો બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. આની એક ઝલક તાજેતરના રમઝાન દરમિયાન જોવા મળી. રાજ્યના મુસ્લિમ સમુદાયે આ બિલનો વિરોધ કર્યો અને લાલુ પ્રસાદ યાદવે તેમાં ભાગ લીધો. તે જ સમયે, ઘણા મુસ્લિમ સંગઠનોએ નીતિશ કુમારની ઇફ્તાર પાર્ટીમાં હાજરી આપી ન હતી કારણ કે તેમની પાર્ટી આ બિલનો વિરોધ કરી રહી નથી.

દરમિયાન, ઈદની રજા બાદ મંગળવારે સંસદની કાર્યવાહી શરૂ થઈ. પરંતુ, આ બિલ પર NDAના સાથી પક્ષો JDU અને TDPનું વલણ ચર્ચાનો વિષય રહ્યું છે. જેડીયુએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે બિલના અંતિમ સ્વરૂપ પર નજર રાખી રહ્યું છે, જ્યારે ટીડીપીએ પણ આ મુદ્દે સાવધ વલણ અપનાવ્યું છે. બંને પક્ષો NDAના મહત્વપૂર્ણ સાથી છે, તેથી તેમનું વલણ બિલના ભવિષ્યને અસર કરી શકે છે.

જેડીયુનું વલણ
જેડીયુના એક વરિષ્ઠ નેતાએ જણાવ્યું હતું કે અમે સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (જેપીસી) માં વક્ફ બિલ અંગે અમારી આશંકા વ્યક્ત કરી હતી. અમને આશા છે કે આ સૂચનો બિલમાં સમાવવામાં આવશે. અમારી પાર્ટી માને છે કે હિન્દુઓ અને મુસ્લિમોએ એકબીજાથી ડરવાની જરૂર નથી. તેમણે એ પણ યાદ અપાવ્યું કે વક્ફ બિલમાં અગાઉ પણ સુધારા કરવામાં આવ્યા છે અને જેડીયુ શરૂઆતથી જ આ મુદ્દા પર સ્પષ્ટ વલણ અપનાવી રહ્યું છે.

જેડીયુ નેતાએ કહ્યું કે બિહારમાં મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારે મુસ્લિમ સંગઠનો અને વક્ફ બોર્ડના પ્રતિનિધિઓને મળ્યા હતા. આ ચર્ચાઓ પછી, પાર્ટીએ લઘુમતી સમુદાયની ચિંતાઓ JPC સમક્ષ મૂકી. હવે JDU બિલના અંતિમ મુસદ્દાની રાહ જોઈ રહ્યું છે, ત્યારબાદ તે પોતાનો અંતિમ નિર્ણય લેશે.

ટીડીપીનું વલણ
બીજી તરફ, ટીડીપીએ પણ વક્ફ બિલ પરના પોતાના વલણ અંગે સંયમિત પ્રતિભાવ આપ્યો છે. આંધ્રપ્રદેશમાં શાસક ટીડીપીએ ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં લોકસભામાં બિલને જેપીસીમાં મોકલવાનું સમર્થન કર્યું હતું. ટીડીપી સાંસદ જીએમ હરીશ બાલયોગીએ ત્યારે કહ્યું હતું કે અમે આ બિલને સમર્થન આપીએ છીએ, પરંતુ જો વ્યાપક ચર્ચાની જરૂર હોય, તો અમને તેને સંસદીય સમિતિમાં મોકલવામાં કોઈ વાંધો નથી. જોકે, તાજેતરના મહિનાઓમાં, મુસ્લિમ સંગઠનોના દબાણને પગલે, ટીડીપીનું વલણ કંઈક અંશે નરમ પડ્યું હોય તેવું લાગે છે. મુસ્લિમ નેતાઓએ આંધ્રપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુને મળ્યા અને બિલનો વિરોધ કર્યો હતો. ટીડીપીના વરિષ્ઠ નેતા નવાબ જાને કહ્યું કે નાયડુ ક્યારેય એવું કોઈ બિલ પસાર થવા દેશે નહીં જે મુસ્લિમ હિતોને નુકસાન પહોંચાડે. તેમ છતાં, પાર્ટીએ હજુ સુધી ખુલ્લેઆમ પોતાનો વિરોધ કે સમર્થન જાહેર કર્યું નથી.

વકફ બિલ અંગે, વિપક્ષ તેને મુસ્લિમ વિરોધી અને બંધારણની વિરુદ્ધ ગણાવી રહ્યું છે. કોંગ્રેસ, સપા અને AIMIM જેવા પક્ષોએ આનો સખત વિરોધ કર્યો છે. તે જ સમયે, સરકારનું કહેવું છે કે આ બિલ વક્ફ બોર્ડમાં પારદર્શિતા લાવવા અને મહિલાઓ અને પછાત મુસ્લિમોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે છે. JPC એ તેના અહેવાલમાં 14 સુધારા સૂચવ્યા છે, જેને કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે મંજૂરી આપી છે. હવે આ બિલ બજેટ સત્રમાં રજૂ થવાની અપેક્ષા છે.

બિલ માટે JDU-TDPનું સમર્થન કેટલું મહત્વનું છે?
જેડીયુ અને ટીડીપીનું સ્થાન મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે ભાજપ પાસે લોકસભામાં સંપૂર્ણ બહુમતી નથી. તેમને તેમના સાથી પક્ષોના મતોની જરૂર પડશે. ૧૨ જેડીયુ અને ૧૬ ટીડીપી સાંસદો બિલની તરફેણમાં કે વિરુદ્ધમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી શકે છે. બંને પક્ષો પોતપોતાના રાજ્યોમાં મુસ્લિમ મતો પર પણ નિર્ભર છે, જેના કારણે તેઓ સાવધ રહી રહ્યા છે. આ પક્ષો સરકાર સાથે રહેશે કે મુસ્લિમ લાગણીઓને પ્રાથમિકતા આપશે, તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.