નવી દિલ્હી :  RBI એ આજથી એક માસ્ટર સર્ક્યુલર જારી કર્યો છે, જેમાં પ્રાથમિક (શહેરી) સહકારી બેંકો (UCBs) માટે ગેરંટી, સહ-સ્વીકૃતિ અને ક્રેડિટ પત્રો (LCs) સંબંધિત નવા નિયમો જારી કરવામાં આવ્યા છે.

ઇન્ડેક્સ ફંડ કોર્નર

માસ્ટર સર્ક્યુલર શું કહે છે- આ સર્ક્યુલર RBI દ્વારા 1 એપ્રિલ 2025 ના રોજ જારી કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં UCB એટલે કે (શહેરી) સહકારી બેંકોને બેંક ગેરંટી કેવી રીતે આપવી અને સહ-સ્વીકૃતિ (ગેરંટી બિલ) કેવી રીતે આપવી અને લેટર ઓફ ક્રેડિટ (LC) કેવી રીતે જારી કરવી તે જણાવવામાં આવ્યું છે.

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જો તમે કોઈપણ UCB (શહેરી) સહકારી બેંકો (UCBs) પાસેથી વ્યવસાય માટે ગેરંટી અથવા LC અથવા લેટર ઓફ ક્રેડિટ મેળવવા માંગતા હો, તો બેંક તમારી નાણાકીય સ્થિતિ અને જરૂરિયાતોની સંપૂર્ણ તપાસ કરશે. ફક્ત વિશ્વસનીય અને જૂના ગ્રાહક પ્રોફાઇલ ધરાવતા લોકોને જ આ સુવિધાઓ મળશે. જો તમારી પાસે બેંક ગેરંટી છે, અને તમારા વ્યવહારમાં કોઈ સમસ્યા છે, તો સમયસર ચુકવણી કરવાની જવાબદારી બેંકની રહેશે.

ચાલો તેને આ રીતે સમજીએ - બેંક ગેરંટી: - ફક્ત નાણાકીય ગેરંટી આપો, કામગીરીની ગેરંટી નહીં (કેટલાક કિસ્સાઓમાં આપી શકાય છે પરંતુ સાવધાની સાથે).

ગેરંટી અવધિ 10 વર્ષથી વધુ ન હોવી જોઈએ. કુલ ગેરંટી બેંકના પોતાના ભંડોળના 10% થી વધુ ન હોવી જોઈએ.

સુરક્ષિત ગેરંટી એટલે કે રોકડ અથવા સરકારી સહાયને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. અસુરક્ષિત ગેરંટી મર્યાદિત માત્રામાં અને ઘણી વિચારણા પછી આપવી જોઈએ.

સહ-સ્વીકૃતિ (બિલની ગેરંટી):- આ ફક્ત તે ગ્રાહકો માટે જ કરો જેમની પાસે પહેલાથી જ ક્રેડિટ મર્યાદા છે. નકલી બિલ (આવાસ બિલ) ટાળો. બિલ પાછળ વાસ્તવિક વ્યવસાય હોવો જોઈએ અને તે ખરેખર ગ્રાહક સુધી પહોંચવો જોઈએ.

લેટર્સ ઓફ ક્રેડિટ (LC):-ફક્ત એવા ગ્રાહકો માટે જ ખુલ્લું છે જેઓ પહેલાથી જ બેંકના નિયમિત ગ્રાહકો છે. ફક્ત જરૂરી માત્રામાં અને સુરક્ષા સાથે જારી કરો. એલસી પર તાત્કાલિક ચુકવણીની જવાબદારી પૂર્ણ કરવાની રહેશે, નહીં તો બેંકની ક્રેડિટ પર અસર થશે.

અન્ય મહત્વપૂર્ણ બાબતો:- આંતરિક તપાસ અને દેખરેખ પ્રણાલીઓને મજબૂત રાખો જેથી આ સુવિધાઓને કારણે બેંકના જોખમો ન વધે. જો કોઈ એલસી કે ગેરંટી છેતરપિંડીથી જારી કરવામાં આવે અને બેંકને નુકસાન થાય, તો સંબંધિત અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરો.

આપણે જતા પહેલા, ચાલો તમને લેટર્સ ઓફ ક્રેડિટ (LC) વિશે જણાવીએ...

લેટર્સ ઓફ ક્રેડિટ (LC) એટલે કે લોન લેટર, એક બેંકિંગ દસ્તાવેજ છે જેનો ઉપયોગ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને ક્યારેક સ્થાનિક વેપારમાં થાય છે, જે એક પ્રકારની બેંક ગેરંટી તરીકે કાર્ય કરે છે. લેટર ઓફ ક્રેડિટ (LC) એ બેંક દ્વારા આપવામાં આવતું વચન છે કે તે તેના ગ્રાહક (ખરીદનાર/આયાતકાર) વતી ચોક્કસ રકમ ચૂકવશે, જો વેચનાર (વેચનાર/નિકાસકાર) ચોક્કસ દસ્તાવેજો રજૂ કરે.

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો - LC એ બેંક દ્વારા આપવામાં આવેલું વચન છે કે "જો મારો ગ્રાહક સંમત શરતો પૂર્ણ કરે છે, તો હું તમારા પૈસા સમયસર ચૂકવીશ. ધારો કે કોઈ ભારતીય કંપની ચીનથી મશીનરી મંગાવી રહી છે. ચીની કંપની ભારતીય કંપની પર વિશ્વાસ કરી શકતી નથી કે તે ચુકવણી કરશે કે નહીં. આવા કિસ્સામાં:- ભારતીય કંપનીને તેની બેંક તરફથી લેટર ઓફ ક્રેડિટ આપવામાં આવે છે. બેંક વચન આપે છે કે જો ચીની કંપની માલ મોકલવાની અને દસ્તાવેજો પૂરા પાડવાની શરતો પૂર્ણ કરશે, તો બેંક ચુકવણી કરશે. આનાથી ચીની કંપનીને વિશ્વાસ મળે છે અને તે માલ મોકલે છે. દસ્તાવેજો પ્રાપ્ત કર્યા પછી, બેંક ચુકવણી કરે છે.

એલસી હેઠળ કયા દસ્તાવેજોની જરૂર પડે છે?
બિલ ઓફ લેડીંગ (B/L)

ઇન્વોઇસ

પેકિંગ યાદી

વીમા દસ્તાવેજો

મૂળ પ્રમાણપત્ર

કસ્ટમ ક્લિયરન્સ વગેરે

એલસી શા માટે જરૂરી છે? તે વિશ્વસનીયતાની ખાતરી આપે છે. તે અગાઉથી ચુકવણી વિના વેપાર શક્ય બનાવે છે. તે જોખમ ઘટાડે છે - ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં.

લોન સાથે તેનો શું સંબંધ છે? જો તમે વ્યવસાય માટે એલસી ખોલ્યું હોય, તો તેને એક પ્રકારની પરોક્ષ લોન ગણી શકાય. બેંક તમારા માટે જોખમ લઈ રહી છે, અને આ માટે તે માર્જિન મની, ચાર્જ અને કોલેટરલ પણ માંગી શકે છે. જો તમે એલસી મુજબ ચુકવણી નહીં કરો, તો બેંક તમારી પાસેથી તે વસૂલ કરશે.